اخلاق و عرفان

برای امر به معروف در جمع فامیل، شناخت معروف و منکر، عامل بودن به معروف و پرهیز از منکر، خیرخواهی و دلسوزی، و مدارا با طرف مقابل ضروری است. از افراط و تفریط پرهیز کنید و مانند جراح زیبایی یا باغبان عمل نمایید. برگزاری جلسات اخلاقی و قرآنی نیز توصیه شده است.

توفیق الهی زیبایی و حسن تقدیر الهی است که با خواست و طلب انسان هماهنگ است. هرچه نیات انسان پاک‌تر و تلاش او بیشتر باشد، به توفیقات الهی نزدیک‌تر می‌شود. توفیق لازمه هر موفقیت و پیروزی و تحقق آمال است. همه موجودات از توفیق اولیه الهی بهره‌مندند و با شکر آن به توفیقات بعدی نایل می‌شوند.

درجه مرد بر زن در آیه ۲۲۸ بقره به معنای برتری روحی یا عند الهی نیست، بلکه به جهت حقوقی و وظایف خاصی است که در ازدواج بر عهده مرد است، مانند اطاعت زن، حق طلاق و جهاد. درجات نزد خدا به تقواست و جنسیت ملاک نیست. هر که با تقواتر باشد گرامی‌تر است و درجات آخرت و برتری‌هایش از این هم بیشتر است.

فاسقان کسانی هستند که از پوسته بندگی خدا خارج شده‌اند، کافر به آیات الهی، پیمان‌شکنان، نادیده گیرندگان حکم الهی، ناسیان ذکر، و منافقان از مصادیق فاسقانند. فسق دارای چهار شعبه است: جفا، کوری، غفلت و سرکشی. جفا یعنی خوار شمردن حق و دشمنی با فقها، کوری یعنی فراموشی ذکر و پیروی از گمان، غفلت یعنی فریب خوردن با آرزوها و سرکشی یعنی شک در فرمان خدا.

برای نشکستن توبه، از صبر و نماز یاری جویید و نماز را به نحو احسن و با زیبایی تمام ادا کنید. به نوافل، از جمله نافله شب، و روزه‌های مستحبی غافل نشوید و معرفت و تهذیب نفس را ملکه خود قرار دهید.

هر حکمی که شرع مقدس تجویز کند، زیبا و بدون زشتی است و اطاعت از آن نوعی بندگی خدا محسوب می‌شود که اجر و ثواب دارد، زیرا به معنای احیای حکم الهی است. بنابراین، ازدواج موقت نیز اگر مطابق با موازین شرعی باشد، زیبا و پسندیده است.

بستن چشم‌ها در نماز از نظر برخی محققان نشانه خشوع است، اما برخی علما آن را مکروه دانسته‌اند. آیه «الذین هم فی صلاتهم خاشعون» به خشوع در نماز اشاره دارد. برای تعیین حکم شرعی دقیق، لازم است به رساله مرجع تقلید مراجعه شود.

حدیثی که در آن مردی به خدمت امام حسین (ع) می‌رسد و راهنمایی می‌خواهد، جعلی نیست. امام (ع) به او می‌فرمایند پنج کار را انجام ندهد تا بتواند گناه کند: نخوردن روزی خدا، خارج شدن از ولایت خدا، یافتن مکانی که خدا نبیند، جلوگیری از ملک الموت، و عدم ورود به جهنم. تحقق این پنج امر محال است و نشان‌دهندهٔ ناگزیری انسان از خداست.

تعداد موارد ذکر شده در روایت جنود عقل و جهل ممکن است بیشتر از ۷۵ به نظر برسد، زیرا برخی از خصائص مانند «فهم» در مقابل «غباوه» و «حمق»، یا «القنوع» در مقابل «الحرص» تکرار شده‌اند. این تکرارها به دلیل بیان جنبه‌های مختلف یک مفهوم است.

حضور شیطان در فضاهای مجازی حقیقی است و او با دل و جان آدمی کار دارد، نه جسم او. گناه و میل به گناه در درون انسان تولید می‌شود و فضاهای مجازی به دلیل حس خلوت، این حالت را تشدید می‌کند. بنابراین، باید از هرگونه روابط مجازی غیر ضروری با نامحرم پرهیز کرد، زیرا شیطان به زنا و شهوت امر می‌کند و آن را زینت می‌دهد.

