آیا تقسیم یندی صفات به صفات ذات و فعل از روایت ها گرفته شده است؟
سوال181 :
در ادامه روایت فوق درباره بداء، امام رضا علیه السلام روحی له الفداء اشاره به نکته ای می فرمایند که به نظرم رسید تقسیم صفات به صفت ذات و صفت فعل است ( و می خواهم نظر شما را در این مورد بدانم که ظاهرا تقسیم به صفات فعل و ذات از خود روایات گرفته شده است) :
🌸قال الرضا ع فالذي يعلم الناس أن المريد غير الإرادة و أن المريد قبل الإرادة و أن الفاعل قبل المفعول و هذا يبطل قولكم إن الإرادة و المريد شيء واحد التوحيد ص : 446
(پس کسی که به مردم آموزش می دهد که مرید غیر از اراده است – سلیمان از متکلمین مرو، قایل بود که اراده و مرید شیء واحد است- و این سخن،نظر شما را ابطال می کند که می گویید اراده و مرید شیئ واحدند.)
توجه: امام رضا علیه السلام این نکته را در تقابل اراده با صفاتی مثل حی و سمیع و بصیر آورده است.
بخش بیشتری از حدیث:
🌸 قال ما تقول فيمن جعل الإرادة اسما و صفة مثل حي و سميع و بصير و قدير قال الرضا ع إنما قلتم حدثت الأشياء و اختلفت لأنه شاء و أراد و لم تقولوا حدثت و اختلفت لأنه سميع بصير فهذا دليل على أنها ليست بمثل سميع و لا بصير و لا قدير قال سليمان فإنه لم يزل مريدا قال يا سليمان فإرادته غيره قال نعم قال فقد أثبت معه شيئا غيره لم يزل قال سليمان ما أثبت قال الرضا ع أ هي محدثة قال سليمان لا ما هي محدثة فصاح به المأمون و قال يا سليمان مثله يعايا أو يكابر عليك بالإنصاف أ ما ترى من حولك من أهل النظر ثم قال كلمه يا أبا الحسن فإنه متكلم خراسان فأعاد عليه المسألة فقال هي محدثة يا سليمان فإن الشيء إذا لم يكن أزليا كان محدثا و إذا لم يكن محدثا كان أزليا قال سليمان إرادته منه كما أن سمعه منه و بصره منه و علمه منه قال الرضا ع فإرادته نفسه قال لا قال ع فليس المريد مثل السميع و البصير قال سليمان إنما أراد نفسه كما سمع نفسه و أبصر نفسه و علم نفسه قال الرضا ع ما معنى أراد نفسه أراد أن يكون شيئا أو أراد أن يكون حيا أو سميعا أو بصيرا أو قديرا قال نعم قال الرضا ع أ فبإرادته كان ذلك قال سليمان لا قال الرضا ع فليس لقولك أراد أن يكون حيا سميعا بصيرا معنى إذا لم يكن ذلك بإرادته قال سليمان بلى قد كان ذلك بإرادته فضحك المأمون و من حوله و ضحك الرضا ع ثم قال لهم ارفقوا بمتكلم خراسان يا سليمان فقد حال عندكم عن حالة و تغير عنها و هذا مما لا يوصف الله عز و جل
التوحيد ص : 446
به فانقطع ثم قال الرضا ع يا سليمان أسألك مسألة قال سل جعلت فداك قال أخبرني عنك و عن أصحابك تكلمون الناس بما يفقهون و يعرفون أو بما لا يفقهون و لا يعرفون قال بل بما يفقهون و يعرفون قال الرضا ع فالذي يعلم الناس أن المريد غير الإرادة و أن المريد قبل الإرادة و أن الفاعل قبل المفعول و هذا يبطل قولكم إن الإرادة و المريد شيء واحد
پاسخ استاد علی ساعی به سوال شماره 181 : قسمت اول🌱🍀
ترجمه🌟🌟🌟
❄️❄️🌱 … مأمون گفت كه اى سليمان ابو الحسن را سؤال كن از آنچه از برايت ظاهر شده و بر تو باد بحسن استماع كه خوب گوش دارى و انصاف دهى سليمان گفت كه اى سيد من ميخواهم تو را سؤال كنم امام رضا (ع) فرمود كه از هر چه از برايت ظاهر شده سؤال كن گفت چه ميگوئى در باب كسى كه اراده را رسم و صفت قرار داده مانند حى و سميع و بصير و قدير كه اوصافى چندند بمعنى زنده و شنوا و بينا و توانا امام رضا (ع) فرمود جز اين نيست كه شما گفتيد كه چيزها حادث شده و اختلاف بهمرسانيده بجهت آنكه خدا خواسته و اراده كرده و نگفتيد كه حادث شده و اختلاف بهمرسانيده بجهت آنكه خدا سميع و بصير است پس اينك دليلى است بر اينكه اراده مثل سميع و بصير و قدير نيست سليمان گفت پس آن جناب پيوسته مريد بوده حضرت فرمود كه اين سليمان پس ارادهاش غير او است