دعا و مناجات

دعای توسل با معرفت به حقانیت و عظمت اهل بیت (علیهم السلام) و با چاشنی توحید، می‌تواند تمام ابعاد زندگی انسان را در بر بگیرد. این دعا در هر سطحی از زندگی که با عرفان توسل همراه باشد، مجاز است.

برای قنوت نماز وتر، دعاهای مختلفی سفارش شده است. از جمله دعای رسول خدا (ص) که در آن طلب هدایت، عافیت، برکت و نجات از شر قضا الهی می‌شود. همچنین دعای امام صادق (ع) که با توحید و صفات خداوند آغاز شده و در آن طلب رحمت و عافیت از خدا می‌شود. پس از آن می‌توان هفتاد بار استغفار کرد و از آتش جهنم به خدا پناه برد.

اسم «العلی» به معنای بلندمرتبه و متعال است. مداومت بر ذکر آن باعث احیای قلب و ارتقاء روح و جان آدمی می‌گردد. تکرار آن با تعداد مشخص توصیه نمی‌شود، اما این ذکر مبارک در کنار اذکار دیگر الهی در کتب ماثور آمده است.

دعای فرج اعظم که در مفاتیح آمده، از حیث سند و متن دارای ضعف است. قسمت‌های مختلف آن ارتباط منطقی با هم ندارند و اتصال آن‌ها به یکدیگر صحیح نیست، به طوری که به نظر می‌رسد قسمت سوم باید به انتهای قسمت اول متصل باشد.

برای افزایش حال معنوی و لذت بردن از عبادت، می‌توان با اولیای الهی و محبان خاص او، مانند امام سجاد (ع)، رفاقت کرد و از مناجات‌های صحیفه سجادیه بهره برد. این راهکار به انسان کمک می‌کند تا شوق و عشق الهی را در دل خود بیابد و از عباداتش لذت ببرد.

تمام دعاها و اذکار مانند حفاظی برای اهل ایمان هستند، اما مهم‌تر از آن، تسلیم رضای الهی بودن است، همان‌گونه که امام حسین (ع) آموختند. دعای ۳۵ صحیفه سجادیه به موضوع رضا به قضای الهی و شکرگزاری می‌پردازد.

برای سلامتی و پیروزی رزمندگان اسلام در خط نبرد، دعای ۲۷ صحیفه سجادیه پیشنهاد می‌شود. این دعا به همراه داشتن آیاتی مانند آیه ۹ سوره یس و خواندن سوره نصر در نماز نیز می‌تواند مؤثر باشد.

دعای صد صلوات و دعای چهل کلید در هیچ منبع مستندی یافت نشده‌اند و انتساب آن‌ها به حضرت زهرا (س) تهمت محسوب می‌شود. خواندن دعای چهل کلید به دلیل دستورالعمل‌گونه بودن آن خوب نیست. کتب شیخ بونی نیز به هیچ وجه توصیه نمی‌شود و بهتر است از آن‌ها حذر کرد.

بله، می‌توان با آیه‌های قرآن دعا کرد. قرآن به طور کلی کلام خدا برای خواندن بندگان است و آیاتی از آن خود دعا هستند. آیاتی مانند «ربنا و اجعلنا مسلمین لک»، «ربنا آتنا فی الدنیا حسنه و فی الآخره حسنه و قنا عذاب النار» و «ربنا أفرغ علینا صبرا و ثبت أقدامنا و انصرنا علی القوم الکافرین» نمونه‌هایی از دعاهای موجود در قرآن می‌باشند.

کسی که در روز عاشورا امام حسین (ع) را زیارت کند و با گریه نزد ایشان بماند، ثواب دو میلیون حج، عمره و جهاد را دریافت می‌کند که برابر با ثواب جهاد با رسول خدا (ص) و ائمه راشدین است. برای کسانی که از راه دور زیارت می‌کنند، با برپایی عزاداری در خانه، دعا برای قاتلان و خواندن زیارت‌نامه، همین ثواب عظیم نصیبشان می‌شود و در ثواب شهادت با امام حسین (ع) شریک خواهند شد.

