🌻🔆نگاه جوهری به جهان هستی🔆🌻
🌼🔆🌼خزینه لیل و نهار🌼🔆🌼
🌹🔅☘️ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ ☘️🔅🌹
🔅🌹 «جمود جوهری» «تبدیع و تجدید لحظهای» «تنفس لیل و نهار» «مجهز به حجت خدا» «شرح دعای 6 صحیفه سجادیه» و … چکیده با تکمله 1405.01.20 علی ساعی(عبدالله مشکات) 110.141(903) 🌹🔅
✳️✅ ❇️ 🔆✨💫🔆 🌸☘️🌷🌹🌻 🌼 🕋 🌙 🤲 🌙 🕌 📖 🍃🪴
🔅🌼 تجدید و تبدیع با دعای 6🌼🔅
توحید خود را هر روز معاینه کنید.
انسان با سال جدید، همچنین با روز جدید، انسان جدیدی است.
با دعای صحیفه سجادیه6 انسان هر روز هر شب یک هنر و یک بنده جدید صاعد و عارج الهی است.
دعای 6، دعای پرواز، دعای تازه بودن و از تازگی به تازهتر رسیدن است.
با دعای 6، ما در هر لحظه در سال جدید و ادامه زندگی خود را آغاز میکنیم.
سال خود را به لحظه تبدیل نمایید؛ سال عمر خود را به لحظه تبدیل نمایید، هر لحظه هولوگرام ازلیت و ابدیت است.
🔅🌼 اسرار دعای ششم صحیفه سجادیه 🌼🔅
لیل و نهار اسرارخانه الهی، هنرکده دائمی الهی است.
لیل و نهار نمایشگاه و تجلیگاه جلال و جمال الهی است.
مرکز نوآوریها، منظره جهان هستی از قاب لیل و نهار در هر دوره به تجدید و تبدیع است! بلکه در هر لحظه اتفاقات و مناظر جدیدی در آن جلوه میکند!
انسان باید با جوهر جان به جان جهان و حقایق بنگرد!
❇️جمود جوهر
ذوق هنری خود را فعال و آزاد و تقویت کنید، تا تبدیعات و تجدیدات و عجائب نوین جهان هستی را شهود کنید.
علت عدم درک تغییرات، تجدیدات، تبدیعات، جمود حسی و جمود جوهری است، جوهری که در زندان گذشته محبوس است،
✨🔆الرحمن : 29 يَسْئَلُهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ في شَأْنٍ
🔆تمام كسانى كه در آسمانها و زمين هستند از او تقاضا مىكنند، و او هر روز در شأنی است!
❇️هر لحظه یک قیامت لحظهای است
💫🔆قَالَ: «إِنَّ النَّبِيَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) قَالَ: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ، فَإِنَّ مِنْ شَأْنِهِ أَنْ يَغْفِرَ ذَنْباً، وَ يُفَرِّجَ كَرْباً، وَ يَرْفَعَ قَوْماً وَ يَضَعَ آخَرِينَ».[1]
🔆پیامبر (صلی الله علیه وآله) فرمود: خداوند متعال فرمود: «هر روز او در کاری است؛ از کارهایش این است که گناهی را میبخشد، و اندوهی را برطرف میکند، و گروهی را برمیافرازد و دیگران را فرو مینهد.»
💫🔆 فِي مَجْمَعِ الْبَيَانِ وَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فِي قَوْلِهِ: «كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ» قَالَ: مِنْ شَأْنِهِ أَنْ يَغْفِرَ ذَنْباً وَ يُفَرِّجَ كَرْباً، وَ يَرْفَعَ قَوْماً وَ يَضَعَ آخَرِينَ. [2]
🔆در تفسیر مجمع البیان و از ابوالدرداء روایت شده که پیامبر (صلی الله علیه وآله) دربارهی قول خداوند: «هر روز او در کاری است» فرمود: «از کارهایش این است که گناهی را میبخشد، و اندوهی را برطرف میکند، و گروهی را برمیافرازد و دیگران را فرو مینهد.»
🔸در هر لحظه احکام و اراده الهی جاری است!
🔸خدای متعال پادشاه مطلق لحظات است!
🔸هر روز عرش سلطانی خداست!
❇️عجائب الهی هر لحظه به تجدید و جریان است
💫🔆عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ وَ فِيهَا: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَ لَا تَنْقَضِي عَجَائِبُهُ، لِأَنَّهُ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ مِنْ أَحْدَاثٍ بَدِيعٍ لَمْ يَكُنْ. [3]
🔆از امیرالمؤمنین (علیهالسلام) است که فرمود: «سپاس خدایی را که نمیمیرد و عجایبش پایان نمیپذیرد؛ چرا که هر روز او در کاری تازه از حوادث نوینی است که پیش از این نبوده.»
❇️بوسه بر شأن امروز خدا، لطف شأن فردای خداست
💫🔆وَ سُلَيْمَانُ بْنُ صُرَدٍ الْخُزَاعِيُّ لِلْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ: مَا يَنْقَضِي تَعَجُّبُنَا مِنْكَ، بَايَعْتَ مُعَاوِيَةَ وَ مَعَكَ أَرْبَعُونَ أَلْفَ مُقَاتِلٍ مِنَ الْكُوفَةِ سِوَى أَهْلِ الْبَصْرَةِ وَ الْحِجَازِ؟ فَقَالَ الْحَسَنُ عَلَيْهِ السَّلَامُ: قَدْ كَانَ ذَلِكَ فَمَا تَرَى الْآنَ؟ قَالَ: وَ اللَّهِ أَرَى أَنْ تَرْجِعَ لِأَنَّهُ نَقَضَ.
