آیا تفسیر مطرح شده در مورد آیات متشابه که در متن سوال آمده است صحیح است ؟

سوال 429
از عجیب ترین آیات قرآن مجید آیه متشابهات است که هنگام جدال بر سر آن، در حقیقت بر خلاف امر و نهی های این آیه عمل می شود.

🌸آیا درک و تفسیر حقیر از آیه زیر در مورد محکم و متشابه قرآنی را صحیح می دانید؟ با توضیحی که ذیلا عرض خواهد شد، فکر می کنم آیه زیر مبیّن نحوه کسب علم راسخون (پیامبر و عترت صلی الله علیه و آله و سلم) از خداوند است. یعنی آنان تعمق در غیرواجبات را ترک می کنند (ر.ک به حدیث در پایان این پرسش) و به کل قرآن ایمان اجمالی می آورند و خداوند متعال نیز آنان را به خاطراظهار جهلشان، از تاویل متشابهات آگاه می فرماید.

💦آل‏عمران : 7 هُوَ الَّذي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذينَ في‏ قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْويلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْويلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُولُوا الْأَلْبابِ
☘نکات زیر همگی از آیه فوق و روایات است و یک نمونه روایت ذیلاً عرض خواهد شد. فقط جمع بندی نهایی (در نکته 7و8) از این جانب است که ان شاء الله آن را نقد بفرمایید.

🌼1- افضل راسخین در علم، پیامبر و عترت صلی الله علیه و آله هستند. (حدیث اصول کافی)
⛅️2- راسخون در علم دنبال فتنه و تاویل آیات متشابه نیستند.(آیه فوق)
☄3- آنان از تعمق در آن چه خداوند برایشان واجب نکرده است پرهیز می کنند (به دلیل حدیث التوحید ، شیخ صدوق ، ص : 56 که ذیلا عرض خواهد شد.)
💐4- و به دلیل همین ترک تعمق، خداوند متعال تاویل آیات را به پیامبر و عترت (صلی الله علیه و آله) می آموزد.
🌺5- اما کسانی که دنبال تفرقه بین مسلمین (از جمله شیعه و سنی) هستند آیات متشابه را تاویل می کنند تا فتنه گری کنند. (آیه فوق)
🍀6- تاویل متشابهات را فقط خدا می داند و به کسانی که با گفتن « آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا» اظهار جهل در متشابهات می کنند، علم تاویل را می آموزد. بنابراین آنان نیز به خاطر ایمان و تسلیم در مجهولات قرآنی، تاویل آیات را می دانند. (آیه و حدیث زیر)

7- جمع بندی و مهمترین نکته: با این توضیح، به عقیده شخصی ام، این آیه مبین نحوه کسب علم راسخون(عترت) از خداوند متعال است!! یعنی چون اهل بیت علیهم السلام در برابر متشابهات قرآنی اظهار جهل می کنند، خداوند تاویل آن را به ایشان می آموزد و آنان را با کلمه رسوخ در علم (نفوذ در علم) مدح می کند. و برایشان هیچ آیه ای متشابه باقی نمی ماند مگر این که همراه خدا تاویلش را می دانند.
🍁8- نکته فرعی: با این بیان مشکل علوم موسوم به تعقلات محض در بحث تعقل نیز آشکار می شود (اهالی موسوم به تعقل محض، به مخالفین خود تهمت می زنند که شما با تعقل مخالفید!!) در حالی که با این بیان، خداوند متعال، راسخون را به همین دلیل مدح کرده است که از تعمق در مسایلی که بر آنان واجب نکرده است، پرهیز می کنند. و این گونه در علم، رسوخ (نفوذ) می کنند و از تاویلات آگاه می گردند! (اصلا علم حقیقی ، نور است و برای کسب آن نور باید تسلیم محض پروردگار بود! و کسی که ایمان اجمالی کاملی به همه قرآن داشته باشد «آمنا به کل من عند ربنا» ، خداوند علمش را بر او آشکار می فرماید. بحث مفصلی که در مقالات التسلیم توضیح داده شده است. کانال الثقلین-مسایل توحیدی)

