پرش به محتوا

notifications_active جلسه هفتگی مشکات نور: پنج‌شنبه‌ها ساعت 20:۳۰ در مسجد حاج رضا

سوال شماره ۱۳۶۶ ۲۹ مرداد ۱۴۰۱ پاسخ رسمی استاد علی ساعی (عبدالله مشکات) تأیید شد سطح محتوا: متوسط

آیا انسان به اختیار خود ایمان می‌آورد یا به اراده الهی کافر می‌شود؟

محور استناد: به متن پاسخ مراجعه شود ۲۰ بار مشاهده ۲۳ یادداشت و حاشیه تبیینی
پاسخ معتبر مکتوب و مستند
پرسشگر گرامی: پژوهشگر معارف اسلامی (ناشناس)
کد رهگیری: #Q-1366

ﺁﯾﺎ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺑﻪ ﻣﯿﻞ ﻭ ﺍﺧﺘﯿﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﻧﻤﯽ ﺁﻭﺭﺩ ﯾﺎ ﺑﻪ ﺍﺧﺘﯿﺎﺭ ﻭ ﺍﺭﺍﺩﻩ ﺍﻟﻠﻪ ﮐﺎﻓﺮ ﻭ ﺑﯽ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ؟؟؟ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻧﺺ ﺻﺮﯾﺢ ﻗﺮﺍﻥ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺁﯾﻪ ﺩﺭ ﻗﺮﺍﻥ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﺑﻄﻮﺭ ﺻﺮﯾﺢ ﺩﺭ ﻗﺮﺍﻥ ﻓﺮﻣﻮﺩﻩ ﺩﻟﯿﻞ ﺍﻧﮑﻪ ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺯ ﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺧﺪﺍ ﻭ ﺭﻭﺯﻣﺤﺸﺮ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﻧﻤﯽ ﺍﻭﺭﻧﺪ ﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺸﯿﺖ ﻭ ﺍﺭﺍﺩﻩ ﺍﻟﻠﻬﯽ ﺑﺮ ﺍﻥ ﺗﻌﻠﻖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺎﻓﺮﺍﻥ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﻧﯿﺎﻭﺭﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﺍﺧﺘﯿﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﻣﺤﮑﻮﻡ ﺑﻪ ﻋﺬﺍﺏ ﺍﺑﺪﯼ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﻧﺎﻧﮑﻪ ﺑﻪ ﺧﺪﺍ ﻭ ﺭﻭﺯ ﻣﺤﺸﺮ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﻣﯽ ﺍﻭﺭﻧﺪ ﺑﺪﻟﯿﻞ ﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﺑﯿﺎﻭﺭﻧﺪ ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ‏( ﺑﺎ ﺍﯾﻤﺎﻥ ‏) ﻧﯿﺰ ﺩﺭﺍﯾﻦ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﺍﺧﺘﯿﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ . ﺩﺭ ﺫﯾﻞ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺍﯾﺎﺕ ﺭﺍ ﺑﺮﺭﺳﯽ ﻣﯿﮑﻨﯿﻢ :
ﻗﺮﺍﻥ ﺁﯾﻪ 57 ﺳﻮﺭﻩ ﮐﻬﻒ :