فَقَالَ: يَا مُسَيَّبُ إِنَّ الْغَدَرَ لَا خَيْرَ فِيهِ وَ لَوْ أَرَدْتُ لَمَا فَعَلْتُ، فَقَالَ حُجْرُ بْنُ عَدِيٍّ: أَمَا وَ اللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنَّكَ مِتَّ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ وَ مِتْنَا مَعَكَ وَ لَمْ نَرَ هَذَا الْيَوْمَ، فَإِنَّا رَجَعْنَا رَاغِبِينَ بِمَا كَرِهْنَا، وَ رَجَعُوا مَسْرُورِينَ بِمَا أَحَبُّوا، فَلَمَّا خَلَا بِهِ الْحَسَنُ عَلَيْهِ السَّلَامُ قَالَ: يَا حُجْرُ قَدْ سَمِعْتُ كَلَامَكَ فِي مَجْلِسِ مُعَاوِيَةَ وَ لَيْسَ كُلُّ إِنْسَانٍ يُحِبُّ مَا تُحِبُّ وَ لَا رَأْيُهُ كَرَأْيِكَ، وَ إِنِّي لَمْ أَفْعَلْ مَا فَعَلْتُ إِلَّا إِبْقَاءً عَلَيْكُمْ، وَ اللَّهُ تَعَالَى كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ.[4]
🔆و سُلَیمان بن صُرَد خُزاعی به حسن بن علی (علیهما السلام) گفت: «تعجب ما از تو پایان نمیپذیرد! با معاویه بیعت کردی در حالی که همراه تو چهل هزار جنگجو از کوفه بودی، غیر از اهل بصره و حجاز؟»
حسن (علیهالسلام) فرمود: «چنین بود. اکنون چه میبینی؟»
گفت: «به خدا سوگند، میبینم که بازگردی؛ چرا که او پیمان را شکست.»
فرمود: «ای مُسَیَّب! خیانت پیشهی خوبی نیست؛ اگر میخواستم، چنین نمیکردم.»
حُجر بن عَدی گفت: «آری به خدا سوگند، دوست داشتم در آن روز میمردی و ما با تو میمردیم و این روز را نمیدیدیم. ما بازگشتیم در حالی که از آنچه ناخوش داشتیم راضی بودیم، و آنان بازگشتند در حالی که از آنچه دوست داشتند خشنود بودند.»
چون حسن (علیهالسلام) با او تنها شد، فرمود: «ای حُجر، سخنت را در مجلس معاویه شنیدم؛ اما هر کسی آنچه تو دوست داری دوست ندارد و رای او چون رای تو نیست. من آنچه کردم تنها برای نگهداری از شما بود. و خداوند متعال هر روز در کاری است.»
🔸حجت خدا منظر و نمایشگر اعلای شئونات الهی است!
❇️دم و بازدم شبانه روز
شبانه و روز یعنی دم و بازدم سال هستی، دم و بازدم گامهای سیر و سلوک و ضربان زندگی و نوای رشد و مسیر بلوغ و کمال است.
لیل و نهار، محل کاشت و عرضه عجائب الهی است.
لیل و نهار معادن عظیم الهی است؛ دو صفحه از کتاب آفرینش است.
هیچ تغییری در جهان بیهوده نیست هر امری بر اساس حکمت و تقدیر ناب الهی است.
❇️لیل و نهار و هر خلقی از خلق خدا بر اساس حکمت والای خداست
✨🔆 المؤمنون : 115 أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ
🔆 آيا گمان كرديد شما را بيهوده آفريدهايم، و بسوى ما باز نمىگرديد؟
✨🔆القيامة : 36 أَ يَحْسَبُ الْإِنْسانُ أَنْ يُتْرَكَ سُدىً
🔆 آيا انسان گمان مىكند بىهدف رها مىشود؟!
❇️آفرینش، نمایشگاه قدرت خداست
💫🔆فِي كِتَابِ عِلَلِ الشَّرَائِعِ بِإِسْنَادِهِ إِلَى جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: سَأَلْتُ الصَّادِقَ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ فَقُلْتُ لَهُ: لِمَ خَلَقَ اللَّهُ الْخَلْقَ؟ فَقَالَ: انْ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَمْ يَخْلُقْ خَلْقَهُ عَبَثاً وَ لَمْ يَتْرُكْهُمْ سُدًى، بَلْ خَلَقَهُمْ لِإِظْهَارِ قُدْرَتِهِ، وَ لِيُكَلِّفَهُمْ طَاعَتَهُ، فَيَسْتَوْجِبُوا بِذَلِكَ رِضْوَانَهُ، وَ مَا خَلَقَهُمْ لِيَجْلِبَ مِنْهُمْ مَنْفَعَةً وَ لَا لِيَدْفَعَ بِهِمْ مَضَرَّةً بَلْ خَلَقَهُمْ لِيَنْفَعَهُمْ وَ يُوصِلَهُمْ إِلَى نَعِيمِ.[5]
🔆در کتاب علل الشرائع با سندش به جعفر بن محمد بن عُمارة از پدرش روایت کرده که گفت: از امام صادق جعفر بن محمد (علیهما السلام) پرسیدم و به او گفتم: چرا خداوند خلق را آفرید؟
فرمود: همانا خداوند تبارک و تعالی خلقش را بیحساب نیافریده و آنان را بیهدف رها نکرده است؛ بلکه آنان را آفرید تا قدرتش را آشکار سازد، و اطاعت از خود را بر آنان تکلیف کند تا بدین وسیله مستوجب رضایتش شوند. و آنان را نیافریده تا از ایشان سودی ببرد یا با ایشان ضرری را از خود دفع کند؛ بلکه آنان را آفرید تا به آنان نفع برساند و به نعمت خویش برساند.
☘️: «سُدًى» به معنای بیهدف و بیحساب رها شدن است.
🔸انسان دارای طرح و برنامه و هدف، در دل سامانههای عظیم آفرینش قرار دارد تا بتواند به نحو احسن به سوی اهداف عظیم بندگی گام بردارد!
🔸آفرینش تجلیگاه قدرت الهی است!
🔸تکلیف اطاعت یعنی بذل سرمایه متعالی برای بندگان، چرا که اطاعت قرین علم و توانائی است تا بتواند با این دو ابزار عالی، متعالیترین هنر آفرینش را از خود بروز دهد، خودش را به تابلوی علم و قدرت الهی در آورد.
❇️لیل و نهار زمینی آمادگاه لیل و نهار آسمانی است
به لیل و نهار هم باید در مقیاس زمینی نظر کنیم و هم در مقیاس کیهانی
اگر نقل مکان ارضی کنیم، در تک تک کرات و ستارگان لیل و نهار از حیث کمّی و کیفی تغییر خواهد نمود!
