کلام و عقاید

شناخت حقیقی خدا با خود خدا به این معناست که معرفت، حجت بالغه الهی است که خداوند آن را در فطرت انسان قرار داده و انسان با اختیار خود میان معرفت و انکار یکی را برمی‌گزیند. معرفت از سوی خداست و اقرار، پذیرش بنده است.

مراتب توحید متناسب با میزان معرفت و علم انسان است؛ معرفت راه رسیدن به توحید است و میزان بهره‌مندی از آن، مراتب توحید را تعیین می‌کند. کمال توحید در اخلاص برای معبود است و کمال اخلاص، نفی صفات از خداست.

نقش زبان و بیان در معرفت توحیدی، مقید به تکبیر و تنزیه است که خود عین توحید ناب محسوب می‌شود. یقین به غیر قابل توصیف بودن پروردگار، باعث اقرار محص به ناتوانی در وصف او می‌گردد.

فنا و بقای موجودات، هر دو نشان اراده پروردگار متعال هستند. فنای موجودات ظهور اراده فنای خالق و بقای آن‌ها ظهور اراده بقای خالق است. در هر دو مقام، چه فنا و چه بقا، ظهور جلال و کمال و اراده الهی در اوج خویش است و هیچ امری مانع ظهور اراده الهی نیست.

لذت حقیقی توحید در فرا فهمی است که انسان را به مقام فرا وصفی الهی می‌کشاند. این لذت، فوق لذات عادی است که انسان با فهم و اندیشه تجربه می‌کند. مقام فرا وصفی، مقام فرا لذات است و از خود لذت بالاتر است.

مقام حضرت سیدالشهدا (ع) از مقام مشیت الهی نیز فراتر است، زیرا ایشان قلب اولیاء الله را مسکن مشیت الهی معرفی می‌کنند و خودشان را «افتتان اولیاء الله» می‌دانند. این بدان معناست که حضرت، مقام علم الهی دارند که بر مشیت الهی محیط است. جان سایر انسان‌ها نیز می‌تواند مکان مشیت الهی باشد.

ذات پروردگار متعال از دسترس عقل بشر بیرون است و نیازی به شناخته شدن ندارد. شناخت و ارتباط با مخلوقات از طریق اسماء و صفات الهی صورت می‌گیرد، زیرا اجلال و عظمت حق به حدی است که از هرگونه توصیف و ارتباطی بی‌نیاز است. در این وضعیت، موجودات در کلاس اسماء و صفات و افعال الهی حضور دارند.

جمع میان تشبیه و تنزیه در قرآن، راز توحیدی دارد که در آن تشبیه به عنوان پلی برای اندیشه و سیر الی الله عمل می‌کند. تشبیه در محدوده متشابهات قرار دارد و باید به محکمات ارجاع داده شود. مذهب صحیح توحید، همان است که قرآن بیان کرده؛ نه نفی محض و نه تشبیه به مخلوقات، بلکه اثبات وجود و صفات الهی بدون شباهت به خلق.

کسانی که به بهانه مخالفت با نظام حجاب برمی‌دارند یا در ملاء عام عریان می‌شوند، در مرتبه‌ای از کفر قرار دارند و باید از اعمالشان برائت جست. امر به معروف و نهی از منکر نسبت به آنها تحت شرایط خاص نباید ترک شود. کفر در این موارد به معنای ترک دستورات الهی و انجام منهیات است.

همه ارواح، از جمله روح منتسب به خدا، مخلوق او هستند و سابقه نیستی داشته‌اند. روح منتسب به خدا، روح منتخب و گرامی اوست که آفریده اوست و خداوند آن را به هر کس اراده کند پیوند می‌دهد. لطافت و سبکی روح با افزایش معرفت و تقوای الهی تحت لوای ثقلین حاصل می‌شود.

اصحاب رأی کسانی هستند که ملازمت عترت با قرآن را نادیده گرفته، از پذیرش ولایت اهل بیت علیهم السلام سر باز زده و در استنباط احکام، رای و نظر خود را بر حکم ائمه اطهار علیهم السلام ترجیح داده‌اند. این افراد ممکن است این رجحان غیر موجه را با توجیهات واهی توجیه کنند.

امام حقیقت و روح حاکم بر ستون فقرات خلقت است و خلائق بی‌نیاز از او نیستند. با شهادت هر امام، بلافاصله امام دیگری جانشین او می‌شود. حکمت دوام امامت با وجود ظلم‌ها، آزمون خلقت است و استقرار مطلق نظام حق در پایان زمان تحقق خواهد یافت.

فقر تنها به معنای کمبود مالی نیست، بلکه شامل محرومیت از آرامش و شادی باطنی نیز می‌شود که گناهکاران، حتی با وجود ثروت فراوان، از آن بی‌بهره‌اند. رزق واقعی، بهره‌مندی از شیرینی‌هاست و ثروت زیاد ممکن است وبال باشد. عذاب الهی در دنیا یا آخرت حتمی است و تأخیر آن به معنای رهایی نیست.

اذن حکومت از سوی خداوند است؛ برای انسان صالح، این اذن از روی محبت و هدایت امت است و برای انسان غیر صالح، از روی تنبیه، تعذیب و امتحان. خداوند در قرآن می‌فرماید که اگر مردم یکدیگر را دفع نکنند، زمین فاسد می‌شود، اما این سنت الهی است که با اراده او تحقق می‌یابد.

طینت انسان در دو کیفیت علیون و سجیون شکل می‌گیرد که خمیرمایه اصلی خلقیات و صفات باطنی اوست. این طینت‌ها با هستی‌های شش‌گانه (نوری، جوهری، هوائی، مائی، ناری، ترابی) و جوارح و جوانح آمیخته شده و تنوع خلقت را ایجاد می‌کنند. عهد الست تنها یکی از جهان‌هایی است که انسان طی کرده و تغییر طینت سجینی به علیینی با دعا و توبه امکان‌پذیر است.

نظریات فلسفی تنها زمانی اسلامی تلقی می‌شوند که به نص صریح ثقلین (قرآن و عترت) مورد تأیید باشند. عالم ماده به اراده الهی خلق شده و با اراده او نیز از بین می‌رود. تداوم فیض الهی نیز تنها به خواست او مربوط است و او بر افعال خویش مسلط است. هیچ اجماعی بر نظریه وحدت شخصی وجود نیست.

تخصیص نیابت عام بعد از نائبان خاص به فردی خاص، انکار نیابت عام است، زیرا سطح عقل افراد متفاوت است و هر کس معقول ذهنی خود را اعلم می‌پندارد. تعیین نائبان عام برتر نیازمند تحقیق جامع است، زیرا ممکن است افراد گمنامی این وجاهت را داشته باشند اما معروف نباشند.

نایب عام همان روایت صحیحه و مشروحه و سخنگوی اهل بیت (ع) است، یعنی کتاب و رایانهٔ زندهٔ اهل بیت (ع). امام زمان (ع) شجرهٔ حیات بندگی خداست و اتصال به آن همان نیابت عام است که رتبه‌بندی دارد؛ هر کس اعلم را نشناسد، امام زمانش را نشناخته است.

حجت الهی که همان سلطان است، شامل دنیا و آخرت می‌شود. اهل بیت (ع) جلوه اعلای سلطان الله و حجج الهی بر اهل دنیا و آخرت هستند و رحمت و برکات الهی از طریق ایشان نازل می‌شود. اتصال به این حجت الهی، راه رسیدن به قدرت و توانایی لازم برای عبور از مرزهای عالم است.

آفرینش انسان از گل خشکیده از لجن متعفن، آزمونی است تا انسان پستی را به اعلی برساند و با غلبه بر امکان گناه و مکروهات، هنر بندگی را به نمایش گذارد. این گل بدبو، ماده اولیه انجام گناه است، اما انسان با تبدیل آن به خوبی و زیبایی، به عنصر اولیه خود بازمی‌گردد و در قیامت، خیر و شر به صاحبانشان بازمی‌گردد.