– ﺑﺮ ﺩﻟﻬﺎﯾﺸﺎﻥ ﭘﺮﺩﻩ ﻧﻬﺎﺩﻩ ﺍﯾﻢ، ﺗﺎ ﺁﯾﺎﺕ ﻣﺎﺭﺍ ﻧﻔﻬﻤﻨﺪ ﻭ ﮔﻮﺷﻬﺎﯾﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺳﻨﮕﯿﻦ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺍﯾﻢ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺍﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﺪﺍﯾﺖ ﺑﺨﻮﺍﻧﯽ ﺩﯾﮕﺮ ﺍﺑﺪﺍ ﻫﺪﺍﯾﺖ ﻧﺨﻮﺍﻫﻨﺪ ﺷﺪ .
ﻗﺮﺍﻥ ﺁﯾﻪ 107 ﺳﻮﺭﻩ ﺍﻧﻌﺎﻡ :
– ﻭ ﺍﮔﺮ ﺧﺪﺍ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺍﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺷﺮﮎ ﺑﺎﺯ ﻣﯽ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﻣﺎ ﺗﻮﺭﺍ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ ﺍﻧﺎﻥ ﻧﮑﺮﺩﯾﻢ ﻭ ﺗﻮ ﻭﮐﯿﻞ ﺍﻧﻬﺎ ﻧﺨﻮﺍﻫﯽ ﺑﻮﺩ .
ﻗﺮﺍﻥ ﺁﯾﻪ 25 ﺳﻮﺭﻩ ﺍﻧﻌﺎﻡ :
– ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺯ ﺁﻧﺎﻥ ‏( ﮐﺎﻓﺮﺍﻥ ‏) ﺑﻪ ﺳﺨﻨﺎﻥ ﺗﻮ ﮔﻮﺵ ﻓﺮﺍ ﺩﻫﻨﺪ ﻭﻟﯽ ﺩﺭ ﺩﻟﻬﺎﯾﺸﺎﻥ ﭘﺮﺩﻩ ﻧﻬﺎﺩﻩ ﺍﯾﻢ ﮐﻪ ﺁﻧﺮﺍ ﻧﻔﻬﻤﻨﺪ ﻭ ﮔﻮﺵ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺷﻨﯿﺪﻥ ﻫﻤﻪ ﺁﯾﺎﺕ ﺍﻟﻠﻬﯽ ﺳﻨﮕﯿﻦ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻟﺬﺍ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﻧﻤﯽ ﺁﻭﺭﻧﺪ .
ﻗﺮﺍﻥ ﺁﯾﻪ 7 ﺳﻮﺭﻩ ﺑﻘﺮﻩ :
– ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺑﺮ ﺩﻟﻬﺎﯼ ‏( ﮐﺎﻓﺮﺍﻥ ‏) ﻣﻬﺮ ﻭ ﺩﺭ ﮔﻮﺷﻬﺎ ﻭ ﭼﺸﻤﺎﻧﺸﺎﻥ ﭘﺮﺩﻩ ﻧﻬﺎﺩﻩ ﻭ ﺍﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻋﺬﺍﺑﯽ ﺍﺳﺖ ﺳﺨﺖ .
ﻗﺮﺍﻥ ﺁﯾﻪ 96 ﺳﻮﺭﻩ ﯾﻮﻧﺲ :
– ﺁﻧﺎﻧﮑﻪ ﻧﺎﻣﺰﺩ ﺣﮑﻢ ﻋﺬﺍﺏ ﺧﺪﺍ ﻫﺴﺘﻨﺪ،ﺍﯾﻤﺎﻥ ﻧﻤﯽ ﺍﻭﺭﻧﺪ .
ﻗﺮﺍﻥ ﺁﯾﻪ 13 ﺳﻮﺭﻩ ﺳﺠﺪﻩ :
– ﺍﮔﺮ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﺳﺘﯿﻢ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺷﺨﺼﯽ ﻧﻮﺭ ﻫﺪﺍﯾﺖ ﻣﯽ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﯿﻢ ﺍﻣﺎ ﺣﺮﻑ ﻣﻦ ﺣﻖ ﺍﺳﺖ ﻭﺩﻭﺯﺥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺟﻦ ﻭ ﺍﻧﺲ ﭘﺮ ﺧﻮﺍﻫﯿﻢ ﮐﺮﺩ .
ﻗﺮﺍﻥ ﺁﯾﻪ 99 ﺳﻮﺭﻩ ﯾﻮﻧﺲ :
– ﻭ ﺍﮔﺮ ﺧﺪﺍﯼ ﺗﻮ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﺳﺖ،ﮐﻠﯿﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺩﺭ ﺭﻭﯼ ﺯﻣﯿﻦ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﻣﯽ ﺍﻭﺭﺩﻧﺪ،ﺗﻮ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽ ﺗﻮﺍﻧﯽ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﺒﺮ ﻭ ﺍﮐﺮﺍﻩ ﺑﺎ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﮔﺮﺩﺍﻧﯽ .