اگر از زمین به آسمان رویم در تک تک آسمانها این خصوصیات دگرگون خواهد شد.
✨🔆الحجر : 21 وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلاَّ عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلاَّ بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ
🔆و خزائن همه چيز، تنها نزد ماست؛ ولى ما جز به اندازه معيّن آن را نازل نمىكنيم!
💫🔆قَالَ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ فِي قَوْلِهِ: وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ قَالَ: الْخِزَانَةُ الْمَاءُ الَّذِي يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ فَيُنْبِتُ لِكُلِّ حِزْبٍ مِنَ الْحَيَوَانِ مَا قَدَّرَ اللَّهُ لَهَا مِنَ الْفِدَاءِ. [6]
🔆علی بن ابراهیم در تفسیر قول خداوند متعال: «و هیچ چیزی نیست مگر اینکه خزائنش نزد ماست، و آن را جز به اندازهی معین فرو نمیفرستیم» فرمود: «خزانه، همان آبی است که از آسمان فرود میآید و برای هر دسته از جانداران، آنچه را خداوند برایشان مقدر داشته میرویاند.»
❇️لیل و نهار خزینهی عند اللهی دارد
همانطوری که آب، خزینهای عند اللهی دارد.
آب حیات، جان کل کائنات را زنده میکند، در هر طبقات هستی، در هر جزئش کل کائنات جا دارد، به هر گیاه و جانور که بنگریم بایستی کل کائنات را با ترجمه ویژهاش نظاره کنیم، هر موجود تابلو و خزینه و ترجمه کل کائنات است!
☘️: «فِدَاء» در اینجا به معنای روزی و خوراکی است که خداوند برای هر جاندار مقدر داشته است.
💫🔆وَ رَوَى جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ أَنَّهُ قَالَ: فِي الْعَرْشِ تِمْثَالُ جَمِيعِ مَا خَلَقَ اللَّهُ مِنَ الْبِرِّ وَ الْبَحْرِ، قَالَ: وَ هَذَا تَأْوِيلُ قَوْلِهِ: «وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ».[7]
🔆و جعفر بن محمد از پدرش از جدّش (علیهالسلام) روایت کرد که فرمود: «بر عرش، تمثال همهی آنچه خداوند از خشکی و دریا آفریده، موجود است.»
سپس گفت: «و این تفسیر قول خداوند است: “و هیچ چیزی نیست مگر اینکه خزائنش نزد ماست.”»
❇️خود را به حجت خدا مجهز کنید
🔸برای درک جان حقیقت باید خود را به حجت الهی مجهز کنیم!
✨🔆المائدة : 35 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسيلَةَ وَ جاهِدُوا في سَبيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
🔆اى كسانى كه ايمان آوردهايد! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد! و وسيلهاى براى تقرب به او بجوئيد! و در راه او جهاد كنيد، باشد كه رستگار شويد!
🔸ایمان+تقوا+ابتغاء وسیله+جهاد فی سبیل الله=رستگاری
از دل و روح و حواس تا تمام اجزاء وجود باید مجهز به حجت خدا شود.
با نگاه سجادی یعنی با عین الله الناظره باید بر قامت جهان هستی بنگریم تا هستی را یکجا معاینه کنیم.
لیل و نهار، مراتب مختلفی دارد، هم آفاقی و هم انفسی دارد، هم درجات ارضی و هم سماوی دارد.
باید برای لیل و نهار زر و زیور و زینت شویم!
باید در لیل و نهار به هنرنمائی بپردازیم!
باید بر زیبائی جهان هستی بفزائیم!
باید بر وزن و قیمت جهان هستی با حسن بندگی بیفزائیم!
باید بر انبساط روحی مصاحبان خود بیفزائیم!
🔅🌼 لیل و نهار معادن نیروی لایزالی است🌼🔅
(1) الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَ النَّهَارَ بِقُوَّتِهِ
(1) ستایش خدایی را که شب و روز را به نیروی خویش آفرید،
این مناجات دارای مضامین عظیم توحیدی است.
این مناجات صراط توحید، گامهای طلائی توحید است! شرح نظام حاکم بر زمین است!
کلیدی است برای چرخاندن و فعال کردن فطرت!
هر آفریدهی خدا یک سند حمد خداست، یک منظره اعلای آیت خداست!
پس نگاه و تفکر در آیات الهی یک حمد زنده و یک حمد نظری و تفکری است!
❇️مناجاتی از جنس نوازش
مناجات امام سجاد علیه السلام نوازشگرانه فطرت و جسم و جان را بیدار میکند.
هر خلق خدا محرک حمد خداست!
هر حمد خدا از جانب هر خلقش دارای طعم و مزه خاصی است!
خلقت لیل و نهار تجلی قدرت الهی است، حمد خدا بخاطر لیل و نهارش نشان عظمت این دو آیه خداست!
حمد، زیباترین حال عاشقان است، که نشان معرفت و حیرت و تعجب و جوشش باطن و نوعی تلاش برای جلب توجه محبوب است!
خالق هستی، شب و روز را نه از روی نیاز، بلکه به قدرت بیمنتها آفریده است. این آفرینش، نشانهای از عظمت و تدبیر اوست، با قدرتش آفرید، قدرتش را تجلی داد، امکان بهرهمندی خلائق از قدرتش را فراهم نمود، هر آن کسی که بیشتر از این قدرت بهرهمند شود بیشتر به سوی او تقرب یابد.
تأکید بر “قوّت” خداوند اشاره به این حقیقت دارد که هیچ عامل دیگری در ایجاد این نظام دخیل نبوده و هر چیزی تنها به ارادهی اوست.
❇️نقش ما در لیل و نهار و آفرینش
مراقبه: چقدر بر ذرات جهان هستی اثر گذاشتهایم، از خوردنیها، آشامیدنیها تا اندیشیدنیها
عکس ما بر قاب جان ذرات و جهان انعکاس مییابد.
چقدر مروارید ذکر الهی را در صدف جان و جهان پروراندهایم!
