آیا فرشتگان تنها موجودات باشعور جهان هستی هستند؟

با توجه به متن زیر در شرح زیارت جامعه، آیا فرشتگان تنها موجودات باشعور جهان هستی می باشند؟(به جز انسان) در مباحث قبلی بیان شد که تمام ذرات هستی دارای شعور ذاتی هستند، سنگ و... ، آیا این شعور آنها به خاطر وجود ملکی است که امورش را تدبیر میکند؟! یا اینکه فقط کنترل و تنظیم امور به عهده فرشتگان است؟ ◀ تدبیر امور، توسط فرشتگان، به اذن خداوند متعال { فالمدبرات أمرا } سوره نازعات آیه ی 5 ؛ «به اذن خدا، تدبیر امور می‌کنند».
آب از آسمان نازل می ‌کنند ، گیاه از زمین می‌ رویانند. تنظیم ابرها و توزیع آن ها به نواحی مختلف به عهده‌ی آنهاست. طبق روایت، هر قطره‌ی بارانی به وسیله‌ی ملکی به زمین نازل می ‌شود و به جای خودش می ‌رسد. این همه قوای طبیعی در عالم مشغول کارند و می ‌بینیم؛ که همه روی نظم و حساب دقیق کار می ‌کنند، معلوم می ‌شود که یک نیروی الهی بر هر یک از این نیروهای طبیعی مسلط است؛ وگرنه خود طبیعت که کور و کر است و نمی‌تواند کار خود را تنظیم نماید. مثلا برگی را در نظر بگیرید که از شاخه‌ی درختی می ‌روید و بالا می‌آید، دانشمندان گیاه شناس می‌گویند: هفت قوه کار می‌کنند تا یک برگ از شاخه بروید ؛ قوه‌ی جاذبه، قوه‌ی ماسکه { سوره نازعات آیه 5 }، قوه‌ی هاضمه، قوه‌ی دافعه، قوه‌ی مربیه، قوه‌ی مصوره و قوه ی مولده. این ها همه دست به دست می ‌دهند تا برگی از شاخه‌ی درختی می ‌روید. آنگاه می‌بینیم این برگ چقدر منظم است. درست مثل این است که یک نقاش ورزیده‌ای با یک قلم بسیار ظریف آن را نقاشی کرده است که مثلا کجا سبز و کجا سرخ و کجا سفید باشد. کدام قسمتش باریک و کدام قسمتش پهن باشد. شما یک برگ گل را بگیرید و مطالعه کنید و ببینید چه دقت عجیبی در برش قطعات مختلف این گلبرگ و رنگ آمیزی آن به کار رفته تا به این کیفیت درآمده است! حال این هفت قوه که قوای طبیعی اند و فاقد درک و شعورند، پس این نظم و حساب دقیق حیرت‌انگیز از کجاست؟! معلوم می‌شود که این قوای هفت‌گانه، تحت تدبیر هفت ملک که دارای عقل و درک و شعورند؛ هدایت می‌شوند. ما نمی‌گوییم: ملائکه همان قوای طبیعی هستند! بلکه می‌گوییم: قوای طبیعی مسخر { مسخر : تسخیر شده ، به تصرف در آمده } تدبیر ملائکه هستند؛ یعنی، یک سلسله نیروهای الهی و غیبی دارای عقل و شعور، قوای طبیعی را تسخیر کرده‌اند و آنها را هدایت می ‌کنند.