ﻗﺮﺍﻥ ﺁﯾﻪ 100 ﺳﻮﺭﻩ ﯾﻮﻧﺲ :
– ﻭ ﻫﯿﭽﯿﮏ ﺍﺯ ﻧﻔﻮﺱ ﺑﺸﺮ ﺭﺍ ﺗﺎ ﺧﺪﺍ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﻧﯿﺎﻭﺭﻧﺪ ﻭ ﺧﺪﺍ ﮐﻔﺮ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﯼ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﯿﺨﺮﺩ ﮐﻪ ﻋﻘﻞ ﺭﺍ ﺑﮑﺎﺭ ﻧﺒﻨﺪﻧﺪ،ﻣﻘﺮﺭ ﻣﯽ ﺩﺍﺭﺩ .
ﻗﺮﺍﻥ ﺁﯾﻪ 23 ﺳﻮﺭﻩ ﺟﺎﺛﯿﻪ :
– ﺁﯾﺎ ﻣﯽ ﻧﮕﺮﯼ ﺍﻧﺮﺍ ﮐﻪ ﻫﻮﺍﯼ ﻧﻔﺴﺶ ﺭﺍ ﺧﺪﺍﯼ ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﺧﺪﺍ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺍﻧﺴﺘﻪ ﮔﻤﺮﺍﻩ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻭ ﻣﻬﺮ ﺩﺭ ﮔﻮﺵ ﻭﺩﻟﺶ ﻧﻬﺎﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﭼﺸﻢ ﺍﻭ ﭘﺮﺩﻩ ﻇﻠﻤﺖ ﮐﺸﯿﺪﻩ،ﭘﺲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺧﺪﺍ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﻫﺪﺍﯾﺖ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺮﺩ،ﺍﯾﺎ ﻣﺘﺬﮐﺮ ﺍﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﻧﻤﯽ ﺷﻮﯾﺪ .
ﻗﺮﺍﻥ ﺁﯾﻪ 14 ﺳﻮﺭﻩ ﺳﺠﺪﻩ :
– ﺑﺴﺰﺍﯼ ﺍﻧﮑﻪ ﺭﻭﺯ ﻭﺍﭘﺴﯿﻦ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﮐﺮﺩﯾﺪ، ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺑﭽﺸﯿﺪ ﻋﺬﺍﺏ ﻣﺎﺭﺍ،ﻣﺎ ﻫﻢ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﻣﯽ ﮐﻨﯿﻢ ﻭ ﺷﻤﺎ ﺑﺮﺍﯼ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺑﺴﺰﺍﯼ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﻋﺬﺍﺏ ﺧﻮﺍﻫﯿﺪ ﺑﻮﺩ .
ﭼﺮﺍ ﻭﻗﺘﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﺩﺭ ﻗﺮﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﻧﺨﻮﺍﺳﺘﻪ ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺯﺍﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﻫﺪﺍﯾﺖ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺭﻭﺯ ﻣﺤﺸﺮ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﺑﯿﺎﻭﺭﻧﺪ ، ﭼﺮﺍ ﺳﺰﺍﯼ ﻫﺪﺍﯾﺖ ﻧﺸﺪﻥ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﻋﺬﺍﺏ ﺟﺎﻭﯾﺪ ﺩﺭ ﺩﻭﺯﺥ ﻗﺮار دادند؟؟؟
و این متن توضیح بفرمایید با تشکر از استاد