🌼علی ساعی(عبدالله مشکات) 110.141(903)🌼
🌸بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ
💫مقدمه: لیل و نهار، دو روی سکهی هستی
در میان تمام آیات الهی که در کتاب آفرینش رقم خورده، شب و روز از جایگاه ویژهای برخوردارند. این دو پدیده، نه تنها ظواهر طبیعی جهان مادی، بلکه دو حالت وجودی هستند که در آنها حقایق متعدد الهی تجلی مییابند. از این روست که قرآن کریم در آیات فراوانی به این دو پدیده اشاره کرده و آنها را نشانههای قدرت و حکمت خداوند معرفی نموده است.
شب و روز، دو حرکت متضاد و در عین حال مکمل یکدیگرند که در کنار هم، حیات را در جهان هستی رقم میزنند. این دو، مانند دم و بازدم یک موجود زندهی کیهانی هستند که در هر بار دم و بازدم، تازهترین جلوههای قدرت الهی را به جهان عرضه میکنند.
💫بخش اول: لیل و نهار در آیات قرآن کریم
۱.۱ شب و روز، نشانههای قدرت الهی
خداوند متعال در سورهی بقره، آیهی ۱۶۴ میفرماید:
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ مَاءٍ فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
«همانا در آفرینش آسمانها و زمین، و در پیدرپی آمدن شب و روز، و کشتیهایی که در دریا به سود مردم حرکت میکنند، و در باریدن باران از آسمان که بهوسیلهی آن زمین را پس از مردنش زنده میکند، و پراکنده ساختن انواع جنبندگان در آن، و در گردش بادها، و ابرهایی که میان آسمان و زمین مسخر شدهاند، نشانههایی است برای مردمی که تعقل میکنند.»
در این آیه، «اختلاف اللیل و النهار» (پیدرپی آمدن شب و روز) در کنار آیات بزرگ الهی مانند آفرینش آسمانها و زمین، کشتیهای دریایی، نزول باران و گردش بادها ذکر شده است. این امر نشاندهندهی اهمیت فوقالعادهی شبانهروز در نظام هستی است.
۱.۲ شب و روز، ابزارهای شناخت خداوند
در سورهی یونس، آیهی ۶ میخوانیم:
وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرَادَ شُكُورًا
«و او کسی است که شب و روز را جانشین یکدیگر قرار داد برای کسی که بخواهد یادآوری کند یا بخواهد سپاسگزاری نماید.»
نکتهی بسیار ظریف این آیه، استفاده از واژهی «خِلفَة» است که به معنای جانشینی و جایگزینی است. شب و روز، نه تنها متضاد یکدیگر نیستند، بلکه مکمل هم هستند و در کنار هم، فرصتهای متعددی برای شناخت و سپاسگزاری از خداوند فراهم میکنند.
۱.۳ شب و روز، نشانهی تدبیر الهی
سورهی فرقان، آیهی ۶۲:
وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرَادَ شُكُورًا
این آیه تکرار سورهی یونس است که نشاندهندهی اهمیت مضاعف این مطلب در قرآن است.
۱.۴ خورشید و ماه، نشانههای الهی
در سورهی یونس، آیهی ۵ میفرماید:
هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاءً وَالْقَمَرَ نُورًا وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ مَا خَلَقَ اللَّهُ ذَلِكَ إِلَّا بِالْحَقِّ يُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
«او کسی است که خورشید را روشنایی و ماه را نور قرار داد و برای آن منزلگاهها قرار داد تا عدد سالها و حساب را بدانید. خداوند اینها را جز به حق نیافریده است. آیات را برای قومی که میدانند، بتفصیل بیان میکند.»
این آیه نشان میدهد که شبانهروز تنها یک پدیدهی فیزیکی نیست، بلکه ابزاری برای محاسبهی زمان و درک نظام هستی است.
۱.۵ لیل و نهار در سایر آیات
سورهی آل عمران، آیهی ۱۹۰:
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ
«همانا در آفرینش آسمانها و زمین و پیدرپی آمدن شب و روز، نشانههایی است برای خردمندان.»
سورهی انعام، آیهی ۹۶:
يُكَوِّرُ اللَّيْلَ عَلَى النَّهَارِ وَيُكَوِّرُ النَّهَارَ عَلَى اللَّيْلِ
«شب را بر روز میپیچاند و روز را بر شب میپیچاند.»
واژهی «یکوّر» از ریشهی «کور» به معنای پیچیدن است. این تعبیر، تصویر زیبایی از چرخش مداوم شبانهروز ارائه میدهد.
💫بخش دوم: روایات دربارهی لیل و نهار
۲.۱ هر روز خداوند در کاری است
روایات متعددی در تفسیر آیهی «کُلَّ یَومٍ هُوَ فی شَأْنٍ» نقل شده است:
روایت اول:
عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَ لَا تَنْقَضِي عَجَائِبُهُ، لِأَنَّهُ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ مِنْ أَحْدَاثٍ بَدِيعٍ لَمْ يَكُنْ.
«سپاس خدایی را که نمیمیرد و عجایبش پایان نمیپذیرد؛ چرا که هر روز او در کاری تازه از حوادث نوینی است که پیش از این نبوده.»
روایت دوم:
عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ، فَإِنَّ مِنْ شَأْنِهِ أَنْ يَغْفِرَ ذَنْباً، وَ يُفَرِّجَ كَرْباً، وَ يَرْفَعَ قَوْماً وَ يَضَعَ آخَرِينَ.
«پیامبر (صلی الله علیه وآله) فرمود: خداوند متعال فرمود: هر روز او در کاری است؛ از کارهایش این است که گناهی را میبخشد، و اندوهی را برطرف میکند، و گروهی را برمیافرازد و دیگران را فرو مینهد.»
۲.۴ خزائن الهی در لیل و نهار
عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمَا السَّلَامُ: فِي الْعَرْشِ تِمْثَالُ جَمِيعِ مَا خَلَقَ اللَّهُ مِنَ الْبِرِّ وَالْبَحْرِ، قَالَ: وَهَذَا تَأْوِيلُ قَوْلِهِ: «وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ».
«امام صادق (علیهالسلام) فرمود: بر عرش، تمثال همهی آنچه خداوند از خشکی و دریا آفریده، موجود است. و این تفسیر قول خداوند است: “و هیچ چیزی نیست مگر اینکه خزائنش نزد ماست.”»
