دعا و مناجات

خداوند را با اسماء حسنایش می‌خوانیم و گاهی به آنها قسم می‌دهیم، اما باید توجه داشت که مخاطب دعا ذات حق است و اسباب و وسیله را برای رفع حوائج و عبادت نمی‌خوانیم. خواندن خدا با اسماء حسنا با خواندن خود اسماء حسنا متفاوت است.

هر ذکر الهی، چه از قرآن و چه از اذکار صادره از حضرات معصومین (ع)، اگر با نیت خالص و شناخت حق آن انجام شود و با مراقبه همراه باشد، آثار بدیع و خاصی در سیر و سلوک ظاهر خواهد نمود. هر ذکری سفینه عروج و اسباب سیر و سلوک است. صحیفه سجادیه باغ و بستان اذکار الهی است که غفلت از آن خسارت اعظم است.

هنگامی که به محضر امیرالمؤمنین (ع) وارد می‌شویم، باید با توسل به ایشان از خداوند، طلب شفاعت برای گناهان و کمک در امر بندگی را نماییم. ایشان نزد خداوند مقام و جایگاه عظیمی دارند و می‌توانند شفیع ما باشند.

نحوست به معنای انباشت گناه و تشدید جسارت به ساحت قدسی است که می‌تواند منجر به نزول بلا شود. ماه صفر نحس نیست، بلکه فرصتی برای دوری از گناه و یاد الهی است. دعای ماه صفر در مفاتیح برای دفع بلا و طلب خیر و برکت از خداوند آمده است و خواندن آن صحیح است.

در برابر انرژی منفی اطرافیان که بر کار و زندگی تأثیر می‌گذارد، مداومت بر استعاذه‌های هفتگی و خواندن ذکر «لا حول و لا قوه إلا بالله العلی العظیم» توصیه می‌شود. همچنین توکل بر خداوند و خواندن دعای «اللهم رب الملائکه و الروح...» می‌تواند مؤثر باشد.

برای رسیدن به اخلاص و حضور قلب در قرآن و نماز، در آیات و اعمال تفکر کنید، نفس خود را محاسبه نمایید، مرگ را یاد کنید و از اهل دنیا دوری کنید. همچنین با اهل ایمان بیشتر نشست و برخاست داشته باشید و به طعام خود دقت کنید. دوری از گناهان و نشر اندوخته‌های دینی نیز توصیه شده است.

تأکید بر «کل کمال» در دعای سحر به معنای مجموع اسماء حسنای الهی است، نه ذات حق که منزه از اجزاست. کمال الهی دارای آیاتی است که تجلیاتی دارد و می‌توان از آن به «کملات» یاد کرد. این کمالات می‌توانند مراتبی داشته باشند اما در نهایت به کمال واحدی بازمی‌گردند.

برای درک عمیق حکمت‌های قرآن، ابتدا باید با حال وضو، استغفار، صلوات و استعاذه، انس عمیق با قرآن گرفت. سپس با کلمات و آیات آن پیش رفت، به فرمان‌هایش لبیک گفت و از نواهی‌اش دوری جست. عترت را قرین قرآن دانست و نیت را قربت و ارتباط با پروردگار قرار داد. قرائت دعاهای افتتاح و اختتام قرآن و دعای ۴۲ صحیفه سجادیه نیز توصیه شده است.

در صورت آگاهی از وقوع خطری که هنوز زمان تا وقوع آن باقی است، برای به حداقل رساندن آسیب‌ها باید به درگاه خدا استعاذه، استغاثه و استجاره کرد، دو رکعت نماز خواند و ذکر و مناجات را تداوم داد. همچنین، نباید خطر را به هیچ کس بازگو کرد مگر به افراد مؤمن و عالم، و به سلطنت الهی بر همه امور اقرار نمود.

