منظور از ذکر باطن در حدیث «ذکر مقسوم علی سبعه أعضاء» چیست؟

روی عن بعض الصادقین أنه قال الذکر مقسوم على سبعه أعضاء- اللسان و الروح و النفس و العقل و المعرفه و السر و القلب و کل واحد یحتاج إلى استقامه فاستقامه اللسان صدق الإقرار و استقامه الروح صدق الاحتضار و استقامه النفس صدق الاستغفار و استقامه القلب صدق الاعتذار و استقامه العقل صدق الاعتبار و استقامه المعرفه صدق الافتخار و استقامه السر السرور بعالم الأسرار و ذکر اللسان الحمد و الثناء و ذکر النفس الجهد و العناء و ذکر الروح الخوف و الرجاء- و ذکر القلب الصدق و الصفاء و ذکر العقل التعظیم و الحیاء و ذکر المعرفه التسلیم و الرضا و ذکر السر الرؤیه و اللقاء
مشکاه الأنوار فی غرر الأخبار، النص، ص: 55
ذکر حق بین هفت عضو از اعضاى انسان تقسیم شده: زبان، روح و جان، عقل، معرفت، سر و قلب، و هر یک از آنها نیاز به استقامت دارند. استقامت زبان به راستى در گفتار است، و استقامت روح به درستى ذهن و حضور آن است، و استقامت جان به درستى در توبه کردن است، و استقامت قلب به درستى در عذر خواهى، و استقامت عقل به درستى در پند گرفتن است، و استقامت شناخت به درستى در سرافرازى، و استقامت سر متوجه بودن به عالم اسرار است. پس ذکر زبان حمد و ثناست، و ذکر نفس کوشش و تلاش، و ذکر روح ترس و امید، و ذکر قلب راستى و صمیمیت، و ذکر عقل تعظیم و حیا، و ذکر معرفت تسلیم و رضا، و ذکر سر مقام شهود حق و لقاء الله است.
ذکر آغازی دارد و انجامی! سرآغازش از زبان بوده که بمنزله دعوت از معبود برای دیدار است، که تحقق این دیدار با سویدا و سر تحصیل میشود، در واقع ذکر سر آدمی حاصل و نتیجه ذکر میباشد.
ذکر ابزاری برای جلب توجه مذکور(معبود) است، که با دیدار اهداف ذکر، عملی میگردد. یعنی دیدار حاصل و ثمر و نتیجه ذکر است.
دیدار درواقع همان ذکر صدر در صدی است که با ابتدا و انتهای وجود آدمی انجام می پذیرد، دیدار همان ذکر سر عسلی است که با شهد ذکر ابعاد شش گانه انجام میپذیرد.