حدیث و روایات

نماز مغرب در اصل دو رکعت بوده و یک رکعت به آن اضافه شده است. علت این اضافه شدن در روایات، زمان توبه حضرت آدم و استجابت دعا در آن وقت ذکر شده است. روایتی مبنی بر اینکه این اضافه شدن به خاطر ولادت حضرت زهرا بوده، یافت نشده است. اصل نماز یک رکعت بوده که برای تکمیل به دو رکعت و سپس به دلیل عدم ادای کامل، به نمازهای ظهر، عصر و عشا دو رکعت اضافه شده است.

پسران غالب اسدی که از راویان دعای عرفه هستند، مجهول بوده و توثیقی از سوی بزرگان رجالی ندارند، لذا روایت آنها به تنهایی اعتبار کافی ندارد. با این حال، مضامین بی‌نظیر این دعا که عظمت سوز حسینی و تأثیر آن بر هستی را بیان می‌کند، نشان از صدور آن از سوی معصوم دارد و امامان پس از امام حسین (ع) نیز آن را تأیید کرده‌اند.

بر اساس روایات، «علیا» در آیه ۵۱ سوره مریم به حضرت علی علیه السلام اشاره دارد و نام ایشان از اسماء الهی مشتق شده است. این تفسیر با استناد به روایات و تفاسیر مختلف ارائه شده و با عبارت «صدق الله العلی العظیم» که در آن «علی» صفت خداوند است، متفاوت می‌باشد.

حدیث «انت تقضی دینی» با روایاتی که مقروض بودن را ناپسند می‌دانند، منافاتی ندارد. ممکن است منظور از «دین» در این حدیث، قرض نباشد، یا اینکه اهل بیت (ع) با وجود ناپسند بودن قرض، در موارد ضرورت ناگزیر به پذیرش آن شده باشند.

بر اساس روایات، «علیا» در آیه ۵۱ سوره مریم به حضرت علی علیه السلام اشاره دارد و نام ایشان از اسماء الهی مشتق شده است. این تفسیر با استناد به روایات و تفاسیر مختلف ارائه شده و با عبارت «صدق الله العلی العظیم» که در آن «علی» صفت خداوند است، متفاوت می‌باشد.

محبت واقعی به اهل بیت، همراه با عمل به سخنان و اطاعت از دستورات آنهاست. صرف دوستی و سخن گفتن بدون عمل، جایگاه دوزخ دارد، اما همراهی با اهل بیت در بهشت است. این محبت باید با تبعیت از دستورات الهی و پیروی از پیامبر (ص) همراه باشد تا مورد قبول واقع شود.

منظور از معقولات در حدیث، عبادت عقلانی است که ریشه در عقل دارد و از این رو ناب‌ترین و پربارترین عبادت عالم هستی به شمار می‌رود و ارزشی فراتر از عبادت روحانی دارد. این حدیث در کتب معتبر نیامده، اما با توجه به جایگاه عقل، مورد عنایت است.

مراد از «ناس» در حدیث «الناس ابناء الدنیا» انسان‌های خاسر هستند که دلبسته دنیا شده‌اند و از روی آگاهی و طینت خود عمل می‌کنند، لذا ملامت بر آن‌ها نیست. این حدیث با «حب الدنیا راس کل خطیئه» تضاد ندارد، زیرا دومی به حب مذموم و افراطی دنیا اشاره دارد که سرآغاز گناهان است.

پیامبر اسلام (ص) فرمودند سوره هود و سوره‌های واقعه، مرسلات و عم یتسائلون مرا پیر کرد. علت این امر، آیه «فاستقم کما أمرت» (پس همانگونه که فرمان یافته‌ای، استقامت کن) بود که نشان‌دهندهٔ سنگینی رسالت و اذیت‌های وارده بر ایشان است، به طوری که هیچ پیامبری به اندازه ایشان اذیت نشد.

عذاب قبر برای همه وجود ندارد. روایات نشان می‌دهند کسانی که چهار بار حج رفته‌اند، از فشار قبر در امان خواهند بود. همچنین، مؤمنانی که بین زوال آفتاب روز پنجشنبه تا زوال آفتاب روز جمعه از دنیا بروند، از تنگی و فشار قبر ایمن خواهند بود. این نشان می‌دهد که عذاب قبر برای همه یکسان نیست.

کتاب القطره حاوی احادیث ضعیف فراوانی است و برای استفادهٔ صحیح، نیازمند تخلیص و پالایش جدی است. این کتاب به دلیل ضعف روایات موجود در آن، نمی‌تواند منبعی قابل اتکا باشد.

در معراج، پیامبر اسلام (ص) فرشته‌ای را در زیر عرش الهی به شکل حضرت علی (ع) مشاهده کردند. جبرئیل توضیح داد که این فرشته، مخلوق خداوند است و ملائکه مقرب برای زیارت و مشاهدهٔ کرامت امام علی (ع) نزد خداوند، او را زیارت می‌کنند.

قاعدهٔ «یعرف الاشیاء باضدادها» را می‌توان از آیهٔ «و من کل شیء خلقنا زوجین» استنباط کرد؛ خداوند با ایجاد ضد برای مخلوقات، راه شناخت را برای بندگان فراهم کرده است. اما چون خداوند ضدی ندارد، شناخت او از طریق تنزیه و تسبیح صورت می‌گیرد و معرفت اضداد تنها یکی از طرق معرفت است و نه تمام آن. معرفت ما نسبت به خدا، معرفتی تسبیحی و فراتر از توصیفات مخلوقات است.

حدیث «حبب الی من دنیاکم ثلاث: تلاوة کتاب الله، والنظر فی وجه رسول الله، والإنفاق فی سبیل الله» که منسوب به حضرت فاطمه زهرا (س) است، در منابع حدیثی یافت می‌شود. از جمله این منابع می‌توان به کتاب «فضائل القرآن الکریم وخواص سوره وآیاته» اثر عبدالله الصالحی النجف آبادی و «صحیفه الزهراء» جمع‌آوری شده توسط جواد القیومی اشاره کرد.

سند حدیثی که امام صادق (ع) از فرستادن دختران به مدرسه، تعلیم نوشتن و سوره یوسف منع کرده، صحیح نبوده و مرفوع است. این حدیث در کتاب من لا یحضره الفقیه نقل شده است. خواندن سوره یوسف به دلیل متانت و محتوای آن، باعث تقویت عفت و تقوا می‌شود و منع آن شامل مردان نیز نمی‌شود.

روایتی از عبدالله بن عمر نقل شده که در آن آمده است خدا در شب معراج به زبان علی بن ابی‌طالب با پیامبر سخن گفت تا دل آن حضرت آرام گیرد. این روایت در کتاب «کشف الغمه فی معرفه الأئمه» آمده است و مغرضان با سوء استفاده از عبارت «أم علی» آن را به «یا علی» (ندای یا علی) تفسیر کرده‌اند.

سخن مولا علی (ع) مبنی بر اینکه «کارها چنان رام تقدیر است که چاره اندیشی به مرگ می‌انجامد»، به این معناست که امور تحت اراده و تقدیر الهی قرار دارند و گاهی تدبیر و چاره‌اندیشی برای گریز از سرنوشت، خود منجر به تحقق همان سرنوشت می‌شود. هیچ امری بدون تقدیر الهی رخ نمی‌دهد و ارادهٔ الهی بر همه چیز غالب است.

انسان همانند کتابی است که حروف آن از ستارگان، عرش الهی و صفات اخلاقی تشکیل شده است. با پاک شدن دل و معرفت، اسرار این حروف آشکار شده و قلب مؤمن به عرش رحمان تبدیل می‌شود و علم الهی را منتشر می‌کند.

رکوع کامل، رکوعی است که در آن خضوع به نحو احسن رعایت شده و اذکار و مستحبات آن به طور کامل انجام شود. این شامل ایستادن کامل پس از رکوع، قرار دادن صحیح دست‌ها بر زانو، ادای کامل تسبیحات (سه، پنج یا هفت بار)، و رعایت سایر آداب رکوع است. انجام کامل رکوع، انسان را از وحشت قبر در امان می‌دارد.

حدیثی که مهربانی خداوند را به ۹۹ قسمت برای خود و ۱ قسمت برای مادر تقسیم می‌کند، سندی معتبر ندارد و در اینترنت بدون سند نقل شده است. این تقسیم‌بندی ممکن است لطیفه‌ای باشد و نباید مهربانی خالق و مخلوق را مقایسه کرد. حدیث دیگری از نهج‌الفصاحه بیان می‌کند که خداوند ۱۰۰ قسمت رحمت آفرید، ۹۹ قسمت را نزد خود نگه داشت و یک قسمت را به مخلوقات داد.