کلامی و عقیدتی

انسان با حقیقت وجودی خود (نفس) خواب می‌بیند و دل و جوارح ابزار ترجمه آن برای روح هستند. خواب‌های رحمانی نیز از همین طریق و با همین حقیقت اتفاق می‌افتد.

متن ارائه شده به پرسشی دربارهٔ برکت وقت و مشغله‌های زندگی پاسخ می‌دهد و ارتباطی با پرسش مطرح شده در عنوان (بیان صفات و اسماء الهی) ندارد. به نظر می‌رسد این دو پرسش با هم جابجا شده‌اند.

هیچ‌کس از فضل الهی محروم نیست؛ انتخاب مسیر و نام، اختیاری است و حوزهٔ اختیار آدمی از مرز انسانیت فراتر نمی‌رود. همه خلایق صاحب امتیاز هستند زیرا رابطهٔ یکسانی با خدا دارند و بندگی اعلا برای همه باز است. سلمان فارسی نمونهٔ بارز کسب امتیاز تقواست.

برای هر فعلی از افعال، قانونی از ناحیه مقدسه وضع شده است. تعدد زوجات نیز باید از مسیر سنت خدا و رسولش و در دایره قانون الهی انجام پذیرد، حتی اگر دلیل آن نفسانی باشد.

پس از پایان این جهان، خداوند دنیایی جدید با انسان‌های جدید خلق خواهد کرد که بدون پدر و مادر متولد شده و عبادت خدا می‌کنند. برای آنها زمین و آسمانی نو خواهد بود. خداوند هزار هزار عالم و هزار هزار آدم خلق کرده است و انسان فعلی در آخرین عوالم و دودمان آخرین آدم‌ها قرار دارد.

علم ملائکه و رسل، بخشی از علم مبذول الهی است که محدودیت دارد و از بداء الهی خبر ندارد. علم مکفوف الهی که نزد ذات متعال است، محیط بر علم مبذول است و در آن بداء رخ نمی‌دهد. این بدان معناست که علم الهی بر علم فرشتگان و پیامبران احاطه دارد.

امام رضا (ع) در بحث اراده الهی، به تمایز میان مرید، اراده، فاعل و مفعول اشاره کرده و نشان می‌دهد که اراده، غیر از مرید است و قبل از آن وجود دارد. این بحث، دیدگاه وحدت اراده و مرید را ابطال می‌کند و به این نکته اشاره دارد که صفات الهی مانند اراده، با صفاتی چون حی و سمیع متفاوتند.