سليمان گفت آرى حضرت فرمود پس با او چيزى را غير از او ثابت كردى كه هميشه بوده سليمان گفت كه ثابت نكردم امام رضا (ع) فرمود كه آيا اراده محدث است كه احداث شده سليمان گفت نه اراده محدث نيست كه احداث شده باشد مأمون بر او صيحه زد و او را آواز داد كه اى سليمان آيا با مثل او معاياة و مكابره مىشود و معاياة آنست كه كلامى را بر كسى داخل كنى كه مقصود از آن مفهوم نشود و مراد از آن را آسان نتوان فهميد و مكابره معارضه و انكار است از روى دانش تتمه سخن مأمون بر تو باد بانصاف آيا كسانى را كه در گرداگرد تو نشستهاند از اهل نظر و استدلال نمىبينى بعد از آن گفت كه يا ابا الحسن با او سخن بگو چه او متكلم خراسانست پس سليمان مسأله را بر حضرت اعاده نمود و دو باره پرسيد حضرت فرمود كه اى سليمان اراده محدث است زيرا كه چيز هر گاه ازلى و هميشه نباشد محدث باشد و هر گاه محدث نباشد ازلى باشد چه در ميان قديم و حادث سيمى نيست كه واسطه باشد سليمان گفت كه ارادهاش از او است چنان كه شنيدنش از او است و ديدن و ديدش از او است و دانستنش از اوست امام رضا (ع) فرمود كه پس ارادهاش نفس او است سليمان گفت نه حضرت فرمود پس مريد مثل سميع و بصير نيست سليمان گفت جز اين نيست كه نفسش را اراده كرده چنان كه نفسش را شنيده و نفسش را ديده و نفسش را دانسته امام رضا (ع) فرمود كه معنى اين سخن كه نفسش را اراده كرده چيست آيا اراده كرده كه چيزى باشد يا اراده كرده كه حى يا سميع يا بصير يا قدير باشد سليمان گفت آرى امام رضا (ع) فرمود كه آيا آن باراده او بوده سليمان گفت نه امام رضا (ع) فرمود پس قول ترا كه اراده كرده كه حى و سميع و بصير باشد هيچ معنى نباشد هر گاه كه آن باراده او نبوده باشد سليمان گفت بلى آن باراده او بوده پس مأمون و كسانى كه گرداگرد او بودند خنديدند و امام رضا (ع) نيز خنديد و بايشان فرمود كه با متكلم خراسان نرمى و مدارائى كنيد اى سليمان پس خدا در نزد شما از حال خود گشته و از آن متغير شده و آن چيزيست كه خداى عز و جل بآن وصف نميشود پس سليمان منقطع شد و نتوانست سخن بگويد بعد از آن امام رضا (ع) فرمود كه اى سليمان يك مسأله از تو ميپرسم گفت بپرس فداى تو گردم حضرت فرمود مرا خبر ده از خود و از اصحاب خود كه شما با مردم سخن ميكنيد بآنچه ميفهمند و مىشناسند يا بآنچه نمىفهمند و نمىشناسند گفت بلكه سخن ميكنيم بآنچه مىفهمند و ميدانند امام رضا (ع) فرمود پس آنچه مردم ميدانند آنست كه مريد غير اراده است و آنكه مريد پيش از اراده است و آنكه فاعل پيش از مفعول است و اين سخن قول شما را كه اراده و مريد يك چيزاند باطل ميگرداند سليمان گفت فداى تو گردم اين امر نسبت باو بر آن وضعى نيست كه مردم مىشناسند و نه بر آنچه ايشان مىفهمند حضرت فرمود پس شما را چنان مىبينم كه علم اين را بدون معرفتى ادعا كردهايد و گفتيد كه اراده چون سميع و بصير است آيا اين امر در نزد شما بر آن وصفى باشد كه شناخته نميشود و كسى نتواند كه دريافت كند…
اسرار توحيد / ترجمه التوحيد للصدوق، ص: 490
قسمت دوم🌱🍀
🌟🌱فرمایش حضرت در واقع شرح این حدیث مبارک است!
🌻🌱 عنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: خَلَقَ اللَّهُ الْمَشِيئَةَ بِنَفْسِهَا ثُمَّ خَلَقَ الْأَشْيَاءَ بِالْمَشِيئَةِ.
الكافي (ط – الإسلامية)، ج1، ص: 110
خدا جان مشيت را آفريد و آنگاه موجودات و اشياء را توسط مشيت آفريد.
🌟🌱در اینجا مشیّت را میتوانیم همان «اراده» مورد بحث حضرت امام رضا علیه السلام با سلیمان در نظر بگیریم!
🌟🌱در واقع «اراده» فعلی از افعال حضرت علیم است، همچون صنایعی است که با آن مصنوعات دیگرش را می آفریند، هر چند که همان مصنوعات را بی واسطه آن هم میتوانست بیافریند!
🌟🌱در واقع مشیّت و اراده صفت خدا نبوده بلکه فعلی از افعال اوست!