💫 بخش سوم: اسرار و رموز لیل و نهار
۳.۱ لیل و نهار، هنرکدهی الهی
لیل و نهار را میتوان به یک هنرکدهی بزرگ تشبیه کرد که در آن، هنرمند بیهمتا (خداوند متعال) همواره در حال آفرینش آثار جدید و شگفتانگیز است. هر لحظه از شبانهروز، تابلوی نوینی از هنر الهی است که:
رنگهای تازه دارد
طرحهای جدید دارد
معانی عمیقتری را آشکار میکند
زیباییهای بیشتری را متجلی میسازد
این هنرکده، هرگز تعطیل نمیشود و هرگز تکراری نیست. همانطور که انسان هرگز در دو لحظهی زندگیاش در یک حالت نیست، جهان هستی نیز هرگز در دو لحظه در یک حالت نیست.
۳.۲ لیل و نهار، معادن الهی
شبانهروز معادن عظیمی هستند که در آنها:
معادن علم:
هر لحظه، علم جدیدی از علم الهی استخراج میشود که تا پیش از آن وجود نداشته است.
معادن قدرت:
قدرت خداوند در هر لحظه تجلی تازهای مییابد که نشاندهندهی بیپایانی قدرت الهی است.
معادن حکمت:
حکمت خداوند در هر لحظه جلوهی نوینی مییابد که حکیمان را به تعجب وا میدارد.
معادن رحمت:
رحمت الهی در هر لحظه به شکلی تازه نازل میشود و بندگان را مورد لطف قرار میدهد.
۳.۳ لیل و نهار، نمایشگاه جلال و جمال
شبانهروز نمایشگاه دائمی جلال (عظمت و بزرگی) و جمال (زیبایی) الهی است:
جلال الهی در شب:
تاریکی که عظمت بیکران خداوند را نشان میدهد
ستارگان که بینهایت بودن جهان هستی را آشکار میسازند
سکوت شب که عظمت قدرت الهی را آشکار میکند
جلال الهی در روز:
نور خورشید که قدرت الهی را آشکار میسازد
روشنایی که حقایق را آشکار میکند
گرما که حیاتبخشی خداوند را نشان میدهد
جمال الهی در شب:
نور ماه که زیبایی آسمان را آشکار میسازد
ستارگان که هر یک تابلوی زیبایی هستند
آرامش شب که زیبایی خاصی دارد
جمال الهی در روز:
رنگهای طبیعت که هر یک هنر الهی هستند
نور و سایه که ترکیب زیبایی میآفرینند
مناظر طبیعی که هر یک تابلوی بینظیرند
۳.۴ لیل و نهار، مرکز نوآوریها
یکی از ویژگیهای مهم شبانهروز، نوآوری مداوم الهی است. خداوند در هر لحظه:
طرحهای جدید میریزد
اشکال نوین میآفریند
رنگهای تازه میآمیزد
معانی جدید میآفریند
زیباییهای نوین میآفریند
این نوآوری، نشاندهندهی بیپایانی علم و قدرت الهی است. خداوند هرگز از آفرینش خسته نمیشود و هرگز تکرار نمیکند.
💫 بخش چهارم: جمود جوهری و راههای درمان آن
۴.۱ تعریف جمود جوهری
جمود جوهری حالتی است که در آن، انسان از درک تحولات و نوآوریهای الهی عاجز میشود. این حالت، مانند یخزدگی در عمق جان انسان است که مانع از جریان یافتن حیات معنوی میشود.
علل جمود جوهری:
وابستگی شدید دنیوی
جهل و نادانی
کسی که از حقایق هستی بیاطلاع است، نمیتواند تحولات را درک کند.
💫 بخش پنجم: تجدید و تبدیع لحظهای
۵.۱ مفهوم تجدید
تجدید در لغت به معنای تازه کردن و نو کردن است. در اصطلاح عرفانی، تجدید یعنی:
هر لحظه، تازه شدن
هر لحظه، نو شدن
هر لحظه، دوباره آفریده شدن
خداوند متعال در قرآن کریم میفرماید:
يُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا
«زمین را پس از مردنش زنده میکند.»
این آیه، تنها دربارهی زمین نیست، بلکه دربارهی تمام هستی است. خداوند، جهان را پس از هر «مرگ» (یعنی پایان هر دوره)، زنده میکند.
۵.۲ مفهوم تبدیع
تبدیع به معنای آفرینش بیسابقه است. خداوند در هر لحظه، چیزی را میآفریند که قبلاً وجود نداشته است. این همان معنای «ابداع» است که در روایت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) آمده:
كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ مِنْ أَحْدَاثٍ بَدِيعٍ لَمْ يَكُنْ
«هر روز او در کاری تازه از حوادث نوینی است که پیش از این نبوده.»
۵.۳ هر لحظه، سال جدید
یکی از تعابیر زیبای متن، این است که:
با دعای 6، ما در هر لحظه در سال جدید و ادامه زندگی خود را آغاز میکنیم.
این سخن، بیانگر یک حقیقت عرفانی عمیق است: زمان، قراردادی است که انسانها ساختهاند. در واقع، هر لحظه میتواند آغاز یک زندگی جدید باشد.
۵.۴ هر لحظه، هولوگرام ازلیت و ابدیت
یکی از تعابیر عمیق متن، این است:
هر لحظه هولوگرام ازلیت و ابدیت است.
این سخان به این معناست که:
در هر لحظه، کل تاریخ هستی منعکس است
هر لحظه، تمام ازل و ابد را در خود دارد
زمان، خطی نیست، بلکه دایرهای است که در هر نقطه، کل دایره حضور دارد
هر لحظه، همهی لحظات دیگر را در خود دارد
بخش ششم: لیل و نهار و سیر و سلوک
۶.۱ لیل و نهار در سیر معنوی
در مسیر سیر و سلوک الی الله، شبانهروز نقش بسیار مهمی دارد:
شب در سیر:
زمان خلوت و راز و نیاز است
زمان مراقبه و تأمل عمیق است
زمان استغفار و توبه است
زمان نماز و نیایش است
زمان اتصال به عالم ملکوت است
روز در سیر:
زمان عمل و تلاش است
زمان جهاد با نفس است
زمان خدمت به خلق است
زمان تجلی معنویت در عمل است
۶.۲ دم و بازدم شبانهروز
شبانه و روز یعنی دم و بازدم سال هستی، دم و بازدم گامهای سیر و سلوک و ضربان زندگی و نوای رشد و مسیر بلوغ و کمال است.
