اخلاق و عرفان

انتقاد سازنده بین زوجین، زمانی که با محبت، حسن نیت و با هدف امر به معروف و نهی از منکر صورت گیرد، می‌تواند نقش موثری در تقویت مودت و مهربانی میان آن‌ها داشته باشد و آثار معجزه‌آسایی به دنبال داشته باشد.

در دوران قرنطینه و غیبت اهل دوران، امر به معروف و نهی از منکر باید از خود آغاز شود. با محاسبه نفس، بازنگری در باورهای اصول دین، خلوت با خدا، توبه و انابه، و ختم قرآن و عترت، خویشتن را اصلاح کنیم و سپس به دیگران بپردازیم.

شیخ جعفر کاشف الغطاء همسر بداخلاقش را طلاق نمی‌داد، زیرا معتقد بود کتک خوردن از او، هوای نفسش را تعدیل کرده و مانع غرور ناشی از مقام علمی و اجتماعی‌اش می‌شد. او این آزارها را نعمتی الهی برای مراقبه نفس و دوری از تکبر می‌دانست و با صبر جمیل از آن استقبال می‌کرد.

در اقدام به نهی از منکر، اگر خوف درگیری فیزیکی و خطرات جانی مانند قتل یا نقص عضو وجود دارد، باید ارزش کار را با هزینهٔ پرداختی سنجید. اگر فدا کردن زندگی برای رضای خدا، زنده نگه داشتن دین، احیای قلوب مغفول و هدایت آن‌ها ارزش این حماسه را داشت، انجام آن نیکوست.

خواب‌ها صرفا برگرفته از ناخودآگاه و اتفاقات روزمره نیستند؛ روح انسان در خواب به پرواز درمی‌آید و می‌تواند به عوالم بالا سفر کند. توانایی ذهنی تنها بخشی از واردات روحی را شکل می‌دهد و سیر سلوک عرفا فراتر از آن است و به منابع والاتر متصل است.

آرزوی مرگ به دلیل مظلومیت دین و مشاهدهٔ ظلم، استدلال دینی دارد و نشان‌دهندهٔ درد و عشق به محبوب است. این آرزو، مانند آرزوی مرگ حضرت مریم (س) در سختی زایمان یا اندوه امام علی (ع) در فراق پیامبر (ص) و حضرت زهرا (س)، بیانگر عمق درد و دلدادگی به حق است.

فضای مجازی، با وجود مجازی بودن، آثار و تبعات حقیقی دارد و نباید موجب تساهل در مسائل حساس شود. حضور شیطان در این فضا جدی است و باید خطرات آن را جدی گرفت. ارسال تصاویر و گفتار نامتعارف در این محیط شیوع بیشتری دارد و این فضا میدان فتح‌الفتوح شیاطین است.

استفاده از نام مردانه در فضای مجازی، در صورتی که ملاحظات اخلاقی لازم رعایت شود و مردان ارتباط خصوصی در پروفایل برقرار نکنند، نوعی پوشش و حجاب محسوب می‌شود. صرف تغییر قیافه و نام، بار تکلیف را کم نمی‌کند و باید موازین شرعی حفظ شود.

امر به معروف و نهی از منکر حکیمانه شما زیبا و متین بوده است. خداوند یار و مددکار شما خواهد بود.

کسی که زن یا مرد مؤمنی را اذیت کند، به جنگ خدا رفته و خداوند انتقامش را خواهد گرفت. باید او را به خداوند سپرد. در روز قیامت، ستمگران به دلیل آزار مؤمنان و دشمنی با آنان، بدون گوشت بر صورتشان به دوزخ برده می‌شوند.

سخن زن هنرپیشه به مرد نامحرم که او را مادر خود فرض کند و به او دست بزند، مصداق به سخره گرفتن قانون الهی و بی‌حیایی محض است. قوانین الهی شوخی‌بردار نیستند و نباید با هوای نفس آن‌ها را بازیچه گرفت، زیرا خداوند از قوانین خود دفاع می‌کند و هتاکان به آن عواقب سختی خواهند داشت و ممکن است مسخ شوند.

