آیا کسب معرفت فقط از جاده تهذیب نفس ممکن است؟

سوال1204 :
سلام علیکم
⏪آیا کسب معرفت فقط از جاده تهذیب نفس ممکن است؟
⏪اگر چنین است ؟جناب حر بن یزید ریاحی با اقتدایی که در نماز به امام علیه السلام فرمودند آیا معرفت را داشتند؟
⏪اگر معرفت داشتند آیا درجه معرفتش پایین بود یا عناد میورزید و بعدا چگونه معرفتش بیشتر گشت و از یاران امام گردید؟
پاسخ1204 :
🍀🔅🌟سلام علیکم🌟🔅🍀
🌻🔆🌸عارف بایستی عاقل باشد، چه عارفانی که جاهلند! چه عالمانی که مقتول علم اند!🌸 🔆🌻
🔆🔅🌱معرفت همچون چراغی است که در دل روشن میشود، چراغ برای دیدن و روشنی گرفتن و راهی شدن است، معرفت آغاز حرکت است نه پایان آن! اول هر هدفی است نه آخر آن، صراط حرکت است نه مقصد، معرفت، روح عبودیت است بایستی عبادت را با معرفت در دلمان زنده سازیم، بعد از کسب معرفت بایستی سیر و سلوک بندگی را آغاز نموده که از جمله اهداف اولیه آن رسیدن به باور و یقین و تصدیق است و به دنبال آن فتح قله ی توحید و به دنبال آن اخلاص در بندگی خدا است! که در واقع آغاز بندگی حقیقی است!
🌸🔅🌱أوَّلُ الدِّينِ مَعْرِفَتُهُ وَ كَمَالُ مَعْرِفَتِهِ التَّصْدِيقُ بِهِ وَ كَمَالُ التَّصْدِيقِ بِهِ تَوْحِيدُهُ وَ كَمَالُ تَوْحِيدِهِ الْإِخْلَاصُ لَه‏ …
نهج البلاغة (للصبحي صالح)، ص: 39
☀️🔅🌱اول دین معرفت اوست و کمال معرفت او تصدیق اوست، و کمال تصدیق او توحید اوست، و کمال توحید او اخلاص برای اوست و …
🔆🔅🌱امکان گمراهی بعد از معرفت وجود دارد، همانطوریکه شیطان بعد از آن همه علم و عبادت کافر شد!
🌸🔅🌱 قالَ رَسُولُ اللَّهِ ص ثَلَاثٌ أَخَافُهُنَّ عَلَى أُمَّتِي مِنْ بَعْدِي الضَّلَالَةُ بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ وَ مَضَلَّاتُ الْفِتَنِ وَ شَهْوَةُ الْبَطْنِ وَ الْفَرْجِ.
الكافي (ط – الإسلامية)، ج‏2، ص: 80
☀️🔅🌱رسول خدا ص فرمود : جز به سه مورد در مورد شما ترسی ندارم، ضلالت بعد از معرفت و گمراهی های فتنه ها و شهوت شکم و فرج.
🔆🔅🌱چاره کار این است که عارف بایستی عاقل باشد، یعنی عارف بایستی تحت رهبری عقل قرار گرفته و از آن تبعیت نماید، بهترین نشانه ی تحت تابعیت عقل بودن، تمسک به قرآن و عترت است!
🔆🔅🌱معرفت را بایستی مقدمه ی و زیر بنای اعمال انسان نامید، البته معرفت درجاتی دارد و هر چه مدارج آن بالاتر رود عیار اعمال انسان هم بالاتر میرود!
🔆🔅🌱لازمه ی تاثیر متعالی معرفت، تهذیب نفس از مکاره و تکریم آن به مکارم الاخلاق است.
🍀🔆🍀بعد از معرفت اختیار انسان ساقط نمیشود بلکه تقویت میشود، یعنی علی رغم معرفت عالی باز احتمال گزینش باطل از طرف عارف وجود دارد، وقتی حق راانتخاب میکند، عارف، عاقل است، اگر عارف باطل را انتخاب کند، عارف، جاهل است، در واقع اگر عارف عقل را به فرماندهی انتخاب کند، عارف ما عاقل است و اگر عارف فرماندهی جهل را انتخاب کند عارف ما جاهل است، جناب حرّ در ابتدا عارف بود اما تحت تابعیت جهل بود که نمود بیرونی اش اطاعت از یزید بود، اما در انتهای کار تابعیت عقل را پذیرفت که نمود بیرونی اش اطاعت از امام حسین علیه السلام بود.
🌸🔅🌱 قلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَا الْإِيمَانُ وَ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ أَمَّا الْإِيمَانُ فَالْإِقْرَارُ بِالْمَعْرِفَةِ وَ الْإِسْلَامُ فَمَا أَقْرَرْتَ بِهِ «50» وَ التَّسْلِيمُ وَ الطَّاعَةُ لَهُمْ قُلْتُ الْإِيمَانُ الْإِقْرَارُ بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ بِهِ قَالَ مَنْ عَرَّفَهُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ نَبِيَّهُ وَ إِمَامَهُ ثُمَّ أَقَرَّ بِطَاعَتِهِ فَهُوَ مُؤْمِنٌ قُلْتُ الْمَعْرِفَةُ مِنَ اللَّهِ وَ الْإِقْرَارُ مِنَ الْعَبْدِ قَالَ الْمَعْرِفَةُ مِنَ اللَّهِ [دُعَاءٌ] «52» وَ حُجَّةٌ وَ [مِنَّةٌ وَ نِعْمَةٌ] وَ الْإِقْرَارُ [مِنَ اللَّهِ‏] «54» قَبُولُ الْعَبْدِ- يَمُنُّ عَلى‏ مَنْ يَشاءُ وَ الْمَعْرِفَةُ صُنْعُ اللَّهِ تَعَالَى فِي الْقَلْبِ وَ الْإِقْرَارُ [فَعَالُ الْقَلْبِ‏] «55» مِنَ اللَّهِ وَ عِصْمَتُهُ وَ رَحْمَتُهُ فَمَنْ لَمْ يَجْعَلْهُ [اللَّهُ‏] «56» عَارِفاً فَلَا حُجَّةَ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِ أَنْ يَقِفَ وَ يَكُفَّ عَمَّا لَا يَعْلَمُ فَلَا يُعَذِّبُهُ اللَّهُ عَلَى جَهْلِه …
كتاب سليم بن قيس الهلالي، ج‏2، ص: 610
پرسیدم: ای امیرمؤمنان! ایمان و اسلام چیست؟ فرمود: «ایمان اقرار به معرفت است و اسلام، آن است که بدان اقرار کرده‏ای و تسلیم و اطاعت از آنان است.» گفتم: ایمان، اقرارِ بعد از معرفت به شیء است؟ فرمود: «کسی که خدا خود را و پیامبرش و امامش رابه او شناساند، سپس او به فرمانبری آن‏ها اقرار کرد، او مؤمن است.» گفتم: معرفت از خدا و اقرار از بنده است؟ فرمود: «معرفت از خدا دعوت و حجّت و منّت و نعمت است. و اقرار از خدا پذیرش بنده است که خداوند بر کسی که بخواهد تفضّل می‏کند. و معرفت فعل خداست در قلب. و اقرار فعل قلب است و عصمت و رحمت می‏باشد.»
🌸🔅🔆 عبْدِ الْمَلِكِ‏ بْنِ أَعْيَنَ سَأَلْتَ عَنِ الْمَعْرِفَةِ مَا هِيَ فَاعْلَمْ رَحِمَكَ اللَّهُ أَنَّ الْمَعْرِفَةَ مِنْ صُنْعِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي الْقَلْبِ مَخْلُوقَةٌ وَ الْجُحُودَ صُنْعُ اللَّهِ فِي الْقَلْبِ مَخْلُوقٌ «1» وَ لَيْسَ لِلْعِبَادِ فِيهِمَا مِنْ صُنْعٍ وَ لَهُمْ فِيهِمَا الِاخْتِيَارُ مِنَ الِاكْتِسَابِ فَبِشَهْوَتِهِمُ الْإِيمَانَ اخْتَارُوا الْمَعْرِفَةَ فَكَانُوا بِذَلِكَ مُؤْمِنِينَ عَارِفِينَ وَ بِشَهْوَتِهِمُ الْكُفْرَ اخْتَارُوا الْجُحُودَ فَكَانُوا بِذَلِكَ كَافِرِينَ جَاحِدِينَ ضُلَّالًا وَ ذَلِكَ بِتَوْفِيقِ اللَّهِ لَهُمْ وَ خِذْلَانِ مَنْ خَذَلَهُ اللَّهُ فَبِالاخْتِيَارِ وَ الِاكْتِسَابِ عَاقَبَهُمُ اللَّهُ وَ أَثَابَهُم‏
التوحيد (للصدوق)، ص: 226
«بدان‏ـ خدای رحمتت کندـ که معرفت از کارهای الهی است که در قلب انسان خلق شده است و جحود هم کار خداست که در قلب خلق گردیده است و بندگان در آن دو مورد، هیچ نقشی ندارند. برای آنان است که به اختیار [ یکی از آن دو را [کسب کنند. اگر میل به ایمان داشتند، معرفت را برمی‏گزینند و با انتخاب آن مؤمن و عارف می‏شوند. و اگر میل به کفر داشتند، جحود را برمی‏گزینند و در نتیجه کافر و منکر و گمراه می‏شوند. این دو امر، به توفیق و خذلان الهی در هر دو گروه صورت می‏گیرد. پس به اختیار و کسب، آنان را عقاب می‏کند و ثوابشان می‏دهد.
🌸🔅🌱و قَالَ ع رُبَّ عَالِمٍ قَدْ قَتَلَهُ جَهْلُهُ وَ عِلْمُهُ مَعَهُ [لَمْ يَنْفَعْهُ‏] لَا يَنْفَعُه‏
نهج البلاغة (للصبحي صالح)، ص: 487