آیا دور ریختن لقمه شبه‌ناک اسراف است؟

در مواقعی که به شبهه ناک بودن اموال و نذورات شخصی یقین داریم بهترین است که به نحوی از انحاء به صاحب نذورات تذکر داده شود. اگر به حرام بودن مال و یا منابع تامین آن یقین دارید از آن حذر نمایید، اگر مال و نذور شبهه ناک باشد بهتر است که از آن دوری شود چرا که مقدمه پذیرش حرام است.
در برابر حق نبایستی شرم نباید مانع عمل به وظایف شرعی باشد . از غذاهای مسموم معنوی باید حذر نمود. هر چند ترس غالب بر مسمومیت آنها داشته باشیم.
هیچ کس بخاطر حیا و خجلت نباید سموم را سر بکشد.
نداخته، فقط فدک در دست ما بود، که گروهى از اینکه در دست ما باشد بر آن بخل ورزیدند، و ما هم به سخاوت از آن دست برداشتیم، و خداوند نیکوترین حاکم است. مرا با فدک و غیر فدک چه کار؟ که در فردا جاى شخص در گور است، که آثار آدمى در تاریکى آن از بین مى‏رود، و اخبارش پنهان مى‏گردد، گودالى که اگر به گشادگى آن بیفزایند، و دستهاى گور کن به وسیع کردن آن اقدام نماید باز هم سنگ و کلوخ زمین آن را به هم فشارد، و خاک روى هم انباشته رخنه‏هایش را ببندد! این است نفس من که آن را به پرهیزکارى ریاضت مى‏دهم تا با امنیت وارد روز خوف اکبر گردد، و در اطراف لغزشگاه ثابت بماند.
اگر مى‏خواستم هر آینه مى‏توانستم به عسل مصفا، و مغز این گندم، و بافته‏هاى ابریشم راه برم، اما چه بعید است که هواى نفسم بر من غلبه کند، و حرصم مرا به انتخاب غذاهاى لذیذ وادار نماید در حالى که شاید در حجاز یا یمامه کسى زندگى کند که براى او امیدى به یک قرص نان نیست، و سیرى شکم را به یاد نداشته باشد، یا آنکه شب را با شکم سیر صبح کنم در حالى که در اطرافم شکمهاى گرسنه، و جگرهایى سوزان باشد، یا چنان باشم که گوینده‏اى گفته:
«این درد و ننگ تو را بس که با شکم سیر بخوابى، و در اطراف تو شکم‏هایى باشد که پوستى را براى خوردن آرزو کنند».
آیا به این قناعت کنم که به من امیر مؤمنان گفته شود، ولى در سختى‏هاى روزگار با آنان شریک نباشم، یا در تلخى‏هاى زندگى الگویشان محسوب نشوم؟! آفریده نشدم تا خوردن غذاهاى پاکیزه مرا سر گرم کند به مانند حیوان به آخور بسته که همه اندیشه‏اش علف خوردن است، یا چهار پاى رها شده که کارش به هم زدن خاکروبه‏هاست، از علف‏هاى آن شکم را پر مى‏کند، و از منظور صاحبش از سیر کردن او بى‏خبر مى‏باشد، هیهات از اینکه رهایم ساخته، یا بیکار و بیهوده‏ام گذاشته باشند، یا کشاننده عنان گمراهى باشم، یا در حیرت و سرگردانى بیراهه روم.
انگار گوینده‏اى از شما مى‏گوید: اگر خوراک فرزند ابى طالب این است پس ضعف و سستى او را از جنگ با هماوردان و معارضه با شجاعان مانع مى‏گردد! بدانید درختان بیابانى چوبشان سخت‏تر، و درختان سرسبز پوستشان نازک‏تر، و گیاهان صحرایى آتششان قوى‏تر، و خاموشى آنها دیرتر است. من و رسول خدا همچون دو درختى هستیم که از یک ریشه رسته، و چون ساعد و بازو مى‏باشیم. به خدا قسم اگر عرب در جنگ با من همدست شوند من از مقابله با آنان روى بر نگردانم، و اگر فرصت‏ها دست دهد شتابان بدان سو (شام) مى‏روم، و خواهم کوشید تا زمین را از این موجود وارونه، و سرنگون کالبد (معاویه) پاک نمایم، تا سنگریزه‏ها از میان دانه‏هاى درو شده بیرون رود.
نهج البلاغه / ترجمه انصاریان، ص: 661