برای کنترل وسواس فکری در عبادت، روزه ماهانه، به ویژه سه روز در ماه، کم‌خوری، ذکر و حمد خدا در آغاز و پایان کارها، تفکر در آیات الهی، نماز شب و قرائت قرآن توصیه می‌شود. ذکر «لا اله الا الله» و یاد اهل بیت (ع) نیز در نابودی وسوسه‌های شیطانی مؤثر است.

چله زیارت عاشورا بر اساس نیت و سلایق فردی تعیین می‌شود و می‌توان آن را کامل یا مختصر خواند و زمان مشخصی برای آن معین کرد. رعایت ادب، پیوستگی در قرائت و حضور قلب توصیه شده است.

اگر ما آدم خوبی باشیم و به حرف‌های امامان گوش دهیم و به آنها عمل کنیم، و خدا را به خاطر احترامی که آنها نزد او دارند قسم یاد کنیم، دعاهایمان مورد پذیرش درگاه خدا قرار می‌گیرد. این قسم به دلیل جایگاه والای امامان نزد خداوند است.

برای دور راندن شیطان، ذکر کوتاه «أعوذ بک رب أن یحضرون» و همچنین آیهٔ «قل رب أعوذ بک من همزات الشیاطین» توصیه شده است. این عبارات به انسان کمک می‌کنند تا از وسوسه‌های شیطانی در امان بماند.

شهود لایه‌های پنهان صلوات و کشف معارف عالیه آن، رهپویی در جاده معرفت الهی و شناخت رسول خدا (ص) و حجج اوست. دعا برای رسیدن به این مقامات و برکات آن توصیه شده است.

ایمان و باور تک تک افراد در حصول طلب در نماز استسقاء نقش دارد، اما نقش امام زمان (عج) برجسته‌تر است و می‌توان گفت تمام نقش را ایفا می‌کند. هرچه امام و اهل جماعت قلوبشان با قرآن و امام زمانشان پیوند عمیق‌تری ایجاد کند، زودتر به مطلوب خود نائل خواهند شد.

شکر نوعی اعلام آگاهی از نعمت، رحمت و محبت الهی است که شامل حال، قال و فعل می‌شود؛ یعنی شکر قلبی، لسانی و عملی. شکر نشان از نورانیت بندگی، فهم، شعور و عقلانیت دارد و ظرفیت عبادت و مقام انسانیت را ارتقا می‌بخشد. شکر واقعی، شروع عبادت ناب و مقدمه‌ای برای بندگی خالص است و بر اساس آیه «لئن شکرتم لأزیدنکم»، شکرگزاری موجب افزایش نعمت‌ها می‌شود.

نماز وحشت که به نماز هدیه نیز مشهور است، مختص شب دفن میت می‌باشد. این نماز هدیه‌ای است که برای شب دفن خوانده می‌شود. اما می‌توان برای میت در هر زمانی، از لحظهٔ مردن تا پس از دفن، نماز هدیه نمود.

ضعف سند دعای توسل، دلیلی برای رد آن نیست. توسل، نوعی عبادت خدا و ابزار توجه به اوست که با نصوص قرآنی و روایات متعدد تأیید می‌شود. آیهٔ «فلا تدعوا مع الله أحدا» به معنای نفی توسل نیست، بلکه به معنای نفی عبادت غیر خداست. شفاعت از اولیاء الله و توسل به آنها برای تقرب به خدا، امری مشروع است.

بهترین هدیه برای ادای حق دیگران، دعا کردن برای آنهاست. می‌توان خالق را نایب خود در ادای دین قرار داد و امر آن را به او واگذار کرد. این روش، به ویژه در فضای مجازی که امکانات دیگر محدود است، راهگشا خواهد بود.

افزایش وابستگی و دلبستگی به خدا و عشق به او، باعث می‌شود انسان برای دیدار و ارتباط با معبود سر از پا نشناسد و در خواب نماند. توبه، استغفار، عالم عامل بودن، مکارم اخلاق و دوری از حب دنیا به چشیدن طعم عبادت کمک می‌کند. قرائت آخر سوره کهف و دعا برای بیداری نیز مؤثر است.