🌻🌱 ….وَ جِئْتَ تَسْأَلُهُ عَنْ مَقَالَةِ الْمُفَوِّضَةِ، كَذَبُوا عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ، بَلْ قُلُوبُنَا أَوْعِيَةٌ لِمَشِيئَةِ اللَّهِ، فَإِذَا شَاءَ اللَّهُ شِئْنَا، وَ اللَّهُ (عَزَّ وَ جَلَّ) يَقُولُ: وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ* ثُمَّ رَجَعَ وَ اللَّهِ السِّتْرُ إِلَى حَالَتِهِ، فَلَمْ أَسْتَطِعْ كَشْفَهُ.
دلائل الإمامة (ط – الحديثة)، ص: 506
❄️🌱……دلهای ما ظرف اراده و مشیت خداست پس هرگاه او چیزی را بخواهد،ما نیز همان چیز را میخواهیم. …
🌻🌱 عنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَوْ أُذِنَ لَنَا أَنْ نُعْلِمَ النَّاسَ حَالَنَا عِنْدَ اللَّهِ وَ مَنْزِلَتَنَا مِنْهُ لَمَا احْتَمَلْتُمْ فَقَالَ لَهُ فِي الْعِلْمِ فَقَالَ الْعِلْمُ أَيْسَرُ مِنْ ذَلِكَ إِنَّ الْإِمَامَ وَكْرٌ لِإِرَادَةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَا يَشَاءُ إِلَّا مَنْ يَشَاءُ اللَّه
بحار الأنوار (ط – بيروت)، ج25، ص: 385
🌱…همانا قلب امام آشیانه اراده الهیست. نمی خواهد جز آن را که خدا بخواهد…..
🌻🌱 و كُلُّنَا مُحَمَّدٌ فَلَا تَفَرَّقُوا بَيْنَنَا وَ نَحْنُ إِذَا شِئْنَا شَاءَ اللَّهُ وَ إِذَا كَرِهْنَا كَرِهَ اللَّهُ الْوَيْلُ كُلُّ الْوَيْلِ لِمَنْ أَنْكَرَ فَضْلَنَا وَ خُصُوصِيَّتَنَا وَ مَا أَعْطَانَا اللَّهُ رَبُّنَا لِأَنَّ مَنْ أَنْكَرَ شَيْئاً مِمَّا أَعْطَانَا اللَّهُ فَقَدْ أَنْكَرَ قُدْرَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَشِيَّتَه
بحار الأنوار (ط – بيروت)، ج26، ص: 6
ما هر گاه بخواهیم خدا خواسته است و هنگامیکه نخواهیم خدا نخواسته است. پس ویل کل ویل (منطقه ای در جهنم) برای کسی که انکار فضیلت ما و خصوصیات ما را بکند. و انکار کند آنچه را که خدا به ما عطا کرده است. زیرا هر کس انکار کند چیزی از آنچه را که خدا به ما عطا کرده است؛ همانا که قدرت خدا و مشیت او را در مورد ما منکر شده است.
🌻🌱… بِكُمْ يَكْشِفُ اللَّهُ الْكَرْبَ وَ بِكُمْ يُنَزِّلُ اللَّهُ الْغَيْثَ وَ بِكُمْ تَسِيخُ الْأَرْضُ الَّتِي تَحْمِلُ أَبْدَانَكُمْ وَ تَسْتَقِرُّ جِبَالُهَا عَنْ مَرَاسِيهَا إِرَادَةُ الرَّبِّ فِي مَقَادِيرِ أُمُورِهِ تَهْبِطُ إِلَيْكُمْ وَ تَصْدُرُ مِنْ بُيُوتِكُمْ وَ الصَّادِرُ عَمَّا فَصَلَ مِنْ أَحْكَامِ الْعِبَاد…
الكافي (ط – الإسلامية)، ج4، ص: 577
….(در قسمتی از زیارت امام حسین علیه السلام) اراده خداوند در تقدیر امورش به سوی شما هبوط و از بیوت شما صادر می شود….
🌟🌱یعنی دل حضرات سرزمین خواست و اراده الهی است همان صنایع عظیم الهی است!
🌟🌱نام دیگر حضرات معصومین علیهم السلام «اراده الله» و «مشیئه الله» است!
🌟🌱عجیب نیست که حضرات به این نام مسمّی شوند چرا که که آنها مسمّی به علم الله و وجه الله و عین الله و سمع الله و … هم هستند.
🌻🌱عنْ أَسْوَدَ بْنِ سَعِيدٍ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ ع فَأَنْشَأَ يَقُولُ ابْتِدَاءً مِنْ غَيْرِ أَنْ يُسْأَلَ نَحْنُ حُجَّةُ اللَّهِ وَ نَحْنُ بَابُ اللَّهِ وَ نَحْنُ لِسَانُ اللَّهِ وَ نَحْنُ وَجْهُ اللَّهِ وَ نَحْنُ عَيْنُ اللَّهِ فِي خَلْقِهِ وَ نَحْنُ وُلَاةُ أَمْرِ اللَّهِ فِي عِبَادِهِ.
بصائر الدرجات في فضائل آل محمد صلى الله عليهم، ج1، ص: 61
🌟🌱برای معنای کامل این بحث بهتر است یک دوره زیارت جامعه کبیره دوره شود!!!
نظرتون در مورد این پست چیه؟