نقد شبهات

تعبیر "انا الحق" حتی در معنای مجازی نیز اشکال دارد، زیرا "الحق" از اسماء حسنای الهی است و اختصاص به خداوند دارد. انتساب این اسم به خود، الحاد و کفر است. تعمیم آن به اسم "الله" نیز غلو و کفرگویی است. مخلوق باید عبدالحق باشد نه اینکه خود را حق بداند و کمال او در تواضع است.

نقد جملات عرفانی مانند "لاتاخذنی..." و "سبحانی ما..." به دلیل تغییر ضمایر قرآنی و نسبت دادن آن به خود، مصادره کلام الهی، تنظیم توحیدی به صورت مشرکانه، هماوردی با ذات خدا، خودنمایی و جاهل پنداری مخاطبان است. مجازگویی خطای عظیم را نمی‌پوشاند و رعایت ادب بندگی در هر شرایطی ضروری است.

خارج شدن کنترل فکر و ذهن از دست، نشان حضور و وسوسهٔ شیطان است و بهترین دارو برای کنترل آن، ذکر و یاد الهی با دل تقوایی است. هنگامی که ذکر و یاد الهی در نهاد آدمی کم‌رنگ شود، فرصت برای نفوذ شیطان و هوای نفس فراهم می‌گردد. دلبستگی‌های دنیوی و آرزوهای آن، زمینهٔ مناسبی برای هجوم اوهام است و خلوت نمودن دل از این‌ها، به سلامتی فکر و اندیشه کمک می‌کند.

تردید در صحت خبر متواتر نیازمند ارائه دلایل قطعی است؛ در غیر این صورت، فرد به عناد و مغالطه متهم می‌شود. قطعی الصدور بودن خبر، چه متواتر و چه آحاد، باید با تایید قلبی و عقل همراه باشد. واقعه غدیر به استقراء، استنباط، قرآن، روایات و نقل تاریخی روشن است و انکار حقیقت، جامعه مسلمین را به مذلت می‌کشاند.

هجوم به خانهٔ امیرالمؤمنین (ع) ناگهانی و غافلگیرانه بوده است. حضرت زهرا (س) پس از دستگیری مولا برای دفاع از ایشان اقدام کردند و در این مرحله مجروح شدند. این استدلال که ایشان برای جلوگیری از جنگ پشت درب رفتند، با توجه به ماهیت غافلگیرانهٔ حمله و جراحات وارده، قابل پذیرش نیست؛ زیرا مهاجمان با حیله و دسیسه وارد خانه شدند تا مولا را غافلگیر کنند.

حضرت علی (ع) در پاسخ به منجمی که دربارهٔ نحس بودن زمان هشدار داده بود، فرمودند که باور به چنین پیش‌گویی‌هایی تکذیب قرآن و بی‌نیازی از یاری خداست. ایشان علم نجوم را جز برای جهت‌یابی، مذموم دانسته و حرکت را به نام خدا آغاز کردند.

حدیثی که در مشارق الانوار از امام علی (ع) نقل شده و اوصافی چون «کلمه الله، حجه الله، وجه الله» را برای امام برمی‌شمرد، از نظر سندی ضعیف است. با این حال، بسیاری از این اوصاف قابل تأویل هستند و اطلاع ائمه از غیب به اذن الهی ممکن است. عبارت «تصرف علی الاطلاق» مبهم بوده و احتمال وضع آن وجود دارد، زیرا در نسخه علامه مجلسی موجود نیست.

جهان برای بقا نیازمند خالق هستی‌بخش است، همانطور که لامپ برای روشنایی به برق نیاز دارد. تغییر زمان و مکان نیازمند امری فراسوی آنهاست. اگر خالق رها کند، عالم معدوم می‌شود، زیرا عالم هستی در وجود و دوام خود به او وابسته است.

تعبیر «گناه سرد و نیکوکاری گرم است» یک ذوق شخصی است. گناه را می‌توان به سردی، گرمی، خشکی یا تری تعبیر کرد، زیرا گناه انحراف از راه مستقیم و طی طریق افراط و تفریط است. راه نیکوکاری معتدل است، اما راه گناه یا می‌سوزاند و به خاکستر تبدیل می‌کند یا منجمد و نابود می‌سازد.

تبیان کل شی بودن قرآن حقیقتی است که تنها اهل تقوا با دل تقوایی خود به حقایق نهفته در آن دست می‌یابند. نه تنها قواعد طب یا شیمی، بلکه تمام قواعد علوم عالم در دل قرآن نهفته است، اما تنها شرکای قرآن و کسانی که از محضر امام بهره می‌برند به آن دست می‌یابند. مقدمهٔ درک علوم قرآنی، پاکی است و عترت همان تفسیری است که تمام ابعاد قرآن را بیان می‌کند.

حدیث عشره مبشره حدیثی مجعول و غیرصحیح در کتب اهل سنت محسوب می‌شود و حتی در صحیحین نیز یافت نمی‌شود. این حدیث ذاتا تاویل‌پذیر نیست، اما در میان شیعیان به جهت توریه و تقیه، داستان‌هایی در باب آن نقل شده است. در یکی از این داستان‌ها، مردی شیعی با توریه و تقیه، از بدگویی نسبت به صحابه اجتناب می‌کند و امام صادق (ع) این روش را تأیید می‌نماید.

در قرآن کریم از ائمه هدایت با عناوینی چون اولوا الامر یاد شده است. واژه «ائمه» نیز در مواردی به پیامبران (مانند ابراهیم) و رهبران الهی اشاره دارد، هرچند نه به عنوان یک گروه مستقل و با تکرار واژه «پیامبران». آیات سوره بقره، اسراء و یس بر این موضوع تاکید دارند.

منشاء تخیلات و توهمات انسان، قوه مصوره است که از اسماء الهی نشأت می‌گیرد. اگر این قوه تحت رهبری عقل و فطرت عمل کند، مترجم و مصور اسرار و علوم خواهد بود. اما اگر از رهبری عقل خارج شود، تحت القائات نفس و شیاطین قرار گرفته و کشف آن کاذب خواهد بود.

مواخذه حضرت موسی (ع) از برادرش هارون (ع) در واقع محاکمه قوم بنی‌اسرائیل بود و نه سرزنش هارون. این رفتار نوعی آماده‌سازی فضا برای محاکمه سامری و بنی‌اسرائیل و رفع اتهامات بود، زیرا حضرت موسی (ع) از قبل از گوساله‌پرستی قوم خود خبر داشت.

اسماء حسنای الهی ابزاری برای توجه به ذات حق هستند و حضرات معصومین (ع) زیباترین آیات و نشانه‌های الهی‌اند. خواندن خدا با اسماء حسنا عین توحید است، اما اگر حضرات معصومین (ع) را با این اسماء بخوانیم، شرک محض خواهد بود. ملاک، قصد کردن ذات حق با این اسماء است.

پیشنهاد مباهله اخیر، با توجه به اینکه در مورد موضوعی جدی نبوده و صرفا قصد تبلیغ فردی مدعی دروغین را داشته، با موضع‌گیری در برابر مباهله در سوال ۲۰۷۰ تناقضی ندارد. در سوال ۲۰۷۰ بیان شد که مباهله ابزار مهمی است که نباید در امور جزئی و برای اثبات ادعاهای بی‌اساس به کار رود.

مباهله راهکار موثری برای کشف حقیقت در مناظرات مهم، به‌ویژه در مسائل توحیدی است. زمانی که جدال و عناد مانع کشف حقیقت شود، مباهله با نشان دادن یقین یا تردید طرفین، راه هدایت را هموار می‌کند. موضوعات توحیدی ریشه اصلی مباهلات هستند.

علم غیب معصومین به معنای دخالت در وقوع حوادث نیست، بلکه پذیرش مشیت الهی و انجام وظیفه در چارچوب آن است. امام حسین (ع) نیز با علم به شهادت علی اصغر (ع)، برای احیای دین الهی و تثبیت حقیقت بندگی، زیباترین قربانی را به قربانگاه بردند و با خدا معامله نمودند.

دلیل ربوی بودن سودهای بانکی رایج از نظر کسانی که به این امر باور دارند، عدم انطباق رفتار بانک‌ها با شرایع اسلامی است. چارچوب معامله با ربا مشخص و معین است و این باور بر اساس همین چارچوب شکل گرفته است.

در دادگاه الهی، انسان با کاملترین شکل وجودی خود، یعنی با پیکر مادی و در آخرین سنی که جان داده، حاضر خواهد شد. اعضا و جوارح آدمی از جمله مدارک و شواهد او محسوب می‌شوند و تغییرات و تبدیلات امکان وقوع دارد.