حدیث و روایات

منظور از لذات دنیا در حدیث «صوم النفس عن لذات الدنیا، أنفع الصیام» ابتدا لذات حرام، سپس مکروه و در نهایت لذات مباحی است که از حد اعتدال تجاوز کند و فروغ یاد خدا را در دل آدمی تضعیف نماید. لذت‌طلبی به معنای دنیاطلبی همیشه مذموم است.

یکی از کارهای بسیار شرافتمندانه مردم بزرگ و ارجمند این است که از آنچه می‌دانند خود را به غفلت می‌زنند و نادیده می‌گیرند و چشم بر هم می‌گذارند و می‌گذرند. این به معنای پوشاندن عیوب دیگران و گذشت از خطاهایشان است، حتی اگر از آن‌ها آگاه باشند.

در حدیث امام علی (ع) که می‌فرماید «حسن ظاهری بدون نجابت سود ندهد»، منظور از نجابت، اصالت خانوادگی نیست، بلکه به پاکی نهاد و سرشت، کرم، بزرگواری و فضائل باطنی ریشه‌دار اشاره دارد. بدون این فضائل درونی، زیبایی ظاهری هیچ خاصیتی ندارد.

سند حدیث «علماء امتی کانبیاء بنی اسرائیل» مرسل و ضعیف است. با این حال، اگر طرق دیگری برای وصول وثاقت متن حدیث وجود داشته باشد و اطمینان لازم را ایجاد کند، پذیرش آن ممکن است.

مارهای بالدار، سیل‌ها، فرو رفتن زمین، باد و آتش، پنج بلا یا مجازات اقتصادی آخرالزمان هستند. مار بالدار به کم‌فروشان، سیل به سوگندخوران دروغگو، فرو رفتن زمین به کاسبان حرام‌خوار، باد به عیاشان و آتش به رباخواران اشاره دارد که هر کدام نمادی از عذاب اقتصادی برای گناهانشان هستند.

روایت سر شکستن حضرت زینب (س) فاقد سند معتبر است و در کتب معتبر یافت نمی‌شود. علامه مجلسی آن را از کتب معتبر نقل کرده اما نامی از آن‌ها نبرده است. حتی اگر روایت صحیح باشد، فعل از روی بی‌اختیاری بوده و نه از روی قصد.

زیارت امام حسین (ع) به معنای زیارت مادرش حضرت زهرا (س) نیز هست، زیرا ایشان در کنار فرزندشان به زائران تحیت می‌فرستند. زیارت امام حسین، دروازه تقرب به خدا و اهل بیت است و نشان از قبر حضرت زهرا در کربلا ندارد.

بسیاری از جملاتی که به امام علی (ع) نسبت داده می‌شود، دروغ، تقطیع شده یا با سوءاستفاده از ظاهر کلام بیان شده است. برای درک نظر ایشان درباره زنان، باید به سخنان محکم‌تر و سیره عملی ایشان، مانند سوگنامه بر مرقد همسرشان، توجه کرد.

مخالفت، اندیشه و رای را منهدم می‌کند. این مخالفت، قاتل اندیشه است و مانع جامه عمل پوشیدن آن می‌شود. اندیشه با مخالفت به شهادت می‌رسد و از بین می‌رود.

حروف ابجد دارای باطنی روحانی هستند و نسبت به اسماء حسنای الهی تناسب خاصی دارند. علم کامل آن نزد معصومین (ع) است. محاسبات عددی که برخی برای نسخه‌پیچی انجام می‌دهند، ارتباطی با اسرار این حروف ندارد. تفسیر کامل آن در حدیثی از امیرالمؤمنین (ع) بیان شده است.

اگر روایت «انا رب الارض» صحیح باشد، مراد از «رب» معنای لغوی آن و در حد مخلوقات الهی است، نه به معنی پدیدآورنده و خالق. خداوند مالکیت را به هر کس بخواهد می‌بخشد و مقام امام علی (ع) تنها به خاطر زیبایی، سلامت، صلابت و خلوص بندگی اوست.

