دعا و مناجات

وضو در هر حالی مستحب و بهتر است، اما برای قرائت قرآن، دعا و مناجات، هنگام خواب و غذا خوردن، زیارات، ورود به مسجد و سحرگاهان تأکید بیشتری بر با وضو بودن وجود دارد.

استعاذه خالصانه و خود به خدا سپاری مخلصانه، راز خلوت مونسانه با انیس القلوب است. حب دنیا شنوایی شیطان را تقویت کرده و راه نفوذ او را هموار می‌کند؛ گذر از حب دنیا، گوش شیطان را کر و چشمش را نابینا می‌کند. با فرکانس کمال الاخلاص خدا را صدا بزنید.

رتبهٔ «اسم مستأثر» از «اسم اعظم» و حتی «اسم مصطفی» برتر است. اسم مستأثر از ریشهٔ «ء-ث-ر» به معنای بهره، باقی‌مانده و فضل است و بر مفهوم انحصار و اختصاص دلالت می‌کند. حقیقت کامل این اسماء، جز برای خود خدا آشکار نیست و در قلمرو «غیب مطلق» قرار دارد.

حاجت مستاثره در خزائن غیبی خدا در حال پرورده شدن است و خداوند بهترین زمان و شیوهٔ برآورده کردن آن را می‌داند. عجله کردن نشانهٔ بی‌صبری و عدم اعتماد به تدبیر الهی است. ظرفیت وجودی خود را برای دریافت آن نعمت بزرگ کنید.

حس گذر زمان در حالات روحی خاص، به میزان هیجانات روحی و عصبی، ضربان قلب و تمرکز افکار بستگی دارد و ربطی به انقباض و انبساط زمانی ندارد. آیه شریفه «لا تأسوا علی ما فاتکم و لا تفرحوا بما آتاکم» نباید سطحی تفسیر شود و اشارات خاصی، از جمله مظلومیت اهل بیت (ع) و حکومت ظالمان را در بر دارد.

بهتر است پس از یاد اختصاصی یک میت، دعای عمومی برای جمیع اموات مؤمنان نیز خوانده شود تا ثواب به همه برسد و ثواب میت خاص نیز کم نشود. دعاهایی مانند «اللهم و اعمم بذلک من شهد لک بالربوبیة...» برای این منظور ذکر شده است.

شناخت حقیقی خدا با خود خدا به این معناست که معرفت، حجت بالغه الهی است که خداوند آن را در فطرت انسان قرار داده و انسان با اختیار خود میان معرفت و انکار یکی را برمی‌گزیند. معرفت از سوی خداست و اقرار، پذیرش بنده است.

اسماء الهی «یا طاهی، یا ذر، یا طمنة، یا طناب، یا طنات» که برای درمان سردرد توصیه شده‌اند، به معنای پاک‌کننده بیماری‌ها، آفریننده ذرات حیات، آرامش‌بخش دردها، ریسمان استوار نجات و اجابت کننده فوری هستند. این نام‌ها جایگاه بزرگی نزد خداوند دارند و او به برکت آن‌ها، سردرد را از شیعیان دور می‌کند.

بند «یا سند من لا سند له» در دعای جوشن کبیر به این معناست که ای کسی که جز انتساب به تو، هیچ سند، اعتبار، پایداری، هویت و شخصیتی برای موجودات نیست. این عبارت، اعتراف به توکل و اتکای کامل به خداوند است که تنها پشتوانهٔ حقیقی هستی است.

خسوف در کلام امام سجاد (ع) به معنای فرو بردن و ناپدید شدن است. ایشان در دعای ۲۷ صحیفه، نابودی و محو شدن بلاد مشرکین را از خداوند طلب می‌کند. این مفهوم در قرآن نیز با اشاره به فرو رفتن قوم لوط و قارون در زمین و همچنین خسوف ماه در روز قیامت، بیان شده است.

عزم انسان به معنای تصمیم و پیمان قلبی است که برای تحقق آن نیازمند مشیت و اراده الهی است. قاهریت خداوند به معنای تسلیم محض آفریده‌ها در برابر اوست. بدون اذن الهی، هیچ عزمی جزم نمی‌شود و هر عزمی بدون علم به این حقیقت، نشانه گستاخی است.

حکمت قربانی، تنها تقرب به خداوند است و تمرینی برای گذشت از عزیزترین‌ها در راه رضای الهی محسوب می‌شود. ذبح حیوانات یادآور آمادگی برای گذشت از اسماعیل‌های وجود است و در قرآن نیز به عنوان یکی از شعائر الهی و راهی برای شکرگزاری معرفی شده است.

برای حل مشکل ازدواج موقت و رضایت برادر عروس، خواندن دعاهای اول، دوم، سوم، هشتم و هفدهم صحیفه سجادیه با حضور قلب توصیه شده است. همچنین، استغفار ۷۰ بندی امیرالمؤمنین (ع) و قرائت سوره ایلاف و کوثر به تعداد صد بار و هدیه آن به حضرت فاطمه زهرا (س) نیز سفارش شده است.

در دعای عرفه امام حسین (ع) آمده است که آیا برای غیر تو ظهوری هست که برای تو نیست تا وسیله ظهور تو باشد؟ پاسخ این است که خورشید را جز نور خورشید گواه نیست؛ هر چه هست، هستی‌بخش آن خداست و هر چه به جهان هستی است، آیت خدا و گواه اوست. خدا خود راهنمای ما به سوی خویش است.

برای بهره‌مندی از برکت روز و ایام، باید با اطاعت و عبادت خالصانه و ذکر و یاد الهی هماهنگی با اراده الهی را پذیرفت. زمان، آیه‌ای از خدای لم یزلی و لایزالی است و با آن می‌توان به معرفت و لقاء الله دست یافت.

دعای الصحیفه، که در بلد الامین و مصباح کفعمی نقل شده، با تسبیحات کبیر خداوند آغاز می‌شود: «سبحان الله العظیم و بحمده». این دعا شامل صفات جمال و جلال الهی است و به ذکر عظمت، قدرت، علم، رحمت و دیگر اسماء حسنای خداوند می‌پردازد.

برای شناخت حق از باطل، دعای ۶، ۸، ۱۷ و ۲۰ صحیفه سجادیه، زیارت عاشورا و دعای غریق توصیه شده است. کلید تمییز حق از باطل، شناخت امام حق است؛ کسی که امام حق را بشناسد، در ظل نور او حق را از باطل تشخیص می‌دهد.

صلوات نوع خاصی از رحمت الهی است که بی‌نظیر و مختوم است. صلوات خداوند رحمت، صلوات ملائکه تزکیه و صلوات مؤمنان دعاست. این صلوات همچنین تجدید میثاق روز الست و وفای به عهد «أ لست بربکم» است و موجب خروج از گناهان می‌شود.

اعمال نیک و بد انسان به اذن و تقدیر الهی ظهور می‌یابد. انسان به لطف الهی توفیق عمل صالح پیدا می‌کند، پس زیبایی‌های او نشان شمول فضل و کرم الهی است. از سوی دیگر، خداوند با ستاریت و غفاریت خود مانع بروز زشتی‌ها می‌شود و اگر زشتی‌ها ظاهر شود، انسان به عدل الهی نتیجهٔ عمل خود را دریافت کرده است.

برای مبتدیان سلوک، بهتر است ابتدا مناجات خمس عشر را با حضور و مراقبه ممارست کنند. سپس با دعاهای ۱۲، ۸ و ۶ صحیفه سجادیه آغاز کرده و پس از آن، کل صحیفه را از ابتدا تا انتها دوره نمایند.