فلسفه و منطق

انتقال انرژی و حرارت از جسم گرم به جسم سرد، به دلیل استعداد ذاتی ماده برای حرکت و جنبش است. گرما تجلی این استعداد است و با برقراری تماس، مولکول‌های جسم گرم انرژی خود را از طریق برخوردهای زنجیره‌ای با مولکول‌های جسم سرد به اشتراک می‌گذارند تا به تعادل گرمایی برسند.

وجه‌الله که همان دین و حجج الهی است، هیچ ارتباطی با مفهوم وحدت وجود فلاسفه ندارد. وجه‌الله حقایقی است که خداوند به وسیله آن‌ها بندگان را متوجه خود می‌گرداند. خداوند خالق وجود و برتر از آن است و وحدانیت او به معنای فرد و متفرد بودن است، نه وحدت داشتن با مخلوقات.

عبور از نگاه محدود انسانی به زمان و نزدیک شدن به درک فرازمانی، با گذر از تقدیر به مشیئت الهی میسر می‌شود. هویت مشیئتی زمان نامحدود است، در حالی که هویت ارادی آن هستی زمانی و هویت تقدیری آن شامل آحاد و افراد مختلف زمانی است.

مقام موجودات از موجد جداست و موجودات در داشتن وجود مشترک‌اند، اما موجد، بوجود آورنده وجود است که هیچ اشتراکی با هیچ موجودی ندارد و برتر از توصیف است. انسان‌انگاری خالق، ناشی از جهل است؛ الله قادر مطلق هم وجود را به وجود آورد و هم به موجودات موجودیت بخشید.

نظریات فلسفی تنها زمانی اسلامی تلقی می‌شوند که به نص صریح ثقلین (قرآن و عترت) مورد تأیید باشند. عالم ماده به اراده الهی خلق شده و با اراده او نیز از بین می‌رود. تداوم فیض الهی نیز تنها به خواست او مربوط است و او بر افعال خویش مسلط است. هیچ اجماعی بر نظریه وحدت شخصی وجود نیست.