این تعبیر بسیار زیبا و عمیق است. سیر و سلوک نیز مانند تنفس، دارای دو مرحله است:
دم (شب):
دریافت معنوی
تأمل و مراقبه
استفاده از الطاف الهی
آمادهسازی روح
بازدم (روز):
بذل و بخشش
عمل و تلاش
خدمت به خلق
تجلی معنویت در عمل
۶.۳ لیل و نهار و مراحل سلوک
در سنت عرفانی اسلامی، سالانهی سلوک را به مراحل مختلفی تقسیم کردهاند که هر یک با شبانهروز مرتبط است:
مرحلهی اول: توبه و استغفار (شب)
در این مرحله، سالک در تاریکی گناهان خود مینگرد و به سوی نور الهی بازمیگردد.
مرحلهی دوم: مجاهده و ریاضت (بامداد)
سالک با نفس خود جهاد میکند و خود را برای پذیرش نور الهی آماده میسازد.
مرحلهی سوم: معرفت و حکمت (ظهر)
مرحلهی چهارم: (عصر)
مرحلهی پنجم: وصول و مشاهده (غروب)
سالک به مقصد نهایی میرسد و حقایق را مشاهده میکند.
مرحلهی ششم: رجوع و تبیین (شب)
سالک بازمیگردد تا دیگران را هدایت کند.
بخش هفتم: لیل و نهار و حجت خدا
۷.۱ مفهوم حجت
حجت در لغت به معنای دلیل و برهان است. در اصطلاح الهیاتی، حجت خدا کسی است که:
علم الهی را نمایندگی میکند
ارادهی الهی را ابلاغ میکند
الگوی عملی بندگان است
نشانهی الله در زمین است
۷.۲ مجهز شدن به حجت خدا
برای درک جان حقیقت باید خود را به حجت الهی مجهز کنیم!
این سخن به این معناست که:
بدون هدایت الهی، درک حقایق ممکن نیست
باید از نور الهی بهره برد
باید از معصومین (علیهمالسلام) الگو گرفت
باید علم را از منابع معتبر آموخت
۷.۳ نگاه سجادی
با نگاه سجادی یعنی با عین الله الناظره باید بر قامت جهان هستی بنگریم تا هستی را یکجا معاینه کنیم.
«عین الله الناظره» یعنی چشم خدا که مینگرد. نگاه سجادی یعنی نگاهی که:
با چشم قلب باشد
حقایق را ببیند نه ظواهر را
عمق را درک کند نه سطح را
وحدت را در کثرت ببیند
بخش هشتم: لیل و نهار و مراتب مختلف
۸.۱ لیل و نهار زمینی
در مقیاس زمینی، لیل و نهار به معنای شب و روز معمولی است که:
بر زندگی انسان تأثیر میگذارد
فعالیتهای روزانه را تنظیم میکند
الگوی خواب و بیداری را تعیین میکند
بر کشاورزی و دامداری تأثیر میگذارد
۸.۲ لیل و نهار آسمانی
در مقیاس کیهانی، لیل و نهار متفاوت است:
هر سیاره و ستاره، لیل و نهار خاص خود را دارد
در آسمانهای هفتگانه، لیل و نهار متفاوت است
در عرش، لیل و نهار به شکل دیگری است
۸.۳ لیل و نهار انفسی
لیل و نهار، فقط خارجی نیست، بلکه درونی نیز هست:
لیل انفسی:
زمان تاریکی روح
زمان احساس دوری از خدا
زمان غفلت
زمان خواب ضمیر
نهار انفسی:
زمان روشنایی روح
زمان نزدیکی به خدا
زمان یاد خدا
زمان بیداری ضمیر
۸.۴ لیل و نهار در بهشت
در بهشت نیز لیل و نهار وجود دارد، اما متفاوت:
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ فِي صَالِحَاتٍ
«کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند، به زودی آنها را در نیکیها وارد میسازیم.»
در بهشت، لیل و نهار با نعمتها همراه است و هرگز خستهکننده نیست.
بخش نهم: لیل و نهار و هنر
۹.۱ لیل و نهار، هنرکدهی الهی
لیل و نهار اسرارخانه الهی، هنرکده دائمی الهی است.
این سخن به این معناست که:
خداوند، هنرمند بیهمتاست
جهان هستی، تابلوی هنری اوست
هر لحظه، اثر هنری جدید آفریده میشود
زیبایی، جوهر هستی است
۹.۲ هنرمندی انسان
انسان نیز باید هنرمند باشد:
ذوق هنری خود را فعال و آزاد و تقویت کنید، تا تبدیلات و تجدیدات و عجائب نوین جهان هستی را شهود کنید.
هنرمند کسی است که:
زیباییها را میبیند
عمق را درک میکند
معنا را کشف میکند
زیبایی میآفریند
۹.۳ لیل و نهار و زینت
باید برای لیل و نهار زر و زیور و زینت شویم!
این سخان به این معناست که:
باید خود را با زینتهای معنوی بیارایم
باید زیباییها را ببینم و قدردان باشم
باید در زیبایی جهان سهیم باشم
بخش دهم: لیل و نهار و خزائن الهی
۱۰.۱ مفهوم خزائن
خزائن به معنای خزانهها و گنجینههاست. خداوند میفرماید:
وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ
«و هیچ چیزی نیست مگر اینکه خزائنش نزد ماست.»
