حدیث و روایات

امام رضا (ع) با امر به گریه و تقسیم دوازده هزار دینار، عدم رضایت خود از سفر اجباری به خراسان، شهادت پیش رو، معرفی امام بعدی و بستن راه فتنه را اعلام کردند. این اقدام همچنین برای آرام کردن دل غمگین خانواده و جلوگیری از معرفی دروغین جانشین پس از شهادتشان بود.

مرصاد به معنای کمینگاه است و در قرآن به توجه خاص خداوند به ظالمان و همچنین به جهنم اشاره دارد. در زیارت آل یاسین، مرصاد به پلی بر فراز صراط اشاره دارد که ستمکاران نمی‌توانند از آن عبور کنند و جایگاه حسابرسی مستقیم پروردگار است.

نقد امام حسن عسکری (ع) متوجه فلسفه‌ای است که راه توحید را کج کند، خالق را مثل مخلوق ترسیم کند، سد راه دین شود و دین را توجیه کند. بیان این نقد در کنار تصوف به دلیل مشابهت در انحراف از مسیر صحیح دین و توحید است.

روایتی در کامل‌الزیارات نقل شده که هر کس در سال به زیارت امام حسین (ع) نرود، یک سال از عمرش کم می‌شود و از خیر کثیر محروم می‌گردد. ترک زیارت باعث کاهش عمر و رزق شده و زیارت آن حضرت باعث افزایش آن می‌شود و ایشان شاهد زیارت‌کننده نزد خدا هستند.

حدیث امام صادق (ع) درباره رحمت خدا بر کسی که اهل بیت را محبوب گرداند و منفور نکند، سند معتبر دارد. تاکید بر این است که اگر محاسن کلام اهل بیت را همانگونه که هست روایت کنند، عزیزتر خواهند بود و کسی نمی‌تواند به آن‌ها ایراد بگیرد.

برای بهره‌مندی بیشتر از معارف دین، مطالعه قرآن، کتب اربعه، نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه، تمام کتب ادعیه مانند آثار سید بن طاووس، تفاسیر نور الثقلین، البرهان و مجمع البیان، مصباح الشریعه، کتب خاص علامه مجلسی و بحارالانوار توصیه می‌شود.

ظاهر امر چنین به نظر می‌رسد که جهل و جنودش در مرحله خلقت زشتی ندارند و تنها فاعل مختار آن‌ها را به زشتی آلوده می‌کند. فاعل شر بدتر از شر است، زیرا شر فی نفسه آثاری ندارد مگر آنکه توسط فاعلش انتخاب شود. جنود عقل و جهل مواد خام اولیه‌ای هستند که امکان عمل خاصی را بوجود می‌آورند.

برخی روایات بیان می‌کنند که خداوند با فرشتگان و انبیاء به زیارت امیرالمؤمنین (ع) و امام حسین (ع) می‌آید. این زیارت‌ها نزد خداوند بسیار ارزشمند است و ثواب عظیمی برای زائر دارد. به عنوان مثال، زیارت امام حسین (ع) در شب عاشورا، ثواب شهادت در رکاب ایشان را دارد.

شعر نادعلی بطور مرسل از پیامبر اسلام (ص) بیان شده و سندش معتبر نیست. اما خواندن آن با معرفت به حق الله و اولیائه و با دلی توحیدی و با احتراز از جایگزینی حضرت علی (ع) بجای خداوند متعال، بلااشکال است. باید توجه داشت که مولا علی (ع) آیت عظمای پروردگارند.

باید رویدادهای عصر ظهور را با چشم و دل بیدار پیگیری نمود، اما از هرگونه تطبیق و توقیت احساسی پرهیز کرد، زیرا این امر زمینه ساز برخی سودجویی‌ها، ادعاها و انحرافات می‌گردد. سید خراسانی، یمانی و شعیب بن صالح همچون ستاره‌های درخشان ظاهر خواهند شد و سیاهی شک را از خود می‌زدایند.

امام صامت به امامی اطلاق می‌شود که نوبت امامت به او نرسیده باشد، در حالی که امام ناطق امامی است که به امامت رسیده و سخنگوی دین محسوب می‌شود. این مفهوم از روایتی در کتاب کافی و معانی الأخبار استخراج شده که بئر معطله را به امام صامت و قصر مشید را به امام ناطق تفسیر کرده است.

حدیث «من کثر فکره فی المعاصی دعته إلیها» از نظر سندی مرسل و ضعیف است، اما مضمون آن صحیح و نزدیک به سخنان امیرالمؤمنین (ع) است. این حدیث بیان می‌کند که تفکر زیاد دربارهٔ گناهان، فرد را به سوی آن‌ها سوق می‌دهد.

روایت منسوب به پیامبر (ص) مبنی بر اینکه اگر گناه نکنید، خداوند قومی می‌آورد که گناه کنند و توبه کنند، از نظر سند ضعیف و از نظر متن با نصوص دیگر مغایرت دارد. بخشش الهی محدود به گناه و توبه نیست و راه‌های بی‌شماری برای آن وجود دارد.

برای انجام صد بار لعن یا سلام در زیارت عاشورا، اگر فرصت کافی برای تکرار تا صد مرتبه وجود نداشت، می‌توان پس از مرتبهٔ اول، عبارت «و تسع و تسعون مره» (و نود و نه مرتبه) را گفت تا مجموعا صد مرتبه شود.

حدیث «لولاک لما خلقت الافلاک» بیانگر آن است که پیامبر اکرم (ص) علت خلقت افلاک هستند. ایشان صنعت الهی و رحمت اعلای خداوند بودند که روح محمدی شایستگی جذب آن را یافت. ما نیز باید با الگو قرار دادن ایشان، محمدی شویم و نور ایشان را در وجود خود تزریق کنیم.

مراتب شناخت در دعای زمان غیبت از شناخت خدا آغاز شده، سپس به شناخت رسول و در نهایت به شناخت حجت می‌رسد. حدیث «أنا مدینة العلم وعلی بابها» نیز از باب حجت به علم رسول راه می‌یابد و این دو با هم قابل جمع هستند. «نفس خدا» را می‌توان به آیه اول یا اصل تجلی نور محمدی (ص) تعبیر کرد.

معرفت و یادگیری اسماء حسنای الهی ضرورت طریق بندگی است، زیرا طبق روایت «عرفنی الله تعالی بهم و بأسمائهم»، راه معرفت ما نسبت به حضرت حق تنها از ناحیهٔ اسماء حسنا حاصل می‌شود.

انس باطنی با کلام معصوم، قلب آدمی را به محک کلام والای آنها تبدیل کرده و جواهر ناب سخن آسمانی را از تبدیلات و مجعولات جدا می‌سازد. دل پروری و تهذیب آن با مصاحبت جدی کلام حضرات از جمله بهترین ابزار تشخیص است. البته فقه الحدیث و علوم خاص حدیث شناسی و دانش رجال جای خود را دارد. هر کس خالصانه در راه دین بکوشد، خداوند راهنمای او در تشخیص حدیث صحیح از ناصحیح خواهد بود.

چنین امری محال است؛ ملائک از امر الهی تعدی نمی‌کنند و خداوند متعال نیز به هیچ مخلوقی تکلیف ما لا یطاق صادر نمی‌کند. اما در مورد امام حسین علیه السلام و شهدای کربلا، خالق مقتدر خود مستقیما ارواح مقدس آنها را قبض فرموده است.

حدیث مربوط به عدم پیاده شدن حضرت یوسف (ع) از مرکب هنگام ملاقات با پدرش، یعقوب (ع)، جای تعجب دارد زیرا شوق و علاقه شدید یوسف به پدرش معروف است. همچنین عدم پیاده شدن می‌تواند نشانه‌ای از کبر باشد که با مقام اخلاص او مغایرت دارد. حقیقت این حدیث در زمان ظهور امام عصر (عج) مشخص خواهد شد.