حدیث و روایات

عبارت «غبوره تحدید لما سواه» که در حدیثی از امام رضا (ع) نقل شده، احتمالا دچار تصحیف است. نسخه‌های مختلف این عبارت را با معانی گوناگونی مانند بقاء (بقاء ذات بی‌مثال خداوند که ملازم عدم محدودیت اوست)، مغایره (بی‌نظیر بودن) و قدمت (قدیم بودن او که موجب حدوث غیر اوست) ذکر کرده‌اند.

برای استخراج احکام شرعی، علاوه بر رساله‌های عملیه معاصر، می‌توان به کتب اربعه (الکافی، من لایحضره الفقیه، تهذیب الاحکام، الاستبصار) که از مهم‌ترین مجموعه‌های روایی شیعه هستند، مراجعه کرد. همچنین کتاب‌های وسائل الشیعه اثر شیخ حر عاملی و مستدرک الوسائل اثر نوری نیز منابع جامع و تکمیل‌کننده‌ای محسوب می‌شوند.

سن شیعیان از سن فرشتگان بالاتر است، زیرا شیعیان واقعی به مبدأ خلقت نزدیک‌ترند و حتی قبل از خلقت فرشتگان وجود داشته‌اند. حضرات معصومین (ع) استادان دانشگاه ذکر و تسبیح بودند و ملائک دانشجویان آن دانشگاه اعظم محسوب می‌شوند.

روایت «علماء امتی کأنبیاء بنی اسرائیل» صحیح است و با آیه شریفه «والسابقون السابقون» قابل جمع می‌باشد. منظور از سابقون در این آیه، علی (ع) و شیعیان او هستند که پیشتازان به سوی بهشت و مقربان درگاه الهی‌اند.

آیات عظما (معصومین) قلهٔ آفرینش و رویش هستی و اصل حیات هستند. جایگاهشان صفر مطلق آفرینش در برابر ذات غیر قابل وصف الهی است و بقیه عالم هستی ظل همین آیات عظما و سایه‌های صفر هستند. این همان تفسیر مناجات «أنت الباقی و أنا الفانی» است.

علاوه بر دعاهایی که در رساله‌ها برای قنوت از معصومین علیهم السلام نقل شده، دعاهای دیگری نیز از ایشان در منابع روایی مانند فقه منسوب به امام رضا (ع)، کافی، مصباح المتهجد و وسائل الشیعه وارد شده است. این دعاها شامل عباراتی برای طلب مغفرت، رحمت، عافیت و همچنین درود بر پیامبر و آل اوست.

خواب‌ها مانند آیات قرآن، دارای ظاهر و باطن، محکم و متشابه هستند و فهم آن‌ها نیازمند دقت و تدبر است. روایات تعبیر رویا که به امام صادق (ع) نسبت داده می‌شود، نیاز به بررسی صحت دارد و نباید به سادگی پذیرفته شود.

خواب زن و مرد تفاوتی ندارد و هر دو به یک شکل تعبیر می‌شوند. آیهٔ ۳۵ سورهٔ احزاب برابری زن و مرد در صفات مؤمنانه را بیان می‌کند و نشان می‌دهد که در مسائل معنوی تفاوتی میان آن‌ها نیست.

کشف ازار از پای امام صادق (ع) برای تفسیر آیه «یوم یکشف عن ساق» به معنای آشکار شدن حجاب نور و حقیقت سجده است، نه شدت و سختی. این عمل نشان می‌دهد که خداوند متعال فراتر از جسم است و حقیقت سجده در قیامت برای مؤمنان آشکار می‌شود، در حالی که منافقان قادر به سجده نخواهند بود.

بدعت در دین مانند بمب اتم عمل می‌کند و با نام دین بر علیه آن است. بدعت دین را از بین می‌برد و بدعت‌گذار با نام دین باعث تحریف و انحراف شدید می‌شود. شیطان با تلقین خشوع و گریه به بدعت‌گذار، محبوبیت کاذب ایجاد کرده و باعث انهدام اعتقادات مردم می‌شود و فرد کافر را به جای رهبر دینی جا می‌زند.

کشف ازار از پای امام صادق (ع) برای تفسیر آیه «یوم یکشف عن ساق» به معنای آشکار شدن حجاب نور و حقیقت سجده است، نه شدت و سختی. این عمل نشان می‌دهد که خداوند متعال فراتر از جسم است و حقیقت سجده در قیامت برای مؤمنان آشکار می‌شود، در حالی که منافقان قادر به سجده نخواهند بود.

بدعت در دین مانند بمب اتم عمل می‌کند و با نام دین بر علیه آن است. بدعت دین را از بین می‌برد و بدعت‌گذار با نام دین باعث تحریف و انحراف شدید می‌شود. شیطان با تلقین خشوع و گریه به بدعت‌گذار، محبوبیت کاذب ایجاد کرده و باعث انهدام اعتقادات مردم می‌شود و فرد کافر را به جای رهبر دینی جا می‌زند.

مقام عظمای حضرت فاطمه سلام الله علیها بر همگان آشکار است، اما پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم مقامی دارند که با هیچ کس قابل مقایسه نیست؛ ایشان شهر علم و سرزمین شفاعت هستند و حضرت زهرا پارهٔ تن ایشان. اشعار مداحان در این رابطه هیچ سندی ندارد.

روایتی از جابر جعفی از امام باقر (ع) در تفسیر العیاشی نقل شده که می‌گوید سیصد و اندی نفر مرد و پنجاه زن در مکه اجتماع می‌کنند و یاران امام زمان (عج) را تشکیل می‌دهند. این اجتماