معرفت‌شناسی

در عالم ذر همه ارواح به توحید، رسالت و ولایت اقرار داشتند، اما عده‌ای با ایمان و عده‌ای منافق بودند. عالم دنیا فرصت جبران و ادامه امتحان است و امکان انحراف یا هدایت وجود دارد. کفر پس از ایمان هراسناک است و توبه کسانی که بر کفر افزوده‌اند پذیرفته نمی‌شود.

هبوط آدم تنبیه بود، اما نقشه هدایت و مسیر بازگشت به جایگاه قبلی و حتی بالاتر به او عطا شد. اگر هبوط اتفاق نمی‌افتاد، بشر همچنان در آزمون بندگی شرکت می‌کرد، هرچند شکل و مواد امتحانی متفاوت بود.

برای رهایی از خواب‌های آشفته، مراقبت بر اعمال روزانه، محاسبه نفس قبل از خواب، توبه از گناهان، شکر نیکی‌ها و عبادات، مداومت بر اذکار و مناجات، و قرائت قرآن توصیه شده است. خواب باید با نیت عبرت و دوری از تمایلات نفسانی باشد و نباید مانع ادای فرائض دینی شود.

آمادگی برای آخرت و مرگ با سلوک علمی و عملی در مسیر الهی حاصل می‌شود. تقوا، پیش انداختن توبه، غلبه بر شهوت و دوری از غفلت، راهکارهای اصلی هستند. باید خدا را پرهیز کرد، با اعمال نیک بر مرگ پیشی گرفت و آنچه باقی می‌ماند را با آنچه زوال می‌یابد خرید.