احکام فقهی

دلال کسی است که میان دو طرف برای تبادل منافع، ایجاد ارتباط یا حل مسائل واسطه می‌شود. دلالی در کارهای خیر و حلال شغلی مقدس است، اما اگر دلال در جهت خیانت حرکت کند، به او دلال‌نما گفته می‌شود و کارش مذموم است.

جزیه مالیاتی است که از غیرمسلمانان اهل کتاب در سرزمین‌های اسلامی دریافت می‌شود تا جان و دینشان حفظ گردد و از حمایت دولت اسلامی برخوردار شوند. این مالیات به عنوان جزای امنیتی در برابر حفظ مال و جان آنهاست و در واقع نوعی مالیات سرانه است که در ازای عدم تعهد به شرکت در جنگ و امور دفاعی دریافت می‌شود.

دستورات کلی الهی برای همه مردم است و شامل همه انسانهاست، نه اینکه محدود به گروه خاصی باشد. رفتار غیر دینی افراد زمانی معذور است که به حریم خصوصی همان شخص باشد و به حریم دینی دیگران آسیبی نرساند، هرچند که مجازات دنیوی و اخروی آن باقی است. اما اگر رفتار غیر دینی به سلامت جامعه و حریم اخلاقی و دینی دیگران آسیب وارد کند، معذور نخواهد بود.

محبت دنیوی راس خطایاست و مشغول شدن به ثروت، آخرت را به فراموشی می‌سپارد. مدیریت عالمانه اموال، تقویت طریق سیر الی الله است و زیاده‌روی در مصرف و تفاخر باعث دلشکستگی فقرا می‌شود. اسراف، یعنی زیاده‌روی از حد وسط در بهره‌مندی از اموال، مورد سرزنش خداوند است.

هرگونه ارتباط غیر ضروری با نامحرم، حتی شوخی‌های به ظاهر بی‌ضرر، باعث ایجاد صمیمیت و گرمی شده و می‌تواند به مرور به مراحل خطرناک‌تری کشیده شود. گفتگو اسباب ارتباط است و شوخی، هرچند موجه، بر شدت این ارتباط می‌افزاید و ارتباط قلوب سرمنشأ ارتباطات جسمانی است.

استفاده از مال در حد نیاز و میانه روی جایز است و آنچه اضافه می‌آید باید به فقرا رسید. افراط در مصرف و تفاخر، انسان را به راه جهنم می‌کشاند و باعث تضعیف ایمان می‌شود. محبت مال، دین را سست کرده و باور را از بین می‌برد و هرچه بیشتر از قوت خود به دست آوری، خزانه‌دار برای دیگری خواهی بود.

فراموشی که منجر به مرگ حیوان شود، خطا محسوب می‌شود و فرد باید استغفار کند و به حیوانات در حد وظایف شرعی و انسانی محبت ورزد. این اتفاق نشان‌دهندهٔ بی‌توجهی است و نیاز به جبران دارد.

شوخی با نامحرم، حتی در فضای مجازی، ممنوع است زیرا باعث ایجاد صمیمیت و گرمی شده و می‌تواند به مراحل خطرناک‌تری کشیده شود. احادیث به شوخی‌هایی اشاره دارند که مفسده داشته باشد، اما هرگونه ارتباط غیر ضروری با نامحرم، حتی شوخی‌های به ظاهر بی‌ضرر، می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات باشد.

اسراف کننده کسی است که آنچه را برایش ضرورتی ندارد خریداری، می‌پوشد یا می‌خورد. تعویض زودهنگام مبلمان، وسایل الکترونیکی یا لباس در حالی که هنوز قابل استفاده هستند، با توجیه شان مالی و اجتماعی، اگر نیازی به آن نباشد، مصداق اسراف مذکور در حدیث است. مال امانتی است که باید در مسیر رضای خدا خرج شود.

نماز قضای فرزند ارشد، حکم دارو و ویتامین برای پیکر جامعه و جبران‌کننده کاستی‌های پدر متوفی است. این امر نشانه لطف خاص خدا و باقیات صالحات محسوب می‌شود. فرزند ارشد جانشین پدر است و این وظیفه نه تنها جریمه نیست، بلکه توفیق و پاداش الهی دارد و باعث حفظ صله ارحام و احسان می‌شود.