حمل گوشی به دستشویی در صورتی بی‌احترامی محسوب می‌شود که برنامه‌های قرآنی و حدیثی آن فعال باشند، یا اگر گوشی عمدتا به این برنامه‌ها اختصاص داشته باشد. در غیر این صورت، اگر گوشی بسته باشد و برنامه‌ها فعال نباشند، اشکالی ندارد.

بدرفتاری با پدر و مادر، حتی به اندازهٔ سر سوزن، از گناهانی است که کیفر آن در همین دنیا و همچنین در قیامت دامن‌گیر فرد می‌شود. پیامبر اکرم (ص) فرموده‌اند که عاق والدین از جمله کسانی است که خداوند در قیامت به او نظر رحمت نخواهد کرد.

مقام فنا یا فنا فی الله اصطلاحی عرفانی است که در فرهنگ قرآن و عترت به صراحت وجود ندارد. اما تفویض امور به خدا، واگذاری کامل اختیارات به حضرت حق و رسیدن به مقامی که فعل انسان رنگ الهی بگیرد، مورد تأکید است. این مفهوم بیشتر به معنای واگذاری تمام اختیارات به خداوند متعال است.

برای آرام کردن فردی که عزیز خود را از دست داده، می‌توان با یادآوری معاد و اینکه دوری موقت است، به او تسلی داد. همچنین، ذکر مصیبت پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) به خصوص امام حسین (ع) می‌تواند مصیبت فرد را کوچک‌تر جلوه دهد. برگزاری مجالس دعا، هدیه ثواب نماز به روح متوفی و داغدیده، و استفاده از عباراتی چون «آجرکم الله» نیز مؤثر است.

برای غلبه بر بی‌حوصلگی و عصبانیت، محاسبه نفس در شبانگاهان، مرور مرگ و طلب زندگی تازه از خدا، توبه و استغفار روزانه، مطالعه آیات مربوط به عاق والدین و مداومت بر خواندن دعاهای هشتم و بیست و چهارم صحیفه سجادیه توصیه می‌شود.

حدیث امام صادق (ع) دربارهٔ یکسان بودن مدح و ذم نزد فرد مخلص، تنها به حال و احوال او اشاره دارد و حد و مرز مشخصی برای مدح و نکوهش تعیین نمی‌کند. خلوص واقعی زمانی حاصل می‌شود که فرد، ستایش و نکوهش مردم را برابر بداند و تنها رضای خدا را در نظر بگیرد.

ارتباط با نامحرم در فضای مجازی، حتی با شوخی و رد و بدل کردن سخنان معمولی، می‌تواند حرام باشد زیرا اندام روحی مستقیما فعال شده و تحریک در آن بیشتر از دنیای حقیقی است. شیطان از این فضا برای تحریک و تهییج استفاده می‌کند و این ارتباطات می‌تواند به گناه منجر شود.

گزارش روایی مستقیمی دربارهٔ ماموریت‌های جسمانی مومنان خاص در کرات یا عوالم دیگر وجود ندارد. با این حال، امکان داشتن ماموریت‌های روحانی یا ایفای نقش در طبقات سماوی، عرشی و جنبه‌های دیگر سامانهٔ عظیم انسانیت وجود دارد.

ریشهٔ انکار ولایت اهل بیت (ع) به سرشت و طینت انسان‌ها برمی‌گردد که از عالم ذر نشأت گرفته است. در آن عالم، برخی به ولایت اقرار و برخی انکار کردند. برای آمادگی قبول ولایت، باید به درک درستی از خلقت و جایگاه اهل بیت (ع) رسید و لجاجت و تکبر را کنار گذاشت.

توبه کار همچون کسی است که هیچ گناهی نکرده باشد. خداوند در قرآن کریم می‌فرماید که توبه بندگانش را می‌پذیرد، گناهانشان را عفو می‌کند و توبه کنندگان را دوست دارد. بنابراین، با توبه، اثرات گناهان پذیرفته شده و بخشیده می‌شوند.