تربیت دینی و خانواده

به زن بارداری که به دلیل ترس دچار اذیت روح و جسم شده است، توصیه می‌شود به دعای ۲۱ و ۵۴ صحیفهٔ سجادیه پناه ببرد. این ادعیه به جهت آرامش‌بخشی و رفع ترس و اضطراب برای مادر و جنین مفید است.

خستگی و دلزدگی قلبی، که یکی از اقسام ادبار قلبی است، ناشی از عدم سلامت سیستم عصب روحی می‌باشد. برای درمان آن، باید در سلامتی قلب کوشا بود و از مکروهات دوری کرده و به مکارم روی آورد. طعام دل و جان، عامل اصلی این دلزدگی‌هاست و باید مراقب آن بود، چنانکه انسان باید به غذای خویش بنگرد.

انسان کتاب جامعی است که با مطالعهٔ ابعاد وجودی خود و یادگیری معلومات آن، به معرفت کاتبش (خدا) دست می‌یابد. تنها استاد و مدرس این کتاب، خداست و راه حصول خودشناسی، ورود به دانشگاه الهی یعنی قرآن و عترت می‌باشد.

بر اساس ظاهر برخی آیات، اطاعت از مادربزرگ مانند اطاعت از مادر واجب است و دعای او نیز مانند دعای مادر مؤثر و مورد توجه است.

در صورتی که والدین صدا کنند، شکستن نماز مستحبی برای پاسخگویی به آنها اشکالی ندارد. اما در مورد نماز واجب، حکم به شکستن آن نیازمند بررسی بیشتر است و در متن به تفصیل آن پرداخته نشده است.

اطاعت از امر والدین واجب است، در حالی که فضیلت نماز اول وقت در حد استحباب است و در صورت تزاحم، امر والدین بر نماز اول وقت اولویت دارد.

زن برای شرکت در مراسم مذهبی که واجب است، نیازی به اجازه شوهر ندارد. در صورتی که حضور در مسجد برای کسب معارفی ضروری باشد که راه دیگری برای یادگیری آن‌ها وجود ندارد، زن می‌تواند با صلاح‌دید حاکم شرع در این مراسم شرکت کند.

عبادت یعنی ابراز عشق و محبت به محبوب؛ هر کس عاشق هر چیزی شود، مشغول عبادت آن می‌شود. محبت دنیا و متعلقاتش مانع عشق الهی و درک لذت عبادات است، زیرا خدا در نهاد انسان دو قلب قرار نداده است. کسی که عاشق خداست، عاشق عبادت او نیز هست.

تطهیر دل از تصورات و توهمات درباره خدا، که از دوران کودکی در ذهن نقش بسته، از راه فرو رفتن در اقیانوس معارف قرآن و عترت و مناجات اهل بیت علیهم السلام حاصل می‌شود. این راه، فطرت ناب توحیدی را زنده می‌کند و از شکل‌گیری شبهات در ذهن جلوگیری می‌نماید.

هر گناهی با نعمت خدا انجام می‌شود و باید از آن پرهیز کرد. امام سجاد (ع) فرمودند پنج کار انجام بده و بعد هرچه خواستی گناه کن: روزی خدا را نخور، از ولایت خدا خارج شو، جایی برو که خدا نبیند، ملک الموت را دور کن، و در جهنم وارد نشو.

زنی که پیش از ورود شوهر به خانه برای او صدقه دهد، پاداش آزاد کردن یک برده را می‌برد. همچنین، هر زنی که به شوهرش جرعه‌ای آب دهد، این عمل برای او بهتر از یک سال روزه و عبادت است، شهری در بهشت برایش بنا می‌شود و شصت گناهش آمرزیده می‌شود.

بیشتر احادیث، زن و مرد را یکسان مورد خطاب قرار می‌دهند و در ثواب و عقاب نیز تفاوتی نیست. در حدیث مورد اشاره، مقام زن صالحه به نمایش کشیده شده که برای مرد، یک چهارم خیر دنیا و آخرت است و زینت بخش و امتیاز افزاست.

بدرفتاری با پدر و مادر، حتی به اندازهٔ سر سوزن، از گناهانی است که کیفر آن در همین دنیا و همچنین در قیامت دامن‌گیر فرد می‌شود. پیامبر اکرم (ص) فرموده‌اند که عاق والدین از جمله کسانی است که خداوند در قیامت به او نظر رحمت نخواهد کرد.

برای غلبه بر بی‌حوصلگی و عصبانیت، محاسبه نفس در شبانگاهان، مرور مرگ و طلب زندگی تازه از خدا، توبه و استغفار روزانه، مطالعه آیات مربوط به عاق والدین و مداومت بر خواندن دعاهای هشتم و بیست و چهارم صحیفه سجادیه توصیه می‌شود.

حدیثی با سند ضعیف وارد شده که بر اساس آن، پس از هفت سالگی می‌توان کودک را به نماز خواندن تشویق کرد و پس از نه سالگی، در صورت لزوم با کتک او را وادار نمود. اما این کتک نباید شدید باشد و نباید با نیت اکراه باشد، بلکه باید با مدیریت خشونت و تزریق محبت همراه باشد.

جسم هر انسان با جسم دیگر متفاوت است اما مطابق با ویژگی‌های جانش می‌باشد. ژن والدین به جنین منتقل می‌شود، اما روحی که این تن را می‌پذیرد، متناسب با آن است. مصیبت‌ها در لوح محفوظ ثبت شده و ارواح در عالم ذر تا زمانی که پیکر جسمانی متناسب نیابند، دمیده نمی‌شوند. پیمان فطری توحید نیز در این زمینه نقش دارد.

آشنایی تخصصی با احادیث شریف نیازمند آغاز حرکت علمی با جهاد با نفس و تهذیب آن است. خداوند راه هدایت باطنی را با بهره‌گیری از آیات قرآن و با احتیاط تا ظهور امام زمان (عج) می‌گشاید.

مرد نمی‌تواند حجاب را به همسر خود تحمیل کند، اما می‌تواند مانع بیرون رفتن او شود و شرط کند که با حجاب کامل خارج شود. در مورد فرزندان بالغ نیز باید با ارشاد و امر به معروف راهنمایی کرد. مصادیق امر به معروف شامل پند و اندرز، دوری در بستر و در صورت عدم اطاعت، تنبیه است.

برای موفقیت علمی و حفظ مطالب، پیامبر اکرم (ص) به امیرالمؤمنین (ع) توصیه فرمودند که پس از هر نماز، دعای «سبحان من لا یأخذ أهل الأرض بألوان العذاب» را بخوانند. همچنین خواندن آیه ۲۸۶ سوره بقره و دعای «اللهم لا تنسنی ما أقرأ فی هذا الیوم فإنک قلت سنقرئک فلا تنسی» برای حفظ مطالب توصیه شده است.

کنترل نفس، ذهن و تمایلات دنیایی نیازمند تطهیر دل و یاری خواستن از خداوند است. حالات روحی و شرایط زندگی نیز در این مسیر مؤثرند و گاهی نیاز به برنامه‌های خودشناسی مانند کنترل ذهن وجود دارد. گاهی انسان در محضر خداوند احساس نزدیکی می‌کند و سپس فاصله می‌گیرد که این تحولات طبیعی است.