نقد شبهات

پرداختن به دلایل مبتنی بر تکرار کلمات و اعداد در قرآن برای اثبات حقانیت شیعه نیازمند احتیاط فراوان است، زیرا ممکن است با استناد به مشتقات و صیغ دیگر کلمات، مورد خدشه قرار گیرد. براهین روشن‌تر و قوی‌تری برای اثبات عظمت ولایت و امامت وجود دارد که ما را از اینگونه دلایل بی‌نیاز می‌سازد.

ملاک عبادت حقیقی، انطباق ظاهر با باطن و تجلی آن در عمل است، نه صرف نمایش دینداری. تمسک به ثقلین (قرآن و عترت) مسیر روشن دین را مشخص می‌کند وگرنه کج‌فهمی از دین، شخص را به قاتل دین تبدیل خواهد کرد. تفاوت دیندار واقعی با مدعی، مانند الماس با جواهر بدلی است و قرآن و عترت معیار تشخیص حق از باطل هستند.

توقف در بزنگاه شبهات بهتر از سقوط به میدان هلاکت است و برای حفظ تقوا باید از شک و شبهه فرار کرد. اگر به ایمان، تقوا و احتیاط سرمایه‌گذار یقین دارید با او تجارت کنید، در غیر این صورت، نحوست ربا گریبان خیر و برکت را خواهد فشرد.

مباهله ابزار مهمی است که نباید در امور جزئی و برای اثبات ادعاهای بی‌اساس به کار رود. مدعیان دروغین با عصبانیت، تهدید و فحش خود را نشان می‌دهند، اما سید یمانی و خراسانی دارای قلبی رئوف و لطیف هستند و مهرشان از جانب خداست. اثبات ادعا با برهان و دلیل قطعی است، نه اکراه و اجبار. تکلف در اثبات ادعا، مهر تأییدی بر بطلان آن است.

شیطان نمی‌تواند خود را به شکل پیامبر یا امام تمثل دهد. اما شیطانی به نام «متکون» وجود دارد که می‌تواند در هر صورتی که بخواهد، چه کوچک و چه بزرگ، ظاهر شود و مردم را فریب دهد. این روایت از امام صادق (ع) نقل شده است که حمزه بن عماره ادعا می‌کرد امام باقر (ع) هر شب به او سر می‌زنند، که امام صادق (ع) این ادعا را رد کردند.

شک و یقین از ابتدای خلقت عقل و جهل وجود داشته، اما شکل و شمایلشان به تناسب شرایط و اعصار تفاوت‌هایی داشته است. همانطور که در عصر حاضر شک فراگیرتر از اعصار قبلی دیده می‌شود، یقین اهل ایقین نیز در این عصر چشمگیرتر است و این دو مفهوم همواره در کنار هم بوده‌اند.

نظریات علمی دانشمندان به دلیل آمیختگی با جهل و مدیریت علم توسط شیاطین، متزلزل هستند. در عصر حاضر، شتاب جهل‌اندوزی از علم‌اندوزی بیشتر شده و جهل جایگزین علم گشته است. قوانین الهی ثابت و استوارند، اما علوم بشری در این زمانه با جهل همراه است.

حدیث جنود عقل و جهل، بلاء و فقر را از لشکریان جهل معرفی می‌کند که با روایات دیگر مانند «البلاء للولاء» و «الفقر فخری» در تضاد است. پاسخ این تضاد در تفاوت معنایی این مفاهیم در متن حدیث است؛ بلاء جهلی دل و جان را گرفتار می‌کند، نه بلای امتحانی. فقر نیز به معنای نابودی ثروت بندگی است، نه فقر مالی.

برای توحیدی کردن ریشه علوم غیردینی مانند ریاضی و فیزیک، باید به انقلاب و جهاد علمی دست زد. این رویکرد به تهذیب علوم رایج کمک می‌کند و آن‌ها را در مسیر توحید قرار می‌دهد.

سهو پیامبر در نماز به اراده الهی بوده و رحمت برای امت است تا در صورت سهو یا قضا شدن نماز سرزنش نشوند. این سهو عصمت ایشان را زیر سوال نمی‌برد، زیرا پیامبر تابع اراده پروردگار است و این سهو مقدس‌ترین سهو است که خالق آن را اراده کرده است.

پیکر پاک حضرات معصومین (ع) به تبرک آسمان‌ها و ملکوتیان خواهد بود و همچون کتابی نفیس و هنری بدیع در عرصه بندگی خداست که در هر آسمان جلوه‌ای دارد. طبق روایات، انبیا و ائمه (ع) با اجساد و ارواحشان از زمین به آسمان منتقل شده و در همان اجساد دنیوی متنعم می‌گردند.

پاسخ به سوال قطع وحی ذوقی و احساسی نیست، بلکه مبتنی بر براهین عقلی، قرآنی و روایی است. هیچ دلیل قطعی بر حبس نزول وحی در ارتباط با آیهٔ شریفه وجود ندارد و شان نزول‌های دیگری برای آن ذکر شده است، مانند اشاره به داستان حضرت آدم (ع).

سکوت امام علی (ع) در برابر وقایع پس از رحلت پیامبر (ص) و شهادت حضرت زهرا (س)، ناشی از تسلیم محض به قضای الهی و علم به ضرورت حفظ دین بود، نه بی‌تفاوتی. حمله به خانهٔ ایشان و شهادتشان، امری قطعی است و نباید با استدلال‌های خام آن را زیر سوال برد.

هیچ دلیل و نشانهٔ محکمی برای یکی دانستن حضرت ابراهیم (ع) و زردشت وجود ندارد. اگر این دو یکی بودند، می‌بایست در تاریخ زردشتیان به حوادثی چون آتش نمرود، بت‌شکنی یا سلسلهٔ اولاد ابراهیم اشاره می‌شد که چنین نیست. همچنین، تفاوت‌های بنیادین میان این دو مکتب و عدم شهرت ابراهیم (ع) به مرکزیت ایران، این نظریه را فاقد اعتبار می‌کند.

دشمنی با مخلوقات الهی به معنای اعلام جنگ با خداست. اما دشمنی با دشمنان اسلام از روی محبت به خداست؛ زیرا با کشته شدن کافر حربی، کفر او قطع شده و از حجم جرائم او کاسته می‌شود، چرا که با گذشت زمان گناهانش بیشتر می‌گردد.

در برخورد با کسانی که مطالب سره و ناسره را می‌آمیزند یا ادعای ارتباط با امام حی دارند، باید با دقت و احتیاط کامل عمل کرد. دفاع از توحید جهاد است، اما تکفیر و تفسیق بدون دقت، تهمت است. باید با خلوص نیت و به قصد اصلاح، شدت و حدت مدیریت‌شده را به کار برد و در صورت پذیرش خطا توسط خاطی، واکنش را تنظیم کرد.

آیات «الذین یستمعون القول فیتبعون أحسنه» و «لا إکراه فی الدین» به معنای تشویق به شنیدن هر سخنی یا میدان دادن به شبهه‌پراکنی نیست. آیه اول ناظر به شنیدن کلام حق و پیروی از بهترین‌هاست و آیه دوم به اجباری نبودن پذیرش دین اشاره دارد، نه آزادی در حمله به ارزش‌ها. میدان دادن به اهل نفاق، محروم کردن اهل ایمان است.

روایاتی که در آنها به ناسزاگویی یا نفرین از سوی پیامبر (ص) اشاره شده، یا ضعیف هستند و یا باید به گونه‌ای دیگر تفسیر شوند. قرآن کریم در وصف پیامبر می‌فرماید: «فبما رحمه من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک» (آل عمران: ۱۵۹)، که نشان‌دهندهٔ رحمت و نرم‌خویی ایشان است و هرگونه نسبت ناروا به ایشان، تهمت و افتراست.

فرزندآوری نیازمند آشنایی با اصول و توانایی انجام وظایف است. نیت نیک و خدایی، علم به تکالیف و عقلانیت در انجام آن‌ها، شرط صحت فرزندآوری است. کسی که باغبانی می‌کند باید به اصول آن آشنا باشد وگرنه عملش ظلم است. هر کس به اندازهٔ وسع و توانایی خود مکلف است و نباید در انجام تکالیف کوتاهی کند.

این عبارات که به صورت پرسش و پاسخ از خدا نقل شده، ذوقی است و نویسنده تلمیحاتی به آیات داشته است. اما جمله آخر آن، یعنی «چون من از تو هستم و تو از من»، به دلیل نسبت دادن صدور خدا از مخلوق، بوی شرک می‌دهد و با مبانی توحیدی در تضاد است. این جمله جاهلانه و گستاخانه است و خدا را صادر مخلوقات معرفی می‌کند.