علم و دین

حرکات کرات آسمانی لزوما گرد نیستند و مقصد به مبدأ منتهی شدن، به معنای گرد بودن نیست. مراد از آیهٔ «إنا لله و إنا إلیه راجعون» اقرار به مالکیت خدا بر وجود و سیر و سلوک انسان و منتهی شدن آن بسوی جزای الهی است. آیهٔ سوره نحل به حالات انسان در دنیا اشاره دارد و نه لزوما بازگشت به دوران کودکی.

تلقی کتب پزشکی قدیم از روح، به معنای باد، گاز یا بخاراتی است که از اخلاط بدن حاصل می‌شود و با روح شرعی (نفس ناطقه) متفاوت است. این روح طبی، حامل قواست و از خون و هوا ایجاد می‌شود. تقسیم‌بندی روح طبیعی (کبد)، نفسانی (مغز) و حیوانی (قلب) در این کتب مطرح شده است. اما حیات واقعی آدمی، نفخه الهی است و این تقسیم‌بندی ارتباطی با آن ندارد.