کلام و عقاید

شیطان با تکیه بر شناخت قوای آدمی، ترکیب شهوت و عقل، و اطلاع از اخبار سماوی، حدس زد که تعداد کمی از انسان‌ها را نمی‌تواند گمراه کند. این سخن بیشتر شبیه تهدید و قدرت‌نمایی بود که از روی عصبیت، حمیت، عجب، غرور و حسد بیان شد. شباهت تمایلات جن و انس و مختار بودن انسان، حدس او را قوی‌تر می‌کرد.

ابلیس پیش از نافرمانی از سجده، خدا را به راستی عبادت می‌کرد و لقب عزازیل را داشت، اما حسد در باطن او وجود داشت که با فرمان سجده آشکار شد و عبادتش را تباه کرد. این نشان می‌دهد که نافرمانی از سجده، اولین گناه او نبود و سابقهٔ گناه در او وجود داشت.

ابلیس پیش از آنکه ابلیس شود، در آسمان همراه ملائک بود و به دلیل شرافتش در فرمان سجده بر آدم شرکت داشت. حضور ملائک در زمین به معنای اقامت دائمی آنها در آنجا نیست، بلکه مانند مأموران ویژه الهی، مأموریت‌هایی را انجام می‌دادند. روایات نشان می‌دهد ابلیس تنها جن ساکن آسمان‌ها بوده است.