دعا و مناجات

نماز شب و ذکر یونسیه، مانند سایر دعاها و اذکار منقول از اهل بیت (ع)، نیازی به اجازه استاد ندارند. ذکر یونسیه با نیت استغفار و تقرب به خدا، مانعی ندارد و کسی نمی‌تواند مانع یاد خدا شود.

نماز جعفر طیار چهار رکعت است که به صورت دو نماز مستقل دو رکعتی خوانده می‌شود و دارای ثواب زیادی است. بهترین وقت خواندن آن ظهر روز جمعه است، اما در هر روز و ساعتی می‌توان آن را خواند. سه روش برای خواندن این نماز با ذکرها و سوره‌های متفاوت در روایات ذکر شده است.

برای بهره‌مندی وافر از زیارت اربعین، لازم است به حق اهل بیت (ع) عارف بود و نفس را تهذیب و تربیت کرد. توبه و استغفار، هدیه کردن ختم قرآن به امام حسین (ع)، مطالعه دقیق زیارت اربعین و آمادگی برای تحولی کلی در فکر و عمل توصیه می‌شود.

عبارت «و المخلصین فی توحید الله» در زیارت جامعه کبیره صحیح است. حتی اگر این عبارت به حضرات مؤمن اطلاق شود، آنها آقا و سرور مؤمنان و مخلصان خواهند بود و از مقامشان نمی‌کاهد. بنابراین، احتمال خطا در ویرایش دعا وجود ندارد.

تعیین وقت برای مردن یا شهید شدن و نذر کردن آن، در سیره و سنت یافت نشده است. بهترین راهبرد، رضا به قضای الهی و تسلیم امر اوست. تمنای شهادت مطلوب است اما تعیین وقت آن مطلوب نیست و نباید در آن نفع شخصی منظور شود.

دعای هشتم صحیفه سجادیه راهنمای خوبی برای مومنان جهت زدودن موانع معنوی و رهایی از مکاره و صفات ناپسند است. همچنین، مراجعه به مباحث سیر و سلوک عرفانی از منظر قرآن و عترت می‌تواند در رسیدن به رشد معنوی و رسیدن به سر منزل مقصود مفید باشد.

برای انجام صد بار لعن یا سلام در زیارت عاشورا، اگر فرصت کافی برای تکرار تا صد مرتبه وجود نداشت، می‌توان پس از مرتبهٔ اول، عبارت «و تسع و تسعون مره» (و نود و نه مرتبه) را گفت تا مجموعا صد مرتبه شود.

در دعای زمان غیبت، «نفس خدا» به معنای ذات خدا که دست نیافتنی است نیست، بلکه به اصل تجلی نور محمدی (ص) یا آیه اول خدا اشاره دارد. شناخت این اصل برای شناخت رسول و حجت ضروری است، زیرا «جان جانان، جان، تن» هستند.

برای تسکین دل کسانی که کسی را ندارند، باید به یگانگی خداوند پناه برد و با ذکر «یا وتر»، «یا فرد»، «یا متفرد»، «یا احد»، «یا واحد»، «یا وحید» از او یاری خواست. علم و احسان بی‌همتای او را در نظر داشته باشید و بدانید که در هیچ حال و کاری از نظر او پنهان نیستید.

قلب هر فرد حریم خصوصی اوست و تلاش برای آگاهی از آن بدون اجازه، تجاوز محسوب می‌شود. استفاده از اذکار برای نفوذ به قلوب دیگران گناهی بزرگ و توهین به ساحت الهی است. محبت واقعی خود را نشان می‌دهد و نیازی به اینگونه تلاش‌ها نیست.

نسیان الهی به معنای قطع توجه خاصهٔ الهی و نادیده انگاشتن و بها ندادن است. خداوند در قرآن می‌فرماید کسانی که دین را سرگرمی گرفتند و زندگی دنیا آنان را مغرور ساخت، خداوند آنها را فراموش می‌کند، همان‌گونه که آنها لقای روز قیامت را فراموش کردند. همچنین، خداوند کسانی را که او را فراموش کنند، خودشان را نیز فراموش می‌کنند.

باور به اجابت تمام دعاها با توجه به وعدهٔ «ادعونی استجب لکم» و صداقت خداوند در سخن حاصل می‌شود. این باور با رعایت شروط بندگی، چه برای مسلمان و چه غیرمسلمان، تقویت می‌گردد. خداوند به وعدهٔ خود عمل می‌کند و از همه راستگوتر است.

گفتگوی قلبی با خدا اساس دعا است و تا دل سخن نگوید، گفتگوی زبان معنایی ندارد. اما در لحظات سفارش‌شده مانند نماز، زبان نیز باید در این امر سهیم باشد. خداوند را هم آشکارا و هم در پنهانی بخوانید و بدانید که او متجاوزان را دوست ندارد.

وقتی هنگام دعا دست‌ها را به سوی آسمان بلند می‌کنیم، یادآوری می‌کنیم که خدا تنها پادشاه زمین نیست، بلکه پادشاه آسمان‌ها نیز هست و از هر چیزی بالاتر و با عظمت‌تر است.

دعای امام جواد (ع) به فنای مطلق ارواح اشاره دارد و نه فنای آن‌ها در این دنیا. این دعا تفسیری از آیات شریفهٔ «کل من علیها فان» و «کل شیء هالک إلا وجهه» است که بیانگر محو بودن همهٔ مخلوقات در اسماء حسنای الهی می‌باشد. رتبهٔ ارواح بعد از اسماء حسنای الهی قرار دارد.

تسبیح منسوب به امام زمان (عج) که از روز هجدهم هر ماه تا آخر خوانده می‌شود، با توجه به مناجات‌های بلندتر در صحیفه سجادیه، علی‌الظاهر اشکالی ندارد. این تسبیح شامل «سبحان الله عدد خلقه، رضی نفسه، مداد کلماته، زنة عرشه» و «الحمد لله مثل ذلک» است.

تسلیم و رضا با دعا منافاتی ندارد؛ بلکه دعا دستوری از جانب خداوند است و کسی که واقعا تسلیم خواست خدا باشد، به فرمان او دعا می‌کند، زیرا دعا امری عبادی و نشانهٔ بندگی است. هرچه بیشتر دعا کنیم، رضایت حق تعالی بیشتر جلب می‌شود.

برای غلبه بر رعب و وحشتی که توسط نیروهای شیطانی در دل افراد ایجاد می‌شود تا آن‌ها را به مسیر اشتباه بکشانند، توصیه شده است که آیات ۵۴ تا ۵۶ سوره اعراف، سوره های ناس و فلق، آیت الکرسی و سوره ایلاف قریش با جان و دل قرائت شوند. مداومت بر این آیات آثار عجیبی در مقابله با این نیروها دارد.

در دستگاه سوگ حضرت سیدالشهدا، سینه زدن و شیون امری کوچک است و نباید به کسی که از شدت حزن سینه چاک می‌زند خرده گرفت، زیرا سوز و سوگ به میزان علم و معرفت است و امام زمان (عج) خود همواره در عزای جدشان گریانند. گریهٔ آن حضرت با تمام عالم اکبرشان بوده و عالمیان را با سوز و سوگشان زیر و رو می‌کنند.

صلوات، راهی برای اثبات بندگی و هم‌نوایی با خدا و فرشتگان است و از زیباترین راه‌ها برای دیدار محبوب عالم هستی، یعنی پیامبر اکرم (ص) در خواب محسوب می‌شود. صلوات درخواست از خداست که باید با عجله اجابت شود و هدیه‌ای کبریایی است.