عصاره و پاسخ‌اول در یک نگاه (خلاصه ۶۰ کلمه‌ای)

مهر خوردن دل و گمراهی، نتیجهٔ انتخاب و اصرار خود فرد بر کفر و گناه است، نه ابتدای هدایت یا گمراهی. خداوند کسانی را هدایت می‌کند که طالب هدایت باشند و در راه او تلاش کنند.

پاسخ حضرت استاد علی ساعی (عبدالله مشکات)

مدرس و پژوهشگر منظومه معارف حکمت و عترت | کانون فرهنگی سروش بامدادان

دقت در آیات حقیقت امر روشن میشود، نگاه سطحی به آیات الهی نشان از بیخردی منتقد بوده و شتابزدگی در اتهام زنی به جهل اکبر متهم زننده اشاره دارد!
ﺁﯾﻪ 57 ﺳﻮﺭﻩ ﮐﻬﻒ
اگر آیه 56 سوره کهف را با آیه ی قبلش 56 توجه نماییم شبهه ی کور معاند خدا و رسول خدا کاملا آشکار میشود!
الکهف : 56 و ما نرسل المرسلین إلا مبشرین و منذرین و یجادل الذین کفروا بالباطل لیدحضوا به الحق و اتخذوا آیاتی‏ و ما أنذروا هزوا
ما پیامبران را، جز بعنوان بشارت دهنده و انذار کننده، نمى‏فرستیم اما کافران همواره مجادله به باطل مى‏کنند، تا (به گمان خود،) حق را بوسیله آن از میان بردارند! و آیات ما، و مجازاتهایى را که به آنان وعده داده شده است، به باد مسخره گرفتند!
الکهف : 57 و من أظلم ممن ذکر بآیات ربه فأعرض عنها و نسی ما قدمت یداه إنا جعلنا على‏ قلوبهم أکنه أن یفقهوه و فی‏ آذانهم وقرا و إن تدعهم إلى الهدى‏ فلن یهتدوا إذا أبدا
چه کسى ستمکارتر است از آن کس که آیات پروردگارش به او تذکر داده شده، و از آن روى گرداند، و آنچه را با دستهاى خود پیش فرستاد فراموش کرد؟! ما بر دلهاى اینها پرده‏هایى افکنده‏ایم تا نفهمند و در گوشهایشان سنگینى قرار داده‏ایم (تا صداى حق را نشنوند)! و از این رو اگر آنها را به سوى هدایت بخوانى، هرگز هدایت نمى‏شوند!
پس مشخص میشود که کسانی که قلبشان مهر میخورد و به دلهای آنها پرده افکنده میشود چه کسانی هستند،
کسانی که با آگاهی از اینکه مرسلین سفرای الهی هستند با آنها به جدال برمیخیزند!
کسانی که قصدشان نابودی حق است و از موعظه ها نصیحت نمیگیرند!
کسانی که آیات و کتاب خدا و رسولانش را به مسخره میگیرند!
کسانی که پشت به آیات الهی میکنند! و ...
پس نییجه ی این گستاخی جریمه ای خاص میگردد و آن هم مهر خوردن قلب آنهاست، یعنی، کسی که لایق هدایت شدن نیست، بازنده ی بندگی خداست!
ﺁﯾﻪ 25 ﺳﻮﺭﻩ ﺍﻧﻌﺎﻡ :
همانطوریکه اشاره شده خطاب آیه نسبت به اهل شرک است، مشیت الهی یعنی راز تحقق افعال مخلوقات، بشری که در مقام شرک اراده ای برای خروخ از ظلمت کفر و الحاد خود ندارد، پس نبایستی توقع شامل شدن مشیت الهی برای هدایت خودش را داشته باشد! اگر خالق هدایت مشرک را علی رغم پافشاری آن بر شرک اراده فرماید! چنین ایمانی تحمیلی خواهد بود و هیچ بهایی نخواهد داشت! چرا که ایمان شخص برخلاف میل و اراده شخص تحقق یافته است!