حدیث از حضرت امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیهما السلام:
🍀 «و بدان که راسخین در علم
🍀کسانی اند که خداوند بی نیازشان کرد از سقوط ترسناک در راه های بن بست غیر از غیب ها(؟) ؛
🍀پس ملتزم شدند به اقرار به همه آن چه که تفسیرش را جاهلند از غیب محجوب؛
🍀پس گفتند: آمنا به کل من عند ربنا (ایمان آوردیم همه اش از سوی پروردگار ماست) ؛
🍀پس خداوند عز و جلّ مدح نمود اعترافشان را به عجز از رسیدن به آن چه که علمی به آن ندارند؛
🍀و «ترک کردنشان» را در آن چه که مکلف به جستجویش نکرده بود، «رسوخ(در علم)» نامید! ؛
🌸پس به همین کار کفایت کن ؛
🌸و عظمت خداوند سبحان را بر مقدار عقل خودت اندازه مگیر که از هالکان می شوی!» .
(التوحید ، شیخ صدوق ، ص : 56)

پاسخ استاد علی ساعی به سوال شماره 429

🍀🔅🌟سلام علیکم🌟🔅🍀

🔆🔅🌱آنها در برابر متشابهات اظهار جهل نمیکنند!
🔆🔅🌱حضرت امیر المومنین علیه السلام در حکم ام الکتاب هستند، و آیات متشابه با نزدیک شدن به آن حضرت حقیقت اش آشکار میگردد! تاویل آیات یعنی رسیدن به ام الکتاب یهنی رسیدن به دروازه مدینه العلم، و مدینه علم-رسول اکرم واعظم_ یعنی چوشش علم الهی از مبدا عالم هستی، و جز ائمه اطهار علیهم السلام کسی را یارای رسیدن به این حقیقت والا نیست!
🔆🔅🌱علی در جان علم نبی ص رسوخ میکند و ائمه در جان علم علوی …
🌸🔅🌱 … يَا ابْنَ الصِّرَاطِ الْمُسْتَقِيمِ يَا ابْنَ النَّبَإِ الْعَظِيمِ يَا ابْنَ مَنْ هُوَ فِي أُمِّ الْكِتَابِ‏ لَدَى اللَّهِ عَلِيٌّ حَكِيمٌ يَا ابْنَ الْآيَاتِ وَ الْبَيِّنَاتِ يَا ابْنَ الدَّلَائِلِ الظَّاهِرَاتِ يَا ابْنَ الْبَرَاهِينِ الْوَاضِحَاتِ الْبَاهِرَاتِ يَا ابْنَ الْحُجَجِ الْبَالِغَاتِ يَا ابْنَ النِّعَمِ السَّابِغَاتِ يَا ابْنَ طه وَ الْمُحْكَمَاتِ يَا ابْنَ يس وَ الذَّارِياتِ يَا ابْنَ الطُّورِ وَ الْعادِياتِ يَا ابْنَ مَنْ دَنا فَتَدَلَّى فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى‏…
إقبال الأعمال (ط – القديمة)، ج‏1، ص: 297

به طور کلی اظهار جهل می کنند و خداوند آنان را به علم می رساند:

وَ أَنْتَ الْعَالِمُ وَ أَنَا الْجَاهِل‏ (بحارالأنوار 83 332 باب 45- الأدعية و الأذكار عند الصبا)

وَ أَنْتَ الْعَالِمُ وَ أَنَا الْجَاهِلُ عَصَيْتُكَ بِجَهْلِي‏ (بحارالأنوار 94 183 اليوم التاسع و العشرون ….. ص : 2)

أَنَا الصَّغِيرُ الَّذِي رَبَّيْتَهُ وَ أَنَا الْجَاهِلُ الَّذِي عَلَّمْتَه‏ (بحارالأنوار 95 87 باب 6- الأعمال و أدعية مطلق ليالي )

🔆🔅🌱این اظهار چهل از شدت تواضع بندگی است، وگرنه خودشان معادن علم الهی اند!
🔆🔅🌱آنها در برابر حق تعالی به حقیقت مُسلّم اعتراف میکنند، یعنی هر مخلوقی در برابر خالق هیچ است! و گرنه همانها آیات عظیم و کبریایی الهی اند!
🌸🔅🌱نحْنُ شَجَرَةُ النُّبُوَّةِ وَ مَحَطُّ الرِّسَالَةِ وَ مُخْتَلَفُ الْمَلَائِكَةِ وَ مَعَادِنُ الْعِلْمِ وَ يَنَابِيعُ الْحُكْمِ نَاصِرُنَا وَ مُحِبُّنَا يَنْتَظِرُ الرَّحْمَةَ وَ عَدُوُّنَا وَ مُبْغِضُنَا يَنْتَظِرُ السَّطْوَة
نهج البلاغة (للصبحي صالح)، ص: 163