این آیه نشان میدهد که:
همه چیز از خداوند است
خداوند مالک همه چیز است
خزائن الهی بیپایان است
۱۰.۲ خزائن لیل و نهار
لیل و نهار خزائن خاصی دارند:
خزائن شب:
آرامش
استغفار
تأمل
خلوت
نور ستارگان
برکات شب
خزائن روز:
نشاط
عمل
روشنایی
جمعآو
✳️✅ ❇️ 🔆✨💫🔆 🌸☘️🌷🌹🌻 🌼 🕋 🌙 🤲 🌙 🕌 📖 🍃🪴
✅شبانهروز بهعنوان عرصهی تجلی قدرت و حکمت الهی
تفسیر شبانهروز بهمثابهی دم و بازدم هستی
نگاه هولوگرامی به لحظه (هر لحظه = ازلیت و ابدیت)
تأکید بر تجدید لحظهای و عدم جمود
«هر لحظه قیامت لحظهای است»
«تبدیل سال به لحظه»
❇️نکته لطیفه: مراحل تجدید
مرحله اول: تجدید فطرت (بازگشت به توحید اولیه)
↓
مرحله دوم: تجدید علم (کشف حقایق جدید)
↓
مرحله سوم: تجدید عمل (تبدیل علم به عمل)
🔅🌼 ضمیمه لطیفه: یک نگاه از زاویهای خاص به دعای 6 🌼🔅
مقدمه: دریچهای به سوی نور ابدی
نیایشهای عمیق امام سجاد علیه السلام روح تشنه انسان را سیراب و قلب محزون را مسرور و به هر دل و جان حیات و هر ویرانهای را آباد میگرداند و هر آبادی را بهشت و هر زمینی را آسمانی.
دعای ششم این صحیفه، یکی از بلیغترین و عمیقترین نیایشهای این کتاب مقدس است. در این دعا، حضرت سجاد (علیه السلام) به شکرانه نعمتهای بیپایان الهی میپردازند و در عین حال، انسان را به تأمل در اسرار آفرینش و شب و روز دعوت میفرمایند.
بخش اول: شب و روز، دو حجاب نورانی الهی
🕊️ شب: حجاب رحمت و تأمل
شب، آن هنگام که آسمان را جامه تاریک میپوشاند و ستارگان چون نگینهای الماس بر سینه گستره گیتی میدرخشند، فرصتی است مغتنم برای انسان تا در خلوت خویش با پروردگار مناجات کند. در شب، انسان از هیاهوی روزمره رهایی مییابد و میتواند به بطن وجود خویش فرود آید و با روح خود به گفتگو بنشیند.
در شب، انسان میتواند:
توبه کند از گناهان روزگار گذشته
تصمیم بگیرد برای روزهای آینده
به رحمت بیکران الهی امیدوار باشد
از گرفتاریها و سختیها رهایی بخواهد
☀️ روز: حجاب قدرت و ظهور
روز، هنگامی که خورشید چون مشعلدار الهی بر فراز افق میدرخشد و نور خود را بر همه کائنات میپاشد، میدان فعالیت و تلاش است. در روز، انسان باید به کار و کوشش بپردازد، علم بیاموزد، عبادت کند، و نیکی پراکنده سازد.
✨ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِراً
«او كسى است كه شب را براى آرامش شما و روز را روشنگر قرار داد.» (سوره یونس، آیه ۶۷)
بخش دوم: تجدید و تبدیع، دو بال پرواز روح
🦅 تجدید: بازگشت به فطرت اولیه
تجدید در لغت به معنای «نو کردن»، «تازه کردن»، و «اعاده به حالت اول» است. در اصطلاح عرفانی، تجدید یعنی بازگشت به فطرت پاکی که خداوند در آغاز آفرینش در وجود انسان نهاده است. این فطرت همان توحید خالص است که در میان هیاهوی زندگی دنیوی، گاه از یاد میرود.
✨ فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا
«پس روى خود را به سوى دين حنيف بگردان؛ فطرت خداوندی که مردم را بر آن آفریده است.» (سوره روم، آیه ۳۰)
تجدید در سه مرحله اتفاق میافتد:
۱. تجدید قلب: پاکسازی قلب از کدورتها و غفلتها
۲. تجدید علم: رهایی از جهل و خرافات
۳. تجدید عمل: تبدیل علم به عمل نیک
🌟 تبدیع: آفرینش تازه در هر لحظه
تبدیع در لغت به معنای «آفرینش جدید» و «ایجاد چیزی که قبلاً نبوده» است. این مفهوم، عمیقتر از تجدید است؛ زیرا تجدید با گذشته در ارتباط است، اما تبدیع، آفرینش آینده است.
✨ اللَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ
«خداوند آفرینش را آغاز میکند سپس آن را بازمیگرداند.» (سوره یونس، آیه ۳۴)
در واقع، هر لحظه که میگذرد، انسان میتواند:
شخصیت جدیدی برای خود بسازد
عادات جدید و نیکو بیاموزد
روابط تازهای برقرار کند
اهداف بلندتری برگزیند
بخش سوم: هر روز، سال جدید
تبدیل سال به لحظه
یکی از مضامین بلند این دعا، مفهوم «تبدیل سال به لحظه» است. این بدان معناست که انسان نباید منتظر سال نو بماند تا تغییر کند؛ بلکه باید در هر لحظه، سال نو خویش را آغاز نماید.
✨ أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَأَنَّكُمْ إِلَيْنَا لا تُرْجَعُونَ
«آیا گمان کردید شما را بیهدف آفریدهایم و به سوی ما بازنمیگردید؟» (سوره مؤمنون، آیه ۱۱۵)
این تفکر، ریشه در آموزههای اسلامی دارد:
هر روز، روز حساب است
هر لحظه، فرصت توبه است
هر نفس، نعمتی جدید است
هر لحظه، هولوگرام ازلیت و ابدیت
مفهوم «هولوگرام ازلیت و ابدیت» اشاره به این دارد که هر لحظه از زمان، در بر گیرنده تمام گذشته و آینده است.
بخش چهارم: لیل و نهار، معادن عظیم الهی
🏔️ معادن نیروی لایزال
شب و روز، دو معدن عظیم نیروی الهی هستند که انسان میتواند از آنها بهره ببرد. این نیرو، همان نیروی معنوی و روحی است که انسان را در مسیر کمال یاری میرساند.
✨ وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ
«و هیچ چیزی نیست مگر اینکه خزائنش نزد ماست و ما جز به اندازه معین آن را فرو نمیفرستیم.» (سوره حجر، آیه ۲۱)
💧 آب حیات و جان کل کائنات
آب، که از آسمان نازل میشود، حیاتبخش همه موجودات است. در روایت آمده است که در عرش الهی، تمثال همه موجودات وجود دارد و آب، حامل این تمثالهاست.