امر به معروف و نهی از منکر در هر مکانی، از جمله شهربازی، با در نظر گرفتن شرایط و نحوه انجام آن باید صورت گیرد. تنها در صورتی که امر به معروف تاثیر منفی بگذارد، نباید در آن لحظه و محیط انجام شود. گاهی امر به معروف در شهربازی لازم‌تر است.

با توجه به آیه «و أن المساجد لله فلا تدعوا مع الله أحدا»، سجده مختص خداوند است و نمی‌توان به غیر او سجده کرد، حتی به نیت تکریم. سجده ملائک بر آدم و سجده بر یوسف، موارد استثنایی و عبادی برای خدا بوده که به دستور مستقیم او انجام شده و تکرار آن در تاریخ گزارش نشده است. بنابراین، سجده بر مقابر یا غیر خدا بدعت و شرک است.

نماز وحشت که به نماز هدیه نیز مشهور است، مختص شب دفن میت می‌باشد. این نماز هدیه‌ای است که برای شب دفن خوانده می‌شود. اما می‌توان برای میت در هر زمانی، از لحظهٔ مردن تا پس از دفن، نماز هدیه نمود.

چادر ایرانی نوعی جلباب است که پوشش سرتاسری زن را کامل می‌کند و هدف آن پوشاندن اندام و زیبایی‌های زن از دید نامحرم است. رعایت حجاب، نماد عبادت و بندگی خداوند است و به زن کمک می‌کند تا شناخته شود و مورد آزار قرار نگیرد.

صبر در ازدواج با وجود سختی‌ها، تنها زمانی اجر و ثواب دارد که فایده‌ای عبادی در آن نهفته باشد، مانند امید به هدایت همسر یا تأمین امنیت فرزندان. اما اگر تحمل شرایط، مخرب و شکننده باشد و منجر به تباهی روحی و جسمی گردد، حد طلاق فرا می‌رسد. تصمیم به جدایی در چنین شرایطی، در صورتی که به آرامش طرفین منجر شود، مجاز است.

شرکت در طرح تعجیل ظهور حضرت مهدی (عج) با داشتن روزهٔ قضا بلامانع است. فقط کافی است نیت روزهٔ قضای خود را به آقای مظلومی، مسئول طرح، اطلاع دهید تا در این امر معنوی مشارکت داشته باشید.

گرفتن روزه به نیت‌های دیگر مانند شفای مریض یا تعجیل در ظهور امام زمان (عج) جایز است و مؤثر می‌باشد. دعا در حق سلامتی و تعجیل ظهور حضرت از وظایف مؤکد منتظران است و اگر توأم با اعمال صالحه دیگر مثل روزه باشد، تأثیراتش مضاعف خواهد شد. نفس اعمال صالحه مانند روزه به خاطر تقرب به خدا در امر ظهور نقش خاصی ایفا می‌کند.

پاک بودن دل با بدحجابی در تضاد است؛ اگر دل افراد پاک باشد، حتما حجاب را رعایت می‌کنند. گناه باعث ناپاکی روح و دل می‌شود، اما برخی از این موضوع بی‌خبرند. اطاعت از فرمان خدا نشانهٔ پاکی دل است.

روزه قضای مستقل از ماه مبارک رمضان را می‌توان قبل از اذان ظهر افطار کرد. اما اگر این روزه از نوع نذری پیوسته یا کفاره روزه باشد، افطار آن پس از اذان ظهر جایز نیست و مشمول کفاره خواهد شد. در هر صورت، روزه افطار شده باید قضا شود.

تکریم روزه‌خوار مطلقا جایز نیست و معصیت محسوب می‌شود، اما دعوت آنها به سر سفره افطاری به منظور امر به معروف و تشویق فرد روزه‌خوار برای روزه‌داری امری پسندیده است. معنویت سفره افطاری و دعاهای آن می‌تواند واعظ و ناصح خوبی برای روزه‌خوار باشد.