اصحاب سبت قوم بنی‌اسرائیل، به دلیل نافرمانی و سرکشی در روز شنبه، به فرمان خداوند به شکل بوزینه‌های طردشده مسخ شدند. این واقعه نمونه‌ای از مسخ شدگان است که در قرآن نیز به آن اشاره شده است. آیه قرآن بیان می‌کند که اگر خداوند بخواهد، افراد را در جای خود مسخ می‌کند تا نتوانند حرکت کنند.

مرگ انسان در زمان مقرر خود فرا می‌رسد و تا آن زمان، اجل بهترین سپر انسان است. فرشتگان انسان را حفظ می‌کنند تا زمان مرگ فرا رسد و در آن هنگام، انسان را به آنچه پیش می‌آید واگذار می‌کنند. این وعده‌ای است که تخلف‌ناپذیر است.

حدیثی از امام رضا (ع) که امام را انیس رفیق، والد شفیق، اخ شقیق و مادر بار به فرزند صغیر معرفی می‌کند، در کتاب «من لا یحضره الفقیه» نقل شده است. سند این حدیث با ذکر سلسله راویان تا «القاسم بن العلاء» ادامه می‌یابد.

در اواخر ماه صفر سال ۴۱۰ هجری قمری، نامه‌ای از ناحیه مقدسه امام زمان (عج) به شیخ مفید (ره) صادر شد که در کتاب احتجاج نقل شده است. این توقیع حاوی مطالبی درباره وظایف شیعیان، علائم ظهور، و هشدار نسبت به فتنه‌ها بوده و بر لزوم حفظ آن و رساندن به دیگران تأکید داشته است.

آیه ۴۰ سوره توبه به همراهی ابوبکر با پیامبر در غار اشاره دارد، اما این همراهی به خودی خود امتیازی برای او محسوب نمی‌شود. در تاریخ نمونه‌های بسیاری از همراهان انبیاء وجود دارند که عاقبت خوشی نداشته‌اند. همچنین، نزول سکینه الهی در این آیه به طور مشخص بر وجود مقدس رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم است و نه بر همراه ایشان.

حیرت امام زمان (عج) به معنای سرگردانی و ناامنی است، زمانی که هیچ جای امنی یافت نمی‌شود. این حیرت هم از نظر جسمانی به دلیل وجود دشمنان زیاد و هم از نظر روحانی به دلیل سیطرهٔ جهل، ظلم و فساد در محیط اطراف، برای ایشان وجود دارد.

برای تعیین اینکه آیا بیشترین احادیث توحیدی از امام رضا (ع) صادر شده است، نیاز به تحقیق گسترده‌ای است. با این حال، خطبه‌های توحیدی و مناجات‌های حضرت ایشان، جلوه‌های خاص و ناب توحیدی دارند که کثرت آن‌ها مشهور و مکتوب است.

روایتی نقل شده که هر کس در یکی از ماه‌های حرام، سه روز پنجشنبه، جمعه و شنبه را پشت سر هم روزه بگیرد، ثواب ۹۰۰ سال عبادت برای او نوشته می‌شود. این روایت در برخی منابع روایی مانند «إقبال الأعمال» و «دستور المذکرین» آمده است و شیخ علی بن ابراهیم قمی نیز فرموده که گناهان و حسنات در ماه‌های حرام دوچندان می‌شود.

رجوع به روات حدیث، به فرمان حضرت مهدی (عج)، نوعی لبیک‌گویی به امام زمان (عج) محسوب می‌شود. حکومت دینی که تحت ولایت حضرت مهدی (عج) قرار دارد، موازی با حکومت ایشان نیست، بلکه در ظل حکومت ایشان است و قوانینش از قرآن و عترت استنباط می‌شود.