اخلاق و عرفان

هرگونه ارتباط غیر ضروری با نامحرم، حتی شوخی‌های به ظاهر بی‌ضرر، باعث ایجاد صمیمیت و گرمی شده و می‌تواند به مرور به مراحل خطرناک‌تری کشیده شود. گفتگو اسباب ارتباط است و شوخی، هرچند موجه، بر شدت این ارتباط می‌افزاید و ارتباط قلوب سرمنشأ ارتباطات جسمانی است.

استفاده از مال در حد نیاز و میانه روی جایز است و آنچه اضافه می‌آید باید به فقرا رسید. افراط در مصرف و تفاخر، انسان را به راه جهنم می‌کشاند و باعث تضعیف ایمان می‌شود. محبت مال، دین را سست کرده و باور را از بین می‌برد و هرچه بیشتر از قوت خود به دست آوری، خزانه‌دار برای دیگری خواهی بود.

فراموشی که منجر به مرگ حیوان شود، خطا محسوب می‌شود و فرد باید استغفار کند و به حیوانات در حد وظایف شرعی و انسانی محبت ورزد. این اتفاق نشان‌دهندهٔ بی‌توجهی است و نیاز به جبران دارد.

شوخی با نامحرم، حتی در فضای مجازی، ممنوع است زیرا باعث ایجاد صمیمیت و گرمی شده و می‌تواند به مراحل خطرناک‌تری کشیده شود. احادیث به شوخی‌هایی اشاره دارند که مفسده داشته باشد، اما هرگونه ارتباط غیر ضروری با نامحرم، حتی شوخی‌های به ظاهر بی‌ضرر، می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات باشد.

خانم خانه‌دار می‌تواند با برنامه‌ریزی، اولویت‌بندی و حذف کارهای غیرضروری، اوقات خود را برای خدمت به دین خدا استخدام کند. اصل کار در طلب برکت از خداوند و قیام با شور و عشق به خدمت است. خداوند راه وصول را نشان می‌دهد. خدمت به خانه و خانواده در راستای رضای الهی، عبادت مستمر محسوب می‌شود و در عرصه عبادت و خدمت به دین گشایش ایجاد می‌کند.

رویا برای انبیاء حکم سرزمین وحی را دارد و آنان از موهبت خواب بهره کافی داشتند. خواب انسان‌های صالح و صادق، راست و شعبه‌ای از پرتو فروزان نبوت است، هرچند امکان دارد خوابشان کم شود، اما دلیلی برای قطع شدن آن نداریم. آنچه خطرناک است، بهره‌برداری شیطانی از خواب است.

وظایف شاگرد نسبت به استاد شامل بزرگ شمردن او، احترام به محضرش، گوش سپردن با دقت به سخنانش، و روی بر او کردن است. همچنین نباید صدای خود را بر او بلند کند، تا او جواب نداده، کسی از او سؤال نکند، در محضرش با کسی سخن نگوید، و از او دفاع کند و عیوبش را بپوشاند و مناقبش را آشکار سازد.

من نه روحم، نه جسد، بلکه مخلوق و آیت خدا هستم که در احاطهٔ اسماء حسنای الهی غرق شده‌ام و به نام‌های او نامدارم. به یاد او بودن، حقیقت وجود من است؛ از خود رستن و خویشتن را از یاد بردن، دانایی اوست که من کیستم را می‌داند.

بله، خداوند تمام کارهای خوب را به دل ما می‌اندازد، ما را به انجام آن‌ها تشویق می‌کند و برای کسانی که به آن‌ها عمل کنند پاداش تعیین فرموده است. خداوند خود پیشتاز دعوت به نیکی‌هاست و امر به معروف و نهی از منکر را دستور داده است.

سیر و سلوک عقل، فرایندی است که طی آن عقل، عسل خود را از شهد خویش استخراج کرده و به سطوح بالاتر رشد، جمال و محبت می‌رسد. این سیر شامل گذر عقل به غیر عقل و فوق عقل، شکافتن افق اعلای زیبایی و رسیدن به نهایت لذت و دگرگونی در جهان هستی است.

