خصوصیات طرف مقابل برای مشورت کردن چیست؟

... و شاور فی أمرک الذین یخشون الله عز و جل‏
الخصال، ج‏1، ص: 169

امام باقر علیه السلام: ...و در کار خود با کسانى که از خدا مى‏ترسند مشورت کن،
قال رسول الله ص یا علی لا تشاورن جبانا فإنه یضیق علیک المخرج و لا تشاورن البخیل فإنه یقصر بک عن غایتک و لا تشاورن حریصا فإنه یزین لک شرها و اعلم یا علی أن الجبن و البخل و الحرص غریزه واحده «1» یجمعها سوء الظن.
الخصال، ج‏1، ص: 102

پیامبر خدا (ص) فرمود: یا على! با ترسو مشورت مکن که راه رهایى را به تو تنگ مى‏کند و با بخیل مشورت مکن که تو را از هدفت باز مى‏دارد و با حریص مشورت مکن که طمع کارى را براى تو زینت مى‏دهد و بدان یا على که ترس و بخل و حرص یک طبیعت دارند و بدگمانى (به خدا) جامع آنهاست.
و لا تشاور من لا یصدقه عقلک و إن کان مشهورا بالعقل و الورع و إذا شاورت من یصدقه قلبک فلا تخالفه فیما یشیر به علیک و إن کان بخلاف مرادک فإن النفس تجمع [تجمح‏] عن قبول الحق و خلافها عند قبول الحقائق أبین قال الله تعالى و شاورهم فی الأمر و قال تعالى و أمرهم شورى‏ بینهم أی متشاورون فیه‏
مصباح الشریعه، ص: 153
و البته با کسى که عقل و قلب تو نمى‏تواند او را تصدیق کند؛ مشورت مکن، اگر چه در میان مردم با عقل و هوش و ورع شناخته شود. و چون با کسى که اهل است مشورت کردى؛ مخالفت او را مکن، اگر چه بر خلاف نظر و رأى تو اظهار عقیده نماید، زیرا که نفس انسان از قبول حق خوددارى مى‏کند، و حاضر نیست حقیقت را بپذیرد، و از این جهت مخالفت کردن با نفس در مقابل حقایق بهتر است.
خداوند متعال مى‏فرماید: در امور اجتماعى و پیش آمدهاى خارجى با مسلمین مشاورت کن. و باز مى‏فرماید: و از شأن مؤمنین آنکه، در میان خودشان مشاورت مى‏کنند.
مصباح الشریعه / ترجمه مصطفوى، متن، ص: 235
عن أبی عبد الله ع قال: إن المشوره لا تکون إلا بحدودها فمن عرفها بحدودها و إلا کانت مضرتها على المستشیر أکثر من منفعتها له فأولها أن یکون الذی یشاوره عاقلا و الثانیه أن یکون حرا متدینا و الثالثه أن یکون صدیقا مؤاخیا و الرابعه أن تطلعه على سرک فیکون علمه به کعلمک بنفسک ثم یستر ذلک و یکتمه فإنه إذا کان عاقلا انتفعت بمشورته و إذا کان حرا متدینا جهد نفسه فی النصیحه لک و إذا کان صدیقا مؤاخیا کتم سرک إذا أطلعته على سرک و إذا أطلعته على سرک فکان علمه به کعلمک تمت المشوره و کملت النصیحه
از امام صادق علیه السلام: مشورت با چهار شرط خوب است و گر نه زیانش بر مشورت‏کننده بیش از سود است، اول: شخص مورد مشورت عاقل باشد، دوم: متدین و آزاد مرد باشد، سوم: دوست و برادر باشد، چون بر سر خود آگاهش کنى آن را چون خودت پنهان بدارد، که اگر عاقل باشد از مشورتش سود برى و اگر متدین و آزادمرد باشد، در خیر خواهى تو خود را برنج افکند، و اگر دوست و برادر باشد رازت را نهان دارد.
المحاسن، ج‏2، ص: 602

قیل لرسول الله ص ما الحزم قال مشاوره ذوی الرأی و أتباعهم
المحاسن، ج‏2، ص: 601
عن أبی عبد الله ع قال: استشیروا فی أمرکم الذین یخشون ربهم

قال علی ع فی کلام له شاور فی حدیثک الذین یخافون الله.

_______
المحاسن، ج‏2، ص: 602

سلیمان بن خالد قال سمعت أبا عبد الله ع یقول استشر العاقل من الرجال الورع فإنه لا یأمر إلا بخیر و إیاک و الخلاف فإن خلاف الورع العاقل مفسده فی الدین و الدنیا.
حضرت (ع): از مردان پاک و عاقل مشورت کن که تو را جز به خیر نخوانند و هرگز با راى چنین کسى مخالفت مکن که مخالفت با عاقل متقى موجب فساد دین و دنیا است.
قال رسول الله ص مشاوره العاقل الناصح رشد و یمن و توفیق من الله فإذا أشار علیک الناصح العاقل فإیاک و الخلاف فإن فی ذلک العطب.
از نبى اکرم (ص): مشورت با خردمند خیرخواه صلاح و میمنت، و توفیق الهى است، و چون عاقل خیر خواهى ترا به چیزى بخواند و طرف‏ مشورت تو قرار گیرد از مخالفت او بپرهیز که در این مخالفت هلاک تو نهفته است.
قال أبو عبد الله ع ما یمنع أحدکم إذا ورد علیه ما لا قبل له به أن یستشیر رجلا عاقلا له دین و ورع ثم قال أبو عبد الله ع أما إنه إذا فعل ذلک لم یخذله الله بل یرفعه الله و رماه بخیر الأمور و أقربها إلى الله «4».