توبه کار همچون کسی است که هیچ گناهی نکرده باشد. خداوند در قرآن کریم می‌فرماید که توبه بندگانش را می‌پذیرد، گناهانشان را عفو می‌کند و توبه کنندگان را دوست دارد. بنابراین، با توبه، اثرات گناهان پذیرفته شده و بخشیده می‌شوند.

عدم اجابت دعا در مراسم عزاداری ممکن است ریشه در موانع درونی داشته باشد؛ از جمله نشناختن حق خدا، مخالفت با سنت پیامبر، نخواندن قرآن، ترس ناک از آتش، دوری از بهشت، عدم شکرگزاری، دوستی با شیطان و عیب‌جویی از مردم. در صورت نبود این موانع، تاخیر در اجابت ممکن است به نفع دعا کننده باشد.

کتب معتبر شامل روایت‌های اذکار ائمه اطهار عبارتند از: صحیفه علویه و التحفه المرتضویه، صحیفه سجادیه، اصول کافی (باب الدعاء)، عده الداعی و نجاح الساعی (با ترجمه‌های مختلف)، فلاح السائل و نجاح المسائل (با ترجمه‌های مختلف)، المصباح للکفعمی و جلد ۸۳ بحارالانوار. همچنین کتب سید بن طاووس و گردآوری جناب قیومی نیز ذکر شده‌اند.

ذکر یونسیه، عبارت «لا إله إلا أنت سبحانک إنی کنت من الظالمین» است که در آیه ۸۷ سوره انبیاء آمده و طبق روایات، برای رفع غم، صاحب فرزند شدن و گشایش امور بسیار مؤثر است. بهترین زمان ادای آن در نماز غفیله و سجده است و تعداد مشخصی ندارد، اما تکرار آن مفید است.

مشهورترین ترتیب اذکار تسبیح حضرت فاطمه (س) همان ترتیب متداول است که در آن زیبایی و هماهنگی اذکار، مناظر دلربایی را در عالم جان و تن پدید می‌آورد و هر کدام آثار و برکات خاص خود را دارند. این ترتیب‌ها مانند تزیینات مناظر زیبا، اثرات فوق تصور بشری دارند.

برای رفع حوائج، دعای سیزدهم صحیفه سجادیه پیشنهاد می‌شود. این دعا که در طلب حوائج از خداوند است، بر اهمیت توکل و ناامیدی از غیر خدا تأکید دارد و باید با توجه کامل به معانی و با حضور قلب خوانده شود.

ذکر "یا هو" اقرار به این حقیقت است که خداوند متعال فراتر از معرفت و درک ماست. او بالاتر از ظهور و حضور است و هیچ ابزار علمی، عقلی یا فکری نمی‌تواند به ذات او دست یابد. او ناشناخته‌ترین و در عین حال معروف‌ترین وجود است.

عدم اجابت دعا ممکن است به دلیل موانع درونی مانند عدم ادای حق خداوند، مخالفت با سنت پیامبر، عدم عمل به قرآن، ترس از آتش و شوق بهشت، عدم شکرگزاری، دشمنی با شیطان و عیب‌جویی از مردم باشد. در غیر این صورت، تاخیر اجابت ممکن است به نفع دعا کننده باشد، زیرا خداوند به مناجات او محبت دارد، تاخیر به نفع اوست، نوعی امتحان است، اجر او را بالا می‌برد و عنایات ربانی به طرق دیگر شامل حال او می‌شود.

آرامش، ثمره‌ای از اطمینان قلب است که تنها با یاد خدا حاصل می‌شود. ذکر الهی، شامل قرآن و اهل بیت (ع) است که انسان را به یاد واقعی خدا می‌رساند و این یاد، موجب اطمینان و سپس آرامش قلب می‌گردد. پس ابتدا باید به یاد خدا بود تا اطمینان و آرامش حاصل شود.

یاد خدا در زندگی، تضمین‌کنندهٔ حضور او در لحظات احتضار است. طبق آیه «فاذکرونی أذکرکم»، اگر خدا را یاد کنید، او نیز شما را یاد خواهد کرد و در سخت‌ترین لحظات، خصوصا هنگام مرگ، شما را تنها نخواهد گذاشت و ملقن شهادتین خواهد بود.