شکر نوعی اعلام آگاهی از نعمت، رحمت و محبت الهی است که شامل حال، قال و فعل می‌شود؛ یعنی شکر قلبی، لسانی و عملی. شکر نشان از نورانیت بندگی، فهم، شعور و عقلانیت دارد و ظرفیت عبادت و مقام انسانیت را ارتقا می‌بخشد. شکر واقعی، شروع عبادت ناب و مقدمه‌ای برای بندگی خالص است و بر اساس آیه «لئن شکرتم لأزیدنکم»، شکرگزاری موجب افزایش نعمت‌ها می‌شود.

بله، امکان دارد در سیر و سلوک، مکاره تبدیل به مکارم شود. اگر جنود جهل در مسیر تعریف شدهٔ خداوند حرکت کنند، صنف مکاره به مکارمی از جنس دوم تبدیل می‌شود و در واقع جهل می‌تواند خوب باشد، زیرا تابع امر پروردگار است و مسیرش از لعنت به رحمت تغییر می‌یابد.

پایان سیر و سلوک عقل، زمانی است که به بلوغ، کمال و تمامیت خود برسد. این لحظه، هنگامی است که میوه عقل از شجره عظیم محمدی (ص) چیده می‌شود و این خود آغاز تحول صرف و خالص عقل خواهد بود.

چادر ایرانی نوعی جلباب است که پوشش سرتاسری زن را کامل می‌کند و هدف آن پوشاندن اندام و زیبایی‌های زن از دید نامحرم است. رعایت حجاب، نماد عبادت و بندگی خداوند است و به زن کمک می‌کند تا شناخته شود و مورد آزار قرار نگیرد.

مذهب، راه و طریق اعتماد است و دین تقلیدی اعتبار ندارد؛ دین اسلام راهنمای تفکر و تعقل است و خدمت دین به انسانیت چشمگیر است. مهربانی از آفریده‌های الهی است و محبت به ظالم معنا ندارد. نقد دین باید از روی علم باشد.

حدیث امام باقر (ع) دربارهٔ درجات ایمان به هفت رتبهٔ تحصیلی ایمانی اشاره دارد. هر مومن با فارغ‌التحصیلی از هر کلاس، مدرک آن رتبه را دریافت کرده و به وظایف همان سطح مکلف می‌شود. این حدیث امکان ترقی ایمانی را نفی نمی‌کند، بلکه بیانگر تفاوت وظایف و دامنهٔ شهود در مراتب بالاتر است. این تحصیلات ممکن است از عوالم پیش از دنیا آغاز شده باشد.

نباید هرچه را می‌دانیم بر زبان بیاوریم، زیرا ناتوانی بشر در علوم طبیعی، عجز او را در علوم ماوراءالطبیعه بیشتر آشکار می‌سازد. بیشتر فعالان در علوم ماوراءالطبیعه با شیاطین سروکار دارند که جز گمراهی هدف دیگری ندارند، لذا افشای آنها اسباب گمراهی است، مگر برای افراد نادری که تخصص لازم را دارند و به دقت از آن بهره‌برداری می‌کنند.

ارتباط با امام زمان (ع) سخت‌تر از دیگر ائمه نیست، بلکه نیازمند دیده‌ای بینا و سوخت‌گیری معرفتی دل است. هر یک از معصومین (ع) مقام الهی خود را دارند و زاویه نگاه ما به آن‌ها، درک ما را متفاوت می‌سازد. ماهیت واحد است، اما پروانه‌ها به شمس واحد نگاه می‌کنند.

برای حفظ تعادل دینی در تربیت فرزندان، باید از افراط و تفریط پرهیز کرد. تشویق و محبت باید متناسب با رفتار اسلامی باشد و امر به معروف و نهی از منکر با در نظر گرفتن فطرت کودک انجام شود. اجبار روا نیست، اما تفلیل امتیازات برای تنبیه می‌تواند مفید باشد. نباید نصایح شرعی را افراطی تلقی کرد.

حدیثی از امام علی (ع) بیان می‌کند که عالم باید علم خود را به مردم بیاموزد و در این راه صبور باشد. اگر علم را دریغ کند یا با نادانان با خشم رفتار کند، خداوند علم و جایگاه او را از او می‌گیرد. عالم مانند پدر و ولی نادان است و باید علم را به او بذل کند.