توفیق الهی به معنای موافقت فعل بنده با امر الهی است و این موافقت، نعمتی خاص از نعمات الهی محسوب می‌شود. توفیق مقدمه بهره‌مندی از نعمات دیگر است و از نعمت جدا نیست؛ به همین دلیل گفته شده توفیق، اولین نعمت است. در مقابل، خذلان به معنای واگذاشتن بنده به حال خود در ارتکاب گناه است.

منظور از بازگویی نعمت الهی در آیه «و اما بنعمه ربک فحدث»، بیان نعمتی است که خداوند در امر دین به انسان عطا کرده و بیان آن برای هدایت، ارشاد، و افزایش ایمان و یقین دیگران لازم باشد. این عمل، اگر با نیت خالص و برای تنویر مخاطبین انجام شود، نه تنها مشمول حکم ریا نمی‌شود، بلکه واجب است و موجب هدایت و تقویت باورها می‌گردد.

آزادی مورد نظر حضرت علی (ع) در عبارت «لا تکونن عبد غیرک و قد جعلک الله سبحانه حرا» به معنای بنده دیگران نبودن است، زیرا خداوند انسان را آزاد آفریده است. این آزادی شامل دوری از هرگونه وابستگی غیرشرعی به دیگران، چه به خاطر ثروت، جاه، مقام، یا وابستگی‌های شغلی و فکری باشد، می‌شود.

بله، پیگیری تعبیر خواب‌هایی که محرز است از خواب‌های پریشان نیستند، ارجحیت دارد. در صورت عجز از اخذ تعبیر، باید از درگاه خداوند متعال طلب تعبیر نیکو نمود و از آستانش تاویل آن را خواست تا با الهامات رحمانی، مطلوب حق دریافت شود.

پرواز تحت فرماندهی الهی، ایمن از سقوط است و ترس از دره‌ها بی‌مورد خواهد بود. اما هر پروازی بدون هدایت الهی، خود سقوطی است. اگر پرواز از باند عروج گاه ثقلین و تحت فرماندهی آستان قدسی باشد، هادی مسیر، خداوند است.

دعایی برای حضور قلب در نماز و بهره‌مندی از آثار آن: «خداوندا مرا در بهترین و زیباترین اعمال که نماز است به خودم وامگذار، مرا دریاب و روح نماز را به جانم تلقین فرما...» مؤمنان رستگار کسانی‌اند که در نمازشان خشوع دارند، از لغو رویگردانند، زکات می‌دهند و بر امانت‌ها و عهدشان مواظبت می‌کنند.

نماز، پل رسیدن به قرب الهی است و حضور قلب در آن، کلید بهره‌مندی از آثارش. با فراموشی دنیا و توجه به عظمت الهی، می‌توان به قرب و لذت مناجات دست یافت. تکبیر نماز باید با قلبی همراه باشد که عظمت الهی را درک کرده و مخلوقات را در برابر او ناچیز بداند.

نفوذ شیطان در هیچ یک از فقرات نماز کمرنگ نمی‌شود و تفاوتی بین حمد و سوره و تسبیحات وجود ندارد. حضور قلب در نماز به شیفتگی فرد برای ارتباط با خدا بستگی دارد؛ هرچه این شوق تقویت شود، دل و زبان همزمان در محضر خدا حاضر خواهند بود. عشق به عبادت، که با معرفت حاصل می‌شود، عامل حضور دل در نماز است و دل باید رهبر اعضا و جوارح باشد.

اخلاص عمل به معنای انحصار عبادت در معبود است و عدم خلوص، دروغ و دغل محسوب می‌شود. مزد خدمت خادم از مخدوم است و در عبادت ناخالص، طلب مزد از معبودی است که مورد خدمت واقع نشده است. اخلاص با معرفت زلال حاصل می‌شود؛ وقتی معبود خود را کافی دانستیم، به غیر او روی نمی‌آوریم.