✨ وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ
«و از آب، هر موجود زندهای قرار دادیم.» (سوره انبیاء، آیه ۳۰)
بخش پنجم: دم و بازدم شبانهروز
دم: استنشاق هوای معنوی
دم در سیر و سلوک، نماد دریافت نعمتهای الهی است. همانطور که در هر دم، هوای تازه به ریهها میرسد، در هر لحظه نیز انسان میتواند الطاف الهی را دریافت کند.
بازدم: بیرون دادن ناپاکیها
بازدم، نماد رهایی از گناهان و ناپاکیهاست. انسان در هر لحظه میتواند نفس خود را از آلودگیها پاک کند و به سوی خداوند بازگردد.
✨ قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ
«بگو: ای بندگان من که بر خویشتن ستم کردهاید، از رحمت خداوند ناامید نشوید.» (سوره زمر، آیه ۵۳)
بخش ششم: جمود جوهری، زندان گذشته
علت عدم درک تغییرات
یکی از موانع بزرگ در مسیر کمال، «جمود جوهری» است. این حالت زمانی رخ میدهد که انسان در گذشته محبوس میشود و توانایی تغییر و تحول را از دست میدهد.
✨ أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
«آیا در زمین نگردید تا ببینید عاقبت کسانی که پیش از ایشان بودند چگونه بود؟» (سوره یوسف، آیه ۱۰۹)
🗝️ رهایی از زندان گذشته
برای رهایی از جمود جوهری، انسان باید:
از گذشته درس بگیرد، اما در آن محبوس نماند
به آینده امیدوار باشد
از زمان حال نهایت بهره را ببرید
توبه را فراموش نکند
✨ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ
«همانا خداوند توبهکنندگان را دوست دارد و پاکان را دوست دارد.» (سوره بقره، آیه ۲۲۲)
بخش هفتم: هنرکده الهی
🎨 هنر در خدمت معنویت
یکی از مضامین زیبای این دعا، تأکید بر هنر است. هنر، نه تنها زیباییآفرین است، بلکه میتواند انسان را به سوی خداوند هدایت کند.
✨ وَالَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَاماً
«و کسانی که میگویند: پروردگارا، به ما از همسران و فرزندانمان مایه روشنی چشم ببخش و ما را پیشوای پرهیزکاران قرار ده.» (سوره فرقان، آیه ۷۴)
🌺 هنرنمائی در لیل و نهار
هر لحظه از شبانهروز، فرصتی برای هنرنمائی است:
در شب: تأمل و نیایش، سرودن شعر، نوشتن
در روز: کار و کوشش، علمآموزی، نیکی کردن
بخش هشتم: حجت خدا بر جهان هستی
🪞 نگاه سجادی: عین الله الناظره
حضرت سجاد (علیه السلام) به ما میآموزند که با چشم خدا به جهان بنگریم. این نگاه، یعنی دیدن همه چیز در پرتو نور الهی.
✨ اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ
«خداوند نور آسمانها و زمین است.» (سوره نور، آیه ۳۵)
بخش نهم: کرامالکاتبین
✍️ فرشتگان نویسنده
در روایات اسلامی آمده است که برای هر انسان دو فرشته موکل هستند که اعمال او را مینویسند.
✨ إِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَافِظِينَ * كِرَاماً كَاتِبِينَ * يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ
«همانا بر شما نگهبانانی گماشته شده * فرشتگان گرامی نویسنده * که میدانند چه میکنید.» (سوره انفطار، آیات ۱۰-۱۲)
📖 از لیل و نهار تا کرامالکاتبین
انسان باید در شبانهروز خود طوری عمل کند که فرشتگان از نوشتن اعمالش لذت ببرند.
بخش دهم: ستایش خداوند
🏆 الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ بِقُوَّتِهِ
این جمله آغازین دعا، ستایشی جامع و کامل است. خداوند را سزاست که شب و روز را آفرید و انسان را در این دو، به سوی خود دعوت کرد.
✨ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
«ستایش خداوند، پروردگار جهانیان است.» (سوره فاتحه، آیه ۲)
نتیجهگیری: پرواز در آسمان توحید
دعای ششم صحیفه سجادیه، انسان را به پرواز در آسمان توحید دعوت میکند. این پرواز، در شب و روز، در تجدید و تبدیع، در هنر و معنویت، و در علم و عمل محقق میشود.
پینوشت پایانی
این دعا به ما میآموزد که زندگی، فرصتی بینظیر برای نزدیک شدن به خداوند است. هر شب و روز، هر دم و بازدم، فرصتی برای تجدید و تبدیع است. بیایید از این فرصتها بهره ببریم و در مسیر کمال گام برداریم.
✨ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
«پروردگارا، به ما در دنیا نیکی و در آخرت نیکی ببخش و ما را از عذاب آتش نگه دار.» (سوره بقره، آیه ۲۰۱)
والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته 🌼
🌼علی ساعی(عبدالله مشکات) 110.141(903)🌼
[1] البرهان في تفسير القرآن، ج5، ص: 237
[2] تفسير نور الثقلين ج5 193 حويزى، عبدعلى بن جمعه، اسماعيليان – ايران – قم، چاپ: 4، 1415 ه.ق.
[3] تفسير نور الثقلين ج5 193 حويزى، عبدعلى بن جمعه، اسماعيليان – ايران – قم، چاپ: 4، 1415 ه.ق.
[4] تفسير نور الثقلين ج5 193 حويزى، عبدعلى بن جمعه، اسماعيليان – ايران – قم، چاپ: 4، 1415 ه.ق.
[5] تفسير نور الثقلين ج3 566 حويزى، عبدعلى بن جمعه، اسماعيليان – ايران – قم، چاپ: 4، 1415 ه.ق.
[6] تفسير نور الثقلين ج3 7 حويزى، عبدعلى بن جمعه، تفسير نور الثقلين، 5جلد، اسماعيليان – ايران – قم، چاپ: 4، 1415 ه.ق.
[7] تفسير نور الثقلين ج3 7 حويزى، عبدعلى بن جمعه، تفسير نور الثقلين، 5جلد، اسماعيليان – ايران – قم، چاپ: 4، 1415 ه.ق.
نظرتون در مورد این پست چیه؟