توضیح حدیث «دل گاهی نه ایمان دارد و نه کفر؟

از جمله عواملی که موجب سلب توفیق هدایت الهی میگردد عبارتند از رگه های کفر، ظلم، فسق، اسراف و ... میباشد، جبری در کار نیست بلکه مسلما دلایل بینی بر شمول هدایت و ضلالت وجود دارد که آیات رحمانی موید آن هستند.
از جمله دعا و مناجات برای کسب توفیق هدایت میتوان به مناجات خمس عشر و صحیفه سجادیه، از جمله دعای 8 و 17 و 20 اشاره نمود
الأنعام : 125 فمن یرد الله أن یهدیه یشرح صدره للإسلام و من یرد أن یضله یجعل صدره ضیقا حرجا کأنما یصعد فی السماء کذلک یجعل الله الرجس على الذین لا یؤمنون
پس کسى که خدا بخواهد او را هدایت نماید سینه او را براى اسلام مى‏گشاید، و کسى را که بخواهد در گمراهیش رها سازد سینه‏اش را به شدت گرفته و تنگ مى‏کند که گویى به زحمت در آسمان رو به بالا مى‏رود. این گونه خداوند پلیدى را بر کسانى قرار مى‏دهد که ایمان نمى‏آورند.

عن أبی بصیر و غیره قال قال أبو عبد الله ع إن القلب لیکون الساعه من اللیل و النهار ما فیه کفر و لا إیمان کالثوب الخلق قال ثم قال لی أ ما تجد ذلک من نفسک قال ثم تکون النکته من الله فی القلب بما شاء من کفر و إیمان.
عن أبی بصیر قال سمعت أبا جعفر ع یقول یکون القلب ما فیه إیمان و لا کفر شبه المضغه أ ما یجد أحدکم ذلک.
عن أبی الحسن موسى ع قال: إن الله خلق قلوب المؤمنین مطویه مبهمه على الإیمان فإذا أراد استناره ما فیها «2» نضحها بالحکمه و زرعها بالعلم و زارعها و القیم علیها رب العالمین.
عن أبی بصیر عن أبی عبد الله ع قال: إن القلب لیترجج فیما بین الصدر و الحنجره حتى یعقد على الإیمان فإذا عقد على الإیمان قر و ذلک قول الله عز و جل- و من یؤمن بالله یهد قلبه .
عن محمد الحلبی عن أبی عبد الله ع قال: إن القلب لیتجلجل فی الجوف یطلب الحق فإذا أصابه اطمأن و قر ثم تلا أبو عبد الله ع- هذه الآیه فمن یرد الله أن یهدیه یشرح صدره للإسلام إلى قوله کأنما یصعد فی السماء .
عن أبی بصیر عن أبی عبد الله ع قال سمعته یقول إن القلب یکون فی الساعه من اللیل و النهار- لیس فیه إیمان و لا کفر أ ما تجد ذلک ثم تکون بعد ذلک نکته من الله فی قلب عبده بما شاء إن شاء بإیمان و إن شاء بکفر.
البقره : 258 ... و الله لا یهدی القوم الظالمین
البقره : 264 ... و الله لا یهدی القوم الکافرین
آل‏عمران : 86 ... و الله لا یهدی القوم الظالمین
المائده : 108 ... و الله لا یهدی القوم الفاسقین
غافر : 28 ... إن الله لا یهدی من هو مسرف کذاب