دقت در این آیه مشخص میشود که کسی که به مقام فسق برسد دلش مهر میخورد، یادآوری میشود که فسق راهی است که شخص کافر خودش پیموده و جریمه اش همان افکنده شدن پرده بر دل اوست!
یونس : 33 کذلک حقت کلمه ربک على الذین فسقوا أنهم لا یؤمنون
اینچنین فرمان پروردگارت بر فاسقان مسلم شده که آنها (پس از این همه لجاجت و گناه)، ایمان نخواهند آورد!
در آیه 100 سوره ی یونس واضح بیان شده که رجس از آن کسانی است که از عقل بهره نمیبرند، کسی که خواهان عقل نیست به عمق جهل فرو خواهد رفت! کسی که نورگریز است ساکن ظلمت خواهد شد!
آیه ی 23 جاثیه
الجاثیه : 23 أ فرأیت من اتخذ إلهه هواه و أضله الله على‏ علم و ختم على‏ سمعه و قلبه و جعل على‏ بصره غشاوه فمن یهدیه من بعد الله أ فلا تذکرون
آیا دیدى کسى را که معبود خود را هواى نفس خویش قرار داده و خداوند او را با آگاهى (بر اینکه شایسته هدایت نیست) گمراه ساخته و بر گوش و قلبش مهر زده و بر چشمش پرده‏اى افکنده است؟! با این حال چه کسى مى‏تواند غیر از خدا او را هدایت کند؟! آیا متذکر نمى‏شوید؟!
آیه کاملا روشن است، کسی که هواپرست است، هوس خود را معبود خود قرار داده، از هدایت دور افتاده که جریمه اش مهر خوردن دل اوست!
آیه ی 14 سجده: کسی که منکر آخرت است و حالا میبیند که آخرت هست، پس مچشد عذاب آن را که منکرش بود، این آیه جای هیچ تعجبی نیست! وعده ی الهی بر عذاب کسانی است که منکر معاد باشند و این امر در آخرت تحقق خواهد یافت!
نکته ی بارز در این آیات این است که هر گونه مهر و پرده ابتدایی نیست، بلکه بعد از رسیدن مخلوق به مرحله ی فسق است!
کسانی را که خدا هدایت شان نمیکند: ظالمان، کافران، فاسقان، کاذبان، مسرفان
البقره : 258 ... و الله لا یهدی القوم الظالمین
البقره : 264 ... و الله لا یهدی القوم الکافرین
المائده : 108 ... و الله لا یهدی القوم الفاسقین
الزمر : 3 ... إن الله لا یهدی من هو کاذب کفار
غافر : 28 ... إن الله لا یهدی من هو مسرف کذاب
اما کسانی طالب هدایت باشند، خالق هدایت شان میکند!
العنکبوت : 69 و الذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا و إن الله لمع المحسنین
و آنها که در راه ما تلاش کنند، قطعا به راه‏هاى خود، هدایتشان خواهیم کرد و خداوند با نیکوکاران است.

آیا این پاسخ برای شما روشنگر بود؟ بازخورد شما به بهبود پاسخ‌ها و تنظیم جلسات کمک می‌کند.
ضمیمه صوتی: این پرسش در حال حاضر فاقد فایل صوتی است و پاسخ به‌صورت مکتوب و برهانی ارائه گردیده است.

پرسش‌های مرتبط

پاسخ‌های رسمی
#سوال۳۱۰۰
#سوال۱۳۱۳
#سوال۳۰۹۹
چگونه از راه دور زائر خانه خدا باشیم؟
احکام فقهی • ۹ شهریور ۱۴۰۱
#سوال۱۸۴۲
توضیح حدیث پیامبر دربارهٔ چادر حضرت فاطمه (س)؟
اهل‌بیت و تاریخ اسلام • ۲۹ مرداد ۱۴۰۱
#سوال۲۷۲
چرا امام حسین (ع) ملقب به فرزند سدرة المنتهی است؟
اهل‌بیت و تاریخ اسلام • ۲۶ تیر ۱۴۰۱
#سوال۳۱۰۱