اخلاق و عرفان

مشغله‌های زندگی مانع ذکر و یاد الهی نیستند، بلکه رویارویی با مشکلات خود کلاس معرفتی است و اعمال ما تفسیر آیات الهی است. برکت با اوقات فراغت اشتباه گرفته نشود؛ ذکر در قالب اعمال نیز جلوه دارد و هیچ چیز نمی‌تواند مانع یاد خدا باشد.

محبت الهی باید ساختاری بی‌نظیر داشته باشد و با محبت به خلایق متفاوت باشد؛ خاموشی محبت اغیار، بی‌میلی به دنیا، زهد و ورع از نشانه‌های آن است. محبت اهل بیت (ع) راهی به سوی محبت الهی است و ابراز آن باید متناسب با شأن ایشان باشد.

معرفتی که از دل اهل تقوا صادر می‌شود، چه با مشاهده و استفاده از حواس باشد و چه به غیر آن، از ارزشمندترین پدیده‌های عالم خواهد بود. این معرفت، حدس و گمان صرف نیست.

معرفت واقعی با انتشار علوم و معارف در دل، زبان و عمل شخص عارف همراه است. همچنین، تجلی حیات تقوایی، تقویت عشق و محبت، صلابت اخلاق، رضا به قضای الهی و ثبات ذکر الهی از نشانه‌های معرفت حقیقی هستند.

نزدیکان اهل بیت (ع) مانند حضرت ابوالفضل (ع) و حضرت زینب (س) نیز به مقام عصمت رسیده‌اند. این افراد به دلیل نزدیکی به درخت نبوت و پاکی ذاتشان، شایستهٔ این مقام والا هستند.

انسان‌های عادی می‌توانند گناه نکنند، زیرا خداوند هیچ‌کس را جز به اندازهٔ توانایی‌اش تکلیف نمی‌کند و قدرت مقاومت در برابر گناه را به انسان‌ها بخشیده است. هر انسانی می‌تواند با بندگی واقعی خدا، از هر گناهی دوری گزیند و این توانایی در او قرار داده شده است.

برای کاهش حضور شیطان هنگام ارتباط با خدا، باید دل را از حب دنیا و آرزوهای حقیر پاک کرد و با ذکر الهی، نماز، قرآن و مناجات، آن را به ناامنی برای شیطان تبدیل نمود. تقوا بهترین ابزار برای ایجاد خلوتی والا با معبود است.

دعا کردن برای افراد بدحجاب و گنهکار زمانی مؤثر و مفید است که هنوز ایمانی در دل آن‌ها وجود داشته باشد. در چنین شرایطی، دعا می‌تواند به هدایت و اصلاح آن‌ها کمک کند.

اگر به فردی که بدحجاب است تذکر دادید و گوش نکرد، باز هم او را نصیحت کنید و به یاد آخرت، بهشت و جهنم بیندازید. اگر از هدایت او مایوس شدید، به درگاه خداوند دعا کنید و بگویید: «خدایا من نصیحت کردم نپذیرفت، تو خود بهترین حکم کننده هستی».

با ارتباط خالصانه به شجرهٔ محمدی (ص) و پیروی از سیرهٔ پیامبر (ص) می‌توان تا حدودی به کمال رسید و شبیه ایشان شد، همانطور که خاک جذب ریشه شده و به اوج شاخ و برگ درخت تبدیل می‌شود. این امر اشاره‌ای به آیهٔ «لقد کان لکم فی رسول الله أسوه حسنه» دارد.

برای خودسازی در میان اجتماع، باید به جهاز تقوا مجهز شد. تقوا انسان را در مسیر الهی هدایت می‌کند و باعث می‌شود حتی اگر در میان غافلان باشد، از ذاکران نوشته شود و از غفلت دور بماند. تحصیل همزمان در دو رشته در صورتی که به وظایف اصلی لطمه نزند، اشکالی ندارد.

برای بهره‌مندی بیشتر از قرآن و درک رحمت و شفای آن، لازم است قلب خاشع، بدن فارغ و مکانی خلوت فراهم شود. با این آمادگی، روح انسان با خدا مأنوس شده و حلاوت مناجات با او را درک می‌کند. تلاوت قرآن باید با تدبر در وعده‌ها، وعیدها، امثال و مواعظ آن همراه باشد و نباید به خاطر رعایت حروف، حدود الهی را ضایع کرد.

توبه، گناهان را به گونه‌ای پاک می‌کند که هیچ اثری از آن باقی نمی‌ماند و خداوند حتی زشتی گناه را به زیبایی تبدیل می‌فرماید. شکایت از مصائب و بلایای زمانه نزد بندگان خدا جایز نیست، بلکه باید حاجات را به درگاه الهی عرضه داشت، زیرا شکایت از خدا نشانه نادانی است و ظلم در درگاه او راه ندارد.

قاتلان اولیاءالله، مانند قاتلان امام حسین (ع)، با شهادت دادن به اسماء حسنای الهی، روح و حقیقت توبه را کشته‌اند و توفیق توبه را از خود سلب نموده‌اند. از این رو، بخشش آنان با توبه، به معنای معمول، ممکن نیست زیرا خودشان راه توبه را بسته‌اند و خداوند نیز در برابر اعمال خود مورد سؤال قرار نمی‌گیرد.

خود را سگ امام حسین (ع) دانستن و برگزاری مراسم با این رویکرد، توجیه‌پذیر نیست. این عمل می‌تواند ناشی از دسیسه دشمن برای ضربه زدن به شیعه، جهالت، یا ابراز خشوعی نادرست باشد که همگی به مکتب اهل بیت (ع) زیان می‌زنند. شیعه باید آراسته به محاسن باشد و مرکز خضوع، دل است.

برای تسکین دل کسانی که کسی را ندارند، باید به یگانگی خداوند پناه برد و با ذکر «یا وتر»، «یا فرد»، «یا متفرد»، «یا احد»، «یا واحد»، «یا وحید» از او یاری خواست. علم و احسان بی‌همتای او را در نظر داشته باشید و بدانید که در هیچ حال و کاری از نظر او پنهان نیستید.

دیدن ائمه علیهم السلام در خواب، به تنهایی نشانه پاکی دل نیست و نمی‌توان کسانی را که خواب آن‌ها را ندیده‌اند ناپاک دانست. ملاک محبوبیت نزد خدا، نیات و اعمال افراد است، نه صرف رویا. خواب صادقه بخشی از نبوت است، اما ممکن است شیاطین خود را به جای ائمه جا بزنند و تعبیر خواب نیز همیشه درست نیست.

کسانی که با انگیزه‌های نفسانی و برای مطامع شیطانی در عزاداری شرکت می‌کنند، اعمالشان از یزیدیان پست‌تر است. عزادار واقعی کسی است که دلش عزادار باشد و از گناه دوری کند، زیرا هر معصیتی به جان مبارک امام حسین (ع) آسیب می‌زند و کسانی که از عزاداری برای گناه سوءاستفاده می‌کنند، جانیان بدتر از یزیدیان هستند.

فاش شدن گناه توبه‌کنندگان با ستارالعیوب بودن خداوند منافات ندارد. گاهی این افشاگری به نفع فرد است، هرچند تحمل آن سخت باشد و حکمتش نزد پروردگار است. آنچه باید از آن ترسید، آشکار شدن اسرار در روز قیامت است، نه افشای آن توسط خلق خدا. آبروی ما نزد خالقمان محفوظ باشد، زیرا توبه آبروی بندگی را بازمی‌گرداند.

لذات پاک ماورایی را جز پاکان لمس و مس نکنند. برای رسیدن به این لذات نیاز به بال‌های ماورائی است تا دل ماورائی شود و گذرنامهٔ عبور به جهان ملکوتی را داشته باشد. تنها اهل ایمان و موحدان چنین اجازه‌ای دارند و با دو بال قرآن و عترت امکان پرواز در اوج جهان ماوراء میسر است. امثال مرتاضان، مگسانی بیش نیستند که اوج پروازشان از جهان ماده بالاتر نمی‌رود.