کلام و عقاید

تشبیه خداوند به مخلوقات، از مصادیق بارز توهین و تهمت به ذات الهی است و فرد را در زمرهٔ مشرکان قرار می‌دهد. ظلم و جهل از صفات موجودات نیازمند است و انتساب آن به ذات بی‌مثال، بی‌شرمانه‌ترین تشبیه است. تشبیه کوه، ذات حق را به حد کوه تنزل می‌دهد و سخن انسان پست، جاهلانه است.

عذاب الهی بازتاب اعمال و انتخاب‌های خود انسان است و جنس آن متناسب با اعمال، افکار و نیات او ظهور می‌کند. همان‌طور که از یک دانه، گیاهی متناسب با خاک و آب و هوای اطرافش رشد می‌کند، انسان نیز از اعمال و افکار خود در دنیا، در سرای دیگر ظهوراتی متناسب با آن‌ها خواهد داشت.

دفع بلا به معنای ممانعت از رسیدن و اثابت بلا است، در حالی که رفع بلا به معنای برطرف کردن بلا پس از وقوع و اثابت آن است. به عبارت دیگر، دفع بلا همان پیشگیری و رفع بلا همان دور کردن یا مداوای آثار بلا پس از تحقق آن است. دفع بلا را می‌توان به ایمن‌سازی و واکسیناسیون تشبیه کرد، و رفع بلا را به تلاش برای معالجه و درمان.

جمله «خدا غیری است که عین است و عینی است که غیر است، داخلی است که خارج است و خارجی است که داخل است» سخنی جاهلانه و نادرست است. این عبارت به اشتباه خدا را در عین حال که غیر اشیاء است، عین آنها و در عین حال که داخل آنهاست، خارج آنها می‌داند. ارتباط خالق با مخلوقات نه به صورت مقارنت است و نه جدایی کامل، بلکه او با همه چیز است بدون آمیختگی و غیر همه چیز است بدون جدایی.

جدایی روح از بدن در کسری از ثانیه اتفاق نمی‌افتد و زمان آن به عالم مادی ربطی ندارد. تجربه مرگ برای همه شیرین نیست و به اعمال بستگی دارد. فشار قبر به کالبد مثالی وارد می‌شود نه جسم، و روح تحت نظارت الهی است و نمی‌تواند جسم را برای بازگشت متقاعد کند. وابستگی‌ها مانع عبور روح نمی‌شوند و تنها مومنان صالح به بهشت می‌روند.

اختلاف علمی اگر به معنای تبادل افکار و آراء باشد مبارک است، اما اگر به تکفیر و برچسب زدن تبدیل شود، بلای خانمان‌سوز جدال باطل است. در محضر حق، جواب کسانی که بدون علم و تحقیق، دیگران را تکفیر کرده‌اند، رسوایی و عذاب اخروی خواهد بود؛ همان‌طور که تقلید و تصدیق کورکورانه نیز چنین است.

خداوند عصبانی نمی‌شود، زیرا از تمام اعمال، افکار، پنهان و آشکار مخلوقاتش آگاه است. غضب الهی در واقع تنبیه بدکاران در مقابل اعمال زشتشان است و نه احساس خشم.

فاسقان کسانی هستند که از پوسته بندگی خدا خارج شده‌اند، کافر به آیات الهی، پیمان‌شکنان، نادیده گیرندگان حکم الهی، ناسیان ذکر، و منافقان از مصادیق فاسقانند. فسق دارای چهار شعبه است: جفا، کوری، غفلت و سرکشی. جفا یعنی خوار شمردن حق و دشمنی با فقها، کوری یعنی فراموشی ذکر و پیروی از گمان، غفلت یعنی فریب خوردن با آرزوها و سرکشی یعنی شک در فرمان خدا.

منظور از رجس در آیه تطهیر، گناهان نیست، بلکه به معنای امکان آمیختگی با پلیدی است که خداوند این امکان را از اهل بیت (ع) برطرف کرده است. رجس در آیات دیگر به کسانی نسبت داده می‌شود که از ایمان و عقل خارج شده‌اند، در حالی که اهل بیت (ع) حقیقت ایمان و عقل هستند و هر کس به آنها تمسک جوید از رجس و پلیدی رها می‌شود.