احکام فقهی

ادرار کردن در حمام، طبق روایتی از امام علی (ع)، یکی از عوامل بی‌برکتی و فقر در زندگی محسوب می‌شود. این روایت به عوامل دیگری نیز اشاره دارد که باعث فقر می‌شوند، مانند رها کردن تار عنکبوت در خانه و خوردن در حالت جنابت. همچنین، روایات دیگری به عوامل افزایش روزی مانند صله رحم و استغفار اشاره می‌کنند.

آیه ۶۷ سوره نحل به نوع بهره‌برداری مردم از خرما و انگور اشاره دارد که می‌توان از آن‌ها هم برای نوشیدنی‌های مستی‌آور و هم خوراکی نیکو استفاده کرد. این آیه، مانند زبان که هم در نیک و هم در بد به کار می‌رود، نشانه‌ای برای تعقل است، اما با نزول آیه تحریم شراب، منسوخ شده است.

نمازگزار با اقامه نماز، مشمول رحمت بی‌کران الهی می‌شود و فرشتگان او را در بر می‌گیرند. برای حفظ حضور قلب، نماز باید به صورت انشائی خوانده شود، یعنی حال با قال موافق باشد. نماز عالی‌ترین وسیلهٔ قرب الهی و تزکیه نفس است و نتیجهٔ آن، انفعال در برابر خواست و نظر معبود است.

پوشیدن لباس پنبه‌ای مورد رضایت اهل بیت است و هیچ قیدی ندارد، اما پوشیدن لباس پشمی مشروط است؛ از جمله به دلیل تهجد، حس درد نیازمندان، همسطح‌سازی با مردم، بیماری، سرما یا به طور موقت برای تقویت تواضع. گاهی لباس پشمی نماد ریاکاران نیز بوده است.

استفاده از القاب و صفات اختصاصی حضرات اهل بیت علیهم السلام برای غیر ایشان جایز نیست. این موضوع با توجه به اینکه لقب «آیه الله العظمی» در زیارات امیرالمؤمنین و امام حسین علیهما السلام آمده است، اهمیت می‌یابد و انتساب آن به غیر معصوم صحیح نمی‌باشد.

بر اساس روایات متعدد، شطرنج هم‌ردیف قمار و از مصادیق رجس و لهویات شمرده شده و موجب قساوت قلب و بازدارنده از کارهای مهم است. برخی روایات آن را از اختراعات شیطان و موجب سحرزدگی و جذب اجنه دانسته‌اند. تقلب در آن نیز گناهی بزرگ شمرده شده است.

رفتار برخی در روز نهم ربیع الاول که به اشتباه روز مرگ عمر بن خطاب تصور می‌شود، با سیره اهل بیت (ع) سازگار نیست. اهانت به مقدسات دیگران طبق آیه ۱۰۸ سوره انعام ممنوع است. شیعه واقعی کسی است که پیرو سیره و سنت ائمه باشد و با اعمال خود مردم را به اهل بیت (ع) دعوت کند، نه اینکه موجب رنجش آنان شود.

توضیح کلام امام علی (ع) درباره خالی نگذاشتن خانه خدا با توجه به شرایط کرونا، بیان می‌کند که حج یکی از ستون‌های اسلام است و ترک آن به معنای بنایی است که ستونش افتاده و موجب نابودی اهلش می‌شود. ترک حج اعلام جنگ با خدا و ترک استغفار است.

در مواردی که به شبهه‌ناک بودن نذورات یقین داریم، بهتر است به صاحب آن تذکر داده شود. اگر به حرام بودن مال یا منابع تامین آن یقین داریم، باید از آن حذر کرد. شرم و حیا نباید مانع عمل به وظایف شرعی شود و از غذاهای مسموم معنوی باید دوری جست.

امام علی (ع) در نهج‌البلاغه به محمد بن ابوبکر و همچنین به مالک اشتر توصیه کرده‌اند که نماز را در وقت معینش بخوانند و آن را به خاطر بیکاری پیش از وقت یا اشتغال به کار، به تأخیر نیندازند. ایشان تاکید کرده‌اند که بهترین اوقات باید به نماز اختصاص یابد.

نوروز روزی محترم و شایسته تقدیر است و می‌تواند با عید غدیر منطبق شود. این روز با مناسبت‌های مهمی چون ظهور امام زمان، پیروزی مؤمنان، عهد الست، نجات کشتی نوح و توحید ناب مرتبط است. ائمه (ع) نیز به نوروز اهمیت داده و اعمالی برای آن ذکر کرده‌اند، مانند غسل، پوشیدن لباس پاکیزه، استفاده از عطر و روزه گرفتن.

گریه بر مصائب معصومین، ابراز محبت و مودت است، اما فضای نماز مختص خداوند یکتاست و نباید کسی را در آن شریک نمود. باید توجه داشت که نماز وسیله‌ای برای ذکر و یاد الهی است و نباید این وسیله ما را از مقصود باز دارد. هدف، رسیدن به بندگی الهی از طریق معصومین است.

در مورد افراد عادی، در شرایط اضطراری حرمت برخی احکام تا دفع اضطرار برداشته می‌شود. اما وجود مبارک امام علی (ع) به دلیل آیه تطهیر، پاک است و خون ایشان نیز پاک می‌باشد. ایشان روح و حقیقت نماز و علت قبولی نماز خلائق هستند.

گناهان کبیره در قرآن شامل شرک به خدا، یأس از رحمت او، ایمنی از مکرش، عقوق والدین، قتل نفس، نسبت ناروا به پاکدامن دادن، خوردن مال یتیم، فرار از جهاد، خیانت در بیت‌المال، نپرداختن زکات، شهادت دروغ، میگساری، ترک نماز و پیمان‌شکنی است. گناه صغیره یا لمم، به معنای قصد گناه بدون انجام آن است.

استفاده از مال در حد نیاز و میانه روی جایز است و آنچه اضافه می‌آید باید به فقرا رسید. افراط در مصرف و تفاخر، انسان را به راه جهنم می‌کشاند و باعث تضعیف ایمان می‌شود. محبت مال، دین را سست کرده و باور را از بین می‌برد و هرچه بیشتر از قوت خود به دست آوری، خزانه‌دار برای دیگری خواهی بود.

صلهٔ ارحام نباید باعث قطع ارتباط با خدا شود. سکوت، عدم اعتراض یا عدم نهی از منکر در مجالس معصیت، رضایت به شرایط و ترویج آن است و شامل حدیث «الراضی بفعل قوم کالداخل فیه معهم» می‌شود. هرگونه ورود به مسیر باطل، حتی با یک قدم، موجب شریک شدن در گناه است.

جایگزین کردن ذکر «یا علی» به جای نام خدا در محاورات و پیام‌ها، اگر با قصد و عمد باشد، به معنای افتادن به راه کفر و الحاد است. اما اگر هدف از گفتن ذکر «یا علی» صرفا به خاطر محبت و ارادت باشد، باید بدانیم که مولا علی (ع) دوست دارند که نام خدا را ورد زبان خود سازیم و راه صحیح عرض ارادت، سلام و صلوات است.

گفتن «یا علی علیه السلام» در پایان محاورات، اگر به عنوان جایگزین ذکر خدا و به قصد فراموشی او باشد، شرک محسوب می‌شود. اما اگر به عنوان وسیله‌ای برای یاد خدا و ابراز محبت به آن حضرت باشد، صحیح است. معصومین علیهم السلام بهترین وسیله برای تقرب به خداوند هستند و نباید آن‌ها را مقصد نهایی قرار داد یا از نامشان سوء استفاده کرد.