نقد شبهات

رسالت رسولان الهی شامل کلیات و جزئیات زندگی بشری، از نحوه راه رفتن تا قوانین اجتماعی و حکومتی است. قوانین آنها با رفع محدودیت زمانی و مکانی، شمول تمام اعصار را دارد. معجزات پیامبران نیز در احادیث ذکر شده و این دیدگاه که پیامبران برای جزئیات زندگی نسخه‌ای نیاورده‌اند، صحیح نیست.

علم ابجد نزد امام زمان (عج) امانت است و هر ادعای تسلط بر آن از غیر ایشان کذب محض است. دعایی که با این حروف نوشته شده و در محل کار یافت شده، احتمالا طلسم است و توصیه می‌شود سوره‌های ناس، فلق، آیت‌الکرسی و دعای ۱۷ صحیفه سجادیه خوانده شود.

بی‌حجابی در انظار عمومی به معنای نادیده گرفتن حکم الهی است و مستحق کیفر می‌باشد. تکرار آن به منزله مبارزه با قانون الهی است و مجازاتی مضاعف دارد. همچنین، تخریب عفت و آرامش روانی جامعه، مجازات دیگری را ایجاب می‌کند، زیرا حفظ عفت عمومی وظیفه حاکمیت است. تشخیص و تعیین نوع مجازات بر عهده حاکم شرع است.

ارتباط خالق با مخلوقات، چه در عالم مادی و چه مجرد، فراتر از درک بشری است. خدا با همه چیز است بدون آمیختگی (مع کل شیء لا بمقارنه) و غیر همه چیز است بدون جدایی (غیر کل شیء لا بمزایله). این سخن امام علی (ع) برای تطهیر ذهن از نواقص درک و ادراک است.

جمله «خدا غیری است که عین است و عینی است که غیر است، داخلی است که خارج است و خارجی است که داخل است» سخنی جاهلانه و نادرست است. این عبارت به اشتباه خدا را در عین حال که غیر اشیاء است، عین آنها و در عین حال که داخل آنهاست، خارج آنها می‌داند. ارتباط خالق با مخلوقات نه به صورت مقارنت است و نه جدایی کامل، بلکه او با همه چیز است بدون آمیختگی و غیر همه چیز است بدون جدایی.

علم غیب مختص خداوند است و به هر کس بخواهد اعطا می‌کند. آیه اول (مائده ۱۱۹) درباره پرسش استفهامی خداوند از عیسی (ع) است، نه نفی علم ایشان. آیه دوم (توبه ۱۰۱) نیز علم پیامبر (ص) را محدود می‌داند، اما علم غیب اعطایی به اولیاء را نفی نمی‌کند. علم غیب اعطایی تنها از جانب خداوند است و تا زمانی که او نخواهد، کسی عالم به غیب نمی‌گردد.

بطن معنای شعر "فارغ از خود شدم و کوس انا الحق بزدم" در نهاد شاعر است و تا آشکار نشود حدسیات دیگران منویات خودشان خواهد بود. همه مخلوقات جلوه حق هستند، اما فناء در برابر بقا و بقاء در وصف خدا در فناست. عبدالحق بودن زیباترین عبارت است و آیه الحق بودن عالیترین جلوه آفریده در تجلی است.

نظریه اشکالات اساسی در احادیث، اخبار و روایات تاریخی با این استدلال که عقل سلیم و شعور محقق، صحت اخبار را احراز می‌کند و علم رجال ابزار کشف حقیقت است، نقد می‌شود. کثرت راویان و فضای صدور حدیث نیز در وثاقت روایات مؤثرند و اختلاف سلیقه محققان دلیلی بر عدم ضابطه‌مندی نیست.

تعبیر "انا الحق" حتی در معنای مجازی نیز اشکال دارد، زیرا "الحق" از اسماء حسنای الهی است و اختصاص به خداوند دارد. انتساب این اسم به خود، الحاد و کفر است. تعمیم آن به اسم "الله" نیز غلو و کفرگویی است. مخلوق باید عبدالحق باشد نه اینکه خود را حق بداند و کمال او در تواضع است.

نقد جملات عرفانی مانند "لاتاخذنی..." و "سبحانی ما..." به دلیل تغییر ضمایر قرآنی و نسبت دادن آن به خود، مصادره کلام الهی، تنظیم توحیدی به صورت مشرکانه، هماوردی با ذات خدا، خودنمایی و جاهل پنداری مخاطبان است. مجازگویی خطای عظیم را نمی‌پوشاند و رعایت ادب بندگی در هر شرایطی ضروری است.

خارج شدن کنترل فکر و ذهن از دست، نشان حضور و وسوسهٔ شیطان است و بهترین دارو برای کنترل آن، ذکر و یاد الهی با دل تقوایی است. هنگامی که ذکر و یاد الهی در نهاد آدمی کم‌رنگ شود، فرصت برای نفوذ شیطان و هوای نفس فراهم می‌گردد. دلبستگی‌های دنیوی و آرزوهای آن، زمینهٔ مناسبی برای هجوم اوهام است و خلوت نمودن دل از این‌ها، به سلامتی فکر و اندیشه کمک می‌کند.

تردید در صحت خبر متواتر نیازمند ارائه دلایل قطعی است؛ در غیر این صورت، فرد به عناد و مغالطه متهم می‌شود. قطعی الصدور بودن خبر، چه متواتر و چه آحاد، باید با تایید قلبی و عقل همراه باشد. واقعه غدیر به استقراء، استنباط، قرآن، روایات و نقل تاریخی روشن است و انکار حقیقت، جامعه مسلمین را به مذلت می‌کشاند.

هجوم به خانهٔ امیرالمؤمنین (ع) ناگهانی و غافلگیرانه بوده است. حضرت زهرا (س) پس از دستگیری مولا برای دفاع از ایشان اقدام کردند و در این مرحله مجروح شدند. این استدلال که ایشان برای جلوگیری از جنگ پشت درب رفتند، با توجه به ماهیت غافلگیرانهٔ حمله و جراحات وارده، قابل پذیرش نیست؛ زیرا مهاجمان با حیله و دسیسه وارد خانه شدند تا مولا را غافلگیر کنند.

حضرت علی (ع) در پاسخ به منجمی که دربارهٔ نحس بودن زمان هشدار داده بود، فرمودند که باور به چنین پیش‌گویی‌هایی تکذیب قرآن و بی‌نیازی از یاری خداست. ایشان علم نجوم را جز برای جهت‌یابی، مذموم دانسته و حرکت را به نام خدا آغاز کردند.

حدیثی که در مشارق الانوار از امام علی (ع) نقل شده و اوصافی چون «کلمه الله، حجه الله، وجه الله» را برای امام برمی‌شمرد، از نظر سندی ضعیف است. با این حال، بسیاری از این اوصاف قابل تأویل هستند و اطلاع ائمه از غیب به اذن الهی ممکن است. عبارت «تصرف علی الاطلاق» مبهم بوده و احتمال وضع آن وجود دارد، زیرا در نسخه علامه مجلسی موجود نیست.

جهان برای بقا نیازمند خالق هستی‌بخش است، همانطور که لامپ برای روشنایی به برق نیاز دارد. تغییر زمان و مکان نیازمند امری فراسوی آنهاست. اگر خالق رها کند، عالم معدوم می‌شود، زیرا عالم هستی در وجود و دوام خود به او وابسته است.

تعبیر «گناه سرد و نیکوکاری گرم است» یک ذوق شخصی است. گناه را می‌توان به سردی، گرمی، خشکی یا تری تعبیر کرد، زیرا گناه انحراف از راه مستقیم و طی طریق افراط و تفریط است. راه نیکوکاری معتدل است، اما راه گناه یا می‌سوزاند و به خاکستر تبدیل می‌کند یا منجمد و نابود می‌سازد.

تبیان کل شی بودن قرآن حقیقتی است که تنها اهل تقوا با دل تقوایی خود به حقایق نهفته در آن دست می‌یابند. نه تنها قواعد طب یا شیمی، بلکه تمام قواعد علوم عالم در دل قرآن نهفته است، اما تنها شرکای قرآن و کسانی که از محضر امام بهره می‌برند به آن دست می‌یابند. مقدمهٔ درک علوم قرآنی، پاکی است و عترت همان تفسیری است که تمام ابعاد قرآن را بیان می‌کند.

حدیث عشره مبشره حدیثی مجعول و غیرصحیح در کتب اهل سنت محسوب می‌شود و حتی در صحیحین نیز یافت نمی‌شود. این حدیث ذاتا تاویل‌پذیر نیست، اما در میان شیعیان به جهت توریه و تقیه، داستان‌هایی در باب آن نقل شده است. در یکی از این داستان‌ها، مردی شیعی با توریه و تقیه، از بدگویی نسبت به صحابه اجتناب می‌کند و امام صادق (ع) این روش را تأیید می‌نماید.

در قرآن کریم از ائمه هدایت با عناوینی چون اولوا الامر یاد شده است. واژه «ائمه» نیز در مواردی به پیامبران (مانند ابراهیم) و رهبران الهی اشاره دارد، هرچند نه به عنوان یک گروه مستقل و با تکرار واژه «پیامبران». آیات سوره بقره، اسراء و یس بر این موضوع تاکید دارند.