سلام استاد عزیز
ربح المؤمن على المومن ربا.
با توجه به اینکه سود نگرفتن از مشترى با هدف اصلى تجارت ناسازگاراست در یک جامعه مومن تجارت به چه شکلی است ؟
در جامعه مؤمن تجارت به چه شکلی است؟
عصاره و پاسخاول در یک نگاه (خلاصه ۶۰ کلمهای)
در جامعه مؤمن، تجارت باید بر پایهٔ مدارا و رفاقت باشد و منفعتطلبی از مؤمن دیگر، بهویژه در حد کفاف، جایز نیست. در عصر ظهور، این امر به کمال خواهد رسید. حدیثی از امام صادق (ع) بیان میکند که سود بردن مؤمن از مؤمن رباست، مگر در موارد خاص مانند خرید بیش از صد درهم یا برای تجارت، که در این صورت باید با مهربانی و مدارا معامله کرد.
پاسخ حضرت استاد علی ساعی (عبدالله مشکات)
مدرس و پژوهشگر منظومه معارف حکمت و عترت | کانون فرهنگی سروش بامداداندر تظر بگیریم که مومنان در جامعه اسلامی داد و ستد میکنند و هیچگونه منفعتی از یکدیگر اخذ نمیکنند، در این شرایط نه تنها هیچ مومنی آسیبی نمیبیند بلکه پر منفعت تر هم میشود!
چرا که همه نیاز خود را از مومن دیگر دریافت میکند و داد و ستد بدون منفعت اما متقابل، نیاز هر نیازمندی را به نحو احسن برطرف میکند چرا که هدف اصلی تجارت برآورده شدن نیازهاست!
نکته پر اهمیت، نقش پروردگار متعال در افضال فیوضات و برکات بر مومنان است که آنها را به ربح اکثر موفق میگرداند!
پس ایمان به معنای ایمان شرط این نوع معاملات است، هر مومن به مومن دیگر مایه خیر و برکت الهی است، اگر نورانیت ایمان بر جان مومنان به معنای واقعی حاکم باشد برکات الهی از زمین و آسمان بر آنها خواهد جوشید و در اینصورت نیازی برای منفعت طلبی از یکدیگر نخواهد بود!
تجلی کامل ایمان در زمان ظهور حضرت قائم صلوات الله علیه خواهد بود که به معنای واقعی این امر تحقق خواهد یافت!
بهتر است در این عصر هر چه طرف معامله مومن تر باشد میزان اخذ منفعت نازل تر باشد.
در عصر حاضر میبایست میان اخذ منفت در برابر نیاز مومن و تجارت مومنان تفاوت قائل شویم، یعنی معاملاتی که برای رفع نیاز صورت میپذیرد و معاملاتی که برای تجارت انجام میشود میبایست تفاوت قائل شویم.
در عصر حاضر مومنان نسبت به مومنان دیگر در حد کفاف و رفاقت و مدارا بایستی با یکدیگر تجارت داشته باشند.
‼ این احادیث ما را بیشتر به اصل مسئله راهنمایی مینمایند!
عن أبی عبد الله ع قال: ربح المؤمن على المؤمن ربا إلا أن یشتری بأکثر من مائه درهم فاربح علیه قوت یومک أو یشتریه للتجاره فاربحوا علیهم و ارفقوا بهم.
الکافی (ط - الإسلامیه)، ج5، ص: 154
ابى شبل از امام صادق علیه السلام روایت مىکند که فرمود: «سود بردن مؤمن از مؤمن رباست، مگر آنکه کسى بیشتر از صد درهم خرید کند که در این صورت به اندازه خوراک یک روز خود ازوى سود بگیرد، یا اینکه کسى براى تجارت بخرد؛ در این صورت از آنان سود بگیرید و با آنان مهربانى و مدارا کنید.»
عن علی بن سالم عن أبیه قال سألت أبا عبد الله ع عن الخبر الذی روی أن من کان بالرهن أوثق منه بأخیه المؤمن فأنا منه بریء فقال ذلک إذا ظهر الحق و قام قائمنا أهل البیت قلت فالخبر الذی روی أن ربح المؤمن على المؤمن ربا ما هو قال ذاک إذا ظهر الحق و قام قائمنا أهل البیت و أما الیوم فلا بأس بأن یبیع من الأخ المؤمن و یربح علیه.
من لا یحضره الفقیه، ج3، ص: 313
على بن سالم بواسطه پدرش از امام صادق علیه السلام روایت کرده که گوید: از آن حضرت پرسیدم این خبر که روایت شده است «هر کس به متاع رهنى اطمینانش بیشتر باشد تا به برادر دینیش، من از او بیزارم» درست است؟ و مراد چیست؟ فرمود: این در زمانى است که حق ظاهر شود و قائم ما اهل بیت به روى کار آید، عرض کردم: این خبر که سود گرفتن مؤمن از مؤمن در حکم رباست، چطور؟
فرمود: این نیز زمانى است که حق غلبه کند و قائم ما اهل بیت روى کار آید، اما امروز اشکالى ندارد که مؤمنى به برادر مؤمنش متاعى بفروشد و از وى سود بگیرد.
‼ درهم پولى فلز ى از جنس نقره است که از صدر اسلام تا اوائل سده چهاردهم هجرى واحد پول ى رایج در میان مسلمانان بود. وزن آن در اصطلاح شرع و فقه، شش دانق است. با احتساب هر دانق هشت حبه جو متوسط، وزن درهم مساوى 48 دانه جو خواهد بود. با این حساب، درهم کمتر از مثقال شرعی است و یک مثقال شرعی برابر است با یک درهم و سه هفتم درهم. در نتیجه هفت مثقال شرعی برابر با ده درهم خواهد بود.