قرآن و تفسیر

آیه «فالزاجرات زجرا» به فرشتگانی اشاره دارد که با شدت و فریاد، بندگان را از گناه و معاصی باز می‌دارند و می‌تواند صدای وجدان و الهامات قلبی باشد. «حفظا من کل شیطان مارد» به بسته شدن راه‌های نفوذ شیاطین پلید به آسمان‌ها اشاره دارد و «لا یسمعون إلی الملإ الأعلی ویقذفون» بیانگر ناتوانی شیاطین از شنیدن اخبار عالم بالا و رانده شدن آنها از آنجاست.

شیعه معتقد است قرآن توسط تک تک حضرات معصومین علیهم السلام تایید شده و شیعیان را ملزم به تمسک آن نموده‌اند. دشمنان اسلام برای تقدس‌زدایی از مصحف قرآن شبهاتی را مطرح می‌کنند که ادعای جمع‌آوری و تحریف آن توسط عایشه یکی از این شبهات است.

آیه «من کان یرید حرث الآخرة...» بیان می‌کند که طلب خوشی‌های دنیا اگر موجب غفلت از خدا شود، ناپسند است و انسان به همان رزق مقسوم خود می‌رسد. طلب رضایت الهی با ایمان و تقوا، موجب گرامی‌داشت الهی می‌شود. همچنین حرث واقعی، دولت کریمه اهل بیت (ع) است که از آن به باغ رضوان الهی یاد می‌شود.

استفاده از ادبیات دشمنی در آیه ۱۴ سوره تغابن به این دلیل است که برخی همسران و فرزندان، مانع اطاعت و عبادت انسان شده و سد راه او می‌شوند. این آیه به مؤمنان هشدار می‌دهد که از این افراد حذر کنند، اما در عین حال، در صورت عفو و گذشت، خداوند را آمرزنده و مهربان معرفی می‌کند.

آیه ۱۱ سوره تغابن به هدایت قلب اشاره دارد زیرا قلب مرکز مخابرات، اطلاعات و ارتباطات انسان است و محل استقرار عقل و منبع علم و حکمت محسوب می‌شود. هدایت قلب به منزله هدایت کل اعضا و جوارح و جوانح انسان است، زیرا قلب پادشاه دیگر اعضا و جوارح است.

نور در آیه ۸ سوره تغابن به ائمه اطهار (علیهم السلام) اشاره دارد. این نور، نور خدا در آسمان‌ها و زمین است که دل مؤمنان را نورانی می‌کند و باعث هدایت آن‌ها می‌شود. امام باقر (ع) فرمودند که نور امام در قلب مؤمن از خورشید تابان در روز روشن‌تر است.

احصاء کل شی را می‌توان به خزینه تمام اشیاء، معدن مواد اولیه خلقت، دانه و شجره تک تک مخلوقات، راز اکبر و نقطه واحدی که خالق هستی تمام حقایق را در آن جمع نموده است، تفسیر کرد. همچنین به حروف الفبای خلقت که کلمات و کتاب هستی در آن شکل می‌گیرد نیز اطلاق می‌شود.

آیات محکم، آیاتی هستند که به آنها عمل می‌شود و معنایشان روشن است. آیات متشابه، آیاتی هستند که معنایشان بر جاهل مشتبه می‌شود و تفسیر آنها نیازمند رجوع به عترت (اهل بیت) است که راسخان در علم هستند. آیات متشابه برای عوام تشابه دارد اما برای حجت الهی محکم است و اذهان را به مقصد اصلی آیه راهنمایی می‌کند. آیات منسوخ جزء متشابهات و آیات ناسخ جزء محکمات هستند.

نبأ» در آیه شریفه «لکل نبإ مستقر» به اخبار روز قیامت اشاره دارد. هر خبر قیامت، موعد، قرارگاه، مکان و زمان مشخصی دارد که آن خبر به مقصد خود خواهد رسید و صدقش آشکار خواهد شد. به یقین تمام وعده‌های خدا در قیامت تحقق خواهد یافت.

وحی نبوی مختص انبیاء عظام است و دریافت آن برای غیر آنها ممکن نیست. اما الهامات سبحانی برای افراد عادی نیز وجود دارد که بسته به درجه ایمان و تقوایشان متفاوت است. این الهامات حجت شرعی نیستند و باید با قرآن و روایات صحیحه سنجیده شوند تا از انحراف و بدعت جلوگیری شود.

آیه ۵۰ سوره احزاب به پیامبر (ص) اجازه ازدواج با زنان غنائم جنگی و دختران عمو، خاله، عمه و دایی را می‌دهد. این حلالیت به معنای جواز ازدواج است و به هیچ وجه به معنای خواهر بودن آنها نیست.

آیه ۴۰ سوره احزاب در رد قانون جاهلی فرزندخواندگی است که فرزندخوانده را مانند فرزند صلبی می‌دانستند. پیامبر (ص) و امام علی (ع) با اینکه پدر صلبی هیچ مردی نیستند، پدران معنوی و مادی امت محسوب می‌شوند و حقشان بر امت بیشتر از پدران نژادی است.

آیه شریفه «و لقد خلقنا الإنسان و نعلم ما توسوس به نفسه و نحن أقرب إلیه من حبل الورید» بیان می‌کند که خدا از رگ گردن به ما نزدیک‌تر است. «خدا حائل میان ما و حبل خویش است» به این معناست که خدا از حیات و هر آنچه هست برتر و والاتر است و حس بندگی که از او می‌رسد، از حیات برتر است و با هیچ طعم و مزه‌ای قابل قیاس نیست.