مهدویت

این حدیث به قیام‌هایی اشاره دارد که با داعیهٔ برافراشتن پرچم خلیفهٔ الهی، پیش از قیام حضرت قائم (عج) صورت می‌گیرد. قیام بدون اذن امام معصوم، سبب مصیبت و بلا و افزایش رنج اهل بیت و شیعیان می‌شود. سخن امام حسین (ع) در مورد لزوم قیام در برابر ستمگران، در شرایطی که خود ایشان نیز به دلیل همین قیام دچار مصیبت شدند، مؤید این مطلب است.

حدیث «لن تهلک امة انأ فی اولها و عیسی فی آخرها و المهدی فی وسطها» از نظر سندی متصل نبوده و مرفوع است و تطبیق آن با مستندات دشوار است. با این حال، مسلم است که حضرت مهدی (ع) امام زمان حضرت عیسی (ع) بوده و ایشان از یاوران و تحت بیعت آن حضرت هستند.

کسانی که در تقوا، علم، سیاست پاک، تلاش، دلسوزی و خدمت سرآمد باشند، می‌توان به آنان مهدیون گفت. اما فرد جاه‌طلب و مدعی دروغین که جز شر ثمری ندارد، مهدی نیست و این ادعا بی‌شرمانه است.

پرسش دربارهٔ این است که آیا «احمد» از القای امام زمان (عج) است و اگر مخفی است، چرا در روایات به آن تصریح شده و آیا مخفی بودن به معنای کم بودن استعمال است. برای پاسخگویی به این موضوع، نیاز به بررسی روایات مرتبط است تا بتوان آن‌ها را نقد و تحلیل کرد.

بداء در محتومات زمانی رخ نمی‌دهد که ارادهٔ الهی حتمی و قطعی باشد. سنت‌ها و کلمات خداوند، مانند پیروزی حق بر باطل و استقرار حکومت عدل توسط امام مهدی (عج)، تغییرناپذیرند. با این حال، خداوند هرچه را بخواهد محو و هرچه را بخواهد اثبات می‌کند و «ام الکتاب» نزد اوست.

الزامی در روایات مبنی بر اینکه یمانی واقعی جزو مهدیین باشد دیده نمی‌شود. اما از نشانه‌های یمانی، همزمانی او با خراسانی و سفیانی است و حکم ولایی‌اش در سال ظهور اعلام خواهد شد. مهدیین گروهی از شیعیان هستند که مردم را به دوستی و معرفت حق فرا می‌خوانند.

دوازده امام، همگی مهدی هستند و امام دوازدهم، قائم آل محمد و خاتم اوصیاست. اما دوازده مهدی دیگر، مردمی از شیعیان هستند که مردم را به دوستی و معرفت حق اهل بیت دعوت می‌کنند و همچون اقماری، خورشید علم حضرت مهدی را منعکس می‌سازند.

شناخت مهدیین (۱۲ مهدی غیر از ۱۲ امام شیعه) بر اساس روایات، نیازمند داشتن صفاتی چون حفظ نفس، دین، مخالفت با هواهای نفسانی و اطاعت از مولا است. این صفات در فقهایی که حافظ دین خود هستند و مطیع امر مولای خویش می‌باشند، یافت می‌شود.

نام پدر گرامی حضرت محمد (ص) عبدالله بوده است و نه حسن. برخی روایات که در آن‌ها نام پدر امام مهدی (عج) با نام پدر پیامبر (ص) یکی دانسته شده، ممکن است دچار اشتباه یا زیاده‌روی در نقل باشند، چنانکه در روایات دیگر نام پدر امام مهدی (عج) عبدالله ذکر شده است.

بهترین نسخه برای استغاثه به امام زمان (عج)، خواندن دو رکعت نماز و سپس دعای منقول از کتاب المزار الکبیر است. در این دعا، ضمن سلام بر حضرت و شهادت به امامت ایشان، به مقام محمود و شفاعت مقبولشان نزد خدا قسم خورده و از ایشان خواسته می‌شود که برای برآورده شدن حاجت، در پیشگاه الهی شفاعت کنند.

ادعای مشاهدهٔ امام زمان (عج) پیش از ظهور سفیانی و صیحهٔ آسمانی، دروغ و افتراست. این حدیث بر عدم امکان ادعای نیابت خاصه پس از غیبت کبرای امام (ع) تأکید دارد و هرگونه ادعای مشاهده در این دوران را رد می‌کند. توقیع شریف به علی بن محمد سمری این مطلب را تأیید می‌کند.

امکان ملاقات با امام زمان (عج) وجود دارد، اما نیازمند درک و شناخت عمیق از ایشان است که غالبا دیدگان از آن ناتوانند. روایات نیز بر این نکته تأکید دارند که زمین هیچ‌گاه از حجت خدا خالی نیست، هرچند ممکن است مردم به دلیل ظلم و گناه از شناخت او کور شوند. همانطور که یوسف (ع) مردم را می‌شناخت ولی آنان او را نمی‌شناختند.

دسته‌بندی یاران امام زمان (عج) به چهار گروه اوتاد، ابدال، نجباء و صلحاء، بر اساس حدیث و روایت معتبری وارد نشده است. این تقسیم‌بندی به نظر می‌رسد بیان ذوقی یا برگرفته از عقاید صوفیه باشد.

برای رفع شک و ترس از نارضایتی امام زمان (عج) حتی پس از انجام کاری با خلوص نیت، باید به رحمت و محبت خداوند پناه برد و با آیات کریمه، تیزی و تلخی وسوسه‌های شیطانی را خنثی کرد.

زیباترین منظرگاه جمال حضرت مهدی (عج) آینه قرآن است. برای تشرف به محضر ایشان، باید عالمانه، عارفانه و عاملانه عمل کرد و به واجبات عمل نمود و از محرمات دوری جست تا خود حضرت ما را به دیدار خویش مشرف فرمایند.

دیدار حضرت مهدی (عج) در دوره غیبت به این معناست که اگر قرار بر دیدار باشد، قطعا از سوی ایشان رخ خواهد داد و وظیفه ما آماده‌سازی و پاکیزه نگه داشتن خود و خانه‌هایمان است. این امر نیازمند آمادگی درونی و بیرونی است.

عبارت «ولا تحاولوا کشف ماغطی عنکم» که در روایتی از امام زمان (عج) آمده، به این معناست که انسان نباید در پی کشف اموری باشد که از او پوشیده شده است. این شامل مسائلی مانند زمان ظهور حضرت مهدی (عج) و محل زندگی ایشان می‌شود. در چنین مواردی باید تسلیم امر الهی بود و امور را به اهل آن واگذار کرد.

روایتی با سند صحیح از امام زمان (عج) که در آن برای دعای شیعیان آمین می‌گویند و برای لغزش‌هایشان استغفار می‌کنند، در منابع شیعه یافت نشد. اما روایتی از امام صادق (ع) وجود دارد که ایشان محبت خود را به شیعیان ابراز کرده و بر اهمیت ورع و اجتهاد تأکید نموده‌اند.

شناخت ما از وجود خودمان و شناخت ما از امام زمان (عج) رابطه‌ای تنگاتنگ دارند. هرچه بیشتر خود را بشناسیم، به شناخت ذراتی از قامت والای ایشان دست می‌یابیم و این شناخت متقابل است.

اگر معنای اشارت یا جواب حضرت درک نشد، باید در سلامت دل و اخلاص کوشید. خداوند با نیکوکاران است و جهاد در راه او، هدایت به راه‌هایش را به همراه دارد. پاکی و اخلاص باعث جوشش علوم از عمق جان و گشوده شدن رازهای دل می‌شود.