تربیت دینی و خانواده

قهر کردن برای رفع دلخوری بین زوجین لازم نیست مگر در موارد ضرورت که نیاز به تشخیص کارشناسانه دارد. استغفار، یاد خدا، مناجات قلبی و لفظی با خدا، و خواندن آیات قرآن (مانند ۶۳ انفال و ۲۱ روم) و دعاهای صحیفه سجادیه (۸ و ۲۰) مؤثرتر است. همچنین عذرخواهی طرف خاطی ضروری است.

ایمان زمانی معنا دارد که با باور و یقین همراه باشد. فرد باید با تحقیق نسبت به آئین خود کسب یقین کند و تا زمانی که به بطلان مذهب خود یقین پیدا نکرده، آن را رها نکند. فطرت انسان راهنمای او به سوی دین حق است و اگر کسی به پیام‌های فطرت خود پاسخ دهد، به راه راست هدایت خواهد شد.

شادی که استاد به آن اشاره کرده‌اند، فراتر از لذت‌های زودگذر است و شامل پاداش کارهای نیک شما می‌شود. انجام کارهای خیر، مانند کمک به نیازمندان، موجب شادی بیشتر شما و پاداش مضاعف از سوی خداوند خواهد شد.

خداوند از هر چیزی به انسان نزدیک‌تر است، حتی از فکر و قلب و نفس او. بنابراین نیازی به ارتباط تلفنی یا دیدن در خواب نیست، زیرا او خود همه چیز را نشان می‌دهد و ارتباط با او در هر حال ممکن است.

فرزندآوری نیازمند آشنایی با اصول و توانایی انجام وظایف است. نیت نیک و خدایی، علم به تکالیف و عقلانیت در انجام آن‌ها، شرط صحت فرزندآوری است. کسی که باغبانی می‌کند باید به اصول آن آشنا باشد وگرنه عملش ظلم است. هر کس به اندازهٔ وسع و توانایی خود مکلف است و نباید در انجام تکالیف کوتاهی کند.

توقعات مشروع از همسر و فرزند، مانند دعوت آن‌ها به عبادت و بندگی خدا، در صورتی که با ارزیابی توان طرف مقابل، در نظر گرفتن شرایط و مصالح، و با مهر و محبت به قصد قرب الهی باشد، ناپسند نیست. این نوع توقعات در واقع مصداق دعوت به عبادت و بندگی خداست و به شیرینی زندگی خانوادگی کمک می‌کند.

برای مقابله با احساس غرور ناشی از لطف مادی یا معنوی الهی، باید در آیات ۱۵ و ۱۶ سورهٔ فجر تأمل کرد. این آیات بیان می‌کنند که خداوند گاهی انسان را با نعمت اکرام می‌کند و گاهی با تنگدستی آزمایش می‌نماید. درک این نکته که هر دو حالت، آزمایشی از سوی پروردگار است، به انسان کمک می‌کند تا از احساس غرور ناشی از نعمت دوری کند.

تحصیل یا تدریس در حوزه یا دانشگاه در صورتی که ضروری دینی باشد و فرد آن را لازمه بندگی خدا بداند، می‌تواند بدون اذن والدین انجام شود. این امر مشروط به عدم سلب حق والدین، نداشتن قصد بی‌احترامی، نبودن راه دیگر و بی‌مورد بودن مخالفت والدین است. در موارد شک، استفتاء از مرجع تقلید لازم است.

اگر یکی از زوجین فاقد صلاحیت‌های لازم باشد، ثمرات عالیه ازدواج از ناحیه او به بار نخواهد رسید. ایمان یکی از طرفین امتیاز ویژه‌ای است که اگر طرف دیگر لیاقت بهره‌مندی از آن را نداشته باشد، هم کفران نعمت کرده و هم از موهبت عظیمی محروم گشته است. ازدواج مؤمن با غیر مؤمن مانند گلستانی است که مگسی در آن به پرواز درآید؛ دانه پاک در زمین پاک ثمر می‌دهد.

اگر حساسیت بیش از حد مردان نسبت به همسرانشان مانع انجام واجبات و معروفات نشود، تحمل آن به عنوان یک ریاضت روحانی، موجب اجر و پاداش خواهد بود. این تحمل می‌تواند به اصلاح این رفتار کمک کند.

اگر به فردی که بدحجاب است تذکر دادید و گوش نکرد، باز هم او را نصیحت کنید و به یاد آخرت، بهشت و جهنم بیندازید. اگر از هدایت او مایوس شدید، به درگاه خداوند دعا کنید و بگویید: «خدایا من نصیحت کردم نپذیرفت، تو خود بهترین حکم کننده هستی».

وقتی برای سلامتی امام زمان علیه السلام صدقه می‌دهید، ایشان نیز برای سلامتی شما صدقه می‌دهند. دعای شما را اجابت می‌کنند و جواب نامه‌تان را با دلتان دریافت خواهید کرد و روزی آن را مشاهده خواهید نمود. این ارتباط قلبی، نشان‌دهندهٔ توجه متقابل است.

خداوند عصبانی نمی‌شود، زیرا از تمام اعمال، افکار، پنهان و آشکار مخلوقاتش آگاه است. غضب الهی در واقع تنبیه بدکاران در مقابل اعمال زشتشان است و نه احساس خشم.

پاداش‌های دنیوی خداوند شامل افزایش محبت والدین و اطرافیان، خواب‌های خوش، سرزندگی و شادابی درونی، و رسیدن به آرزوهاست. بالاتر از همهٔ این‌ها، رضایت و خوشحالی امام زمان (عج) است که موجب سرور باطنی می‌شود. پاداش عالم آخرت نیز غیرقابل تصور است.

خداوند نیازی به خوردن و آشامیدن ندارد، زیرا او بی‌نیاز مطلق است. بزرگ شدن نیز از نشانه‌های نیاز است و خدا نیازی به رشد ندارد؛ اوست که رشد می‌دهد. موجوداتی مانند خورشید و فرشتگان نیز غذا نمی‌خورند و این نشان‌دهندهٔ برتری خدا بر مخلوقاتش است.

از معانی والای فاطمه می‌توان به جدا شدن از آتش، علم، پلیدی‌ها و دشمنان اشاره کرد. زهرا به معنای درخشان و نورانی است و به تجلی انوار عبادی حضرت و نورانیت چهرهٔ ایشان اشاره دارد. هر دو نام فضایل والایی دارند و انتخاب بین آن‌ها به سلیقه و نظر والدین بستگی دارد.

زیارت نکردن قبور والدین به دلیل دوری راه یا موانع دیگر، لزوما موجب عاق والدین نمی‌شود. وظیفهٔ اصلی فرزند، نیکی و دعا در حق والدین است و تلاش در حد توان و با ملاحظه شرایط، کفایت می‌کند. احسان، انفاق و دعا پس از مرگ والدین، حقوق لازمه را ادا می‌کند.

زن قبل از فرمانبرداری از مرد، مطیع امر خداست و اطاعت او در امور مشروع، عزت زن را می‌افزاید. مرد در واقع خادم زن خویش است و برای درک عدالت باید تمام تکالیف متقابل را سنجید. قضاوت‌های شتاب‌زده جهل است و مردم دشمن آن چیزی هستند که نمی‌دانند.

خدا با زبان زیبایی‌ها، صداهای خوش پرندگان، صدای آب، لبخند پدر و مادر و انسان‌های خوب با ما سخن می‌گوید. هر صدایی که می‌شنویم، آفریدهٔ خداست و نمایندهٔ سخن اوست. وقتی عزیزانمان به ما ابراز محبت می‌کنند، این سخن خداست که ما را دوست دارد.

معرفی دختر و پسر برای ازدواج، امانتی است که باید با عدل و بر اساس شناخت صورت گیرد. باید توجه داشت که پاکان از آن پاکانند و ناپاکان از آن ناپاکان. بنابراین، معرف باید پیش از معرفی، شناخت کافی از هر دو طرف داشته باشد تا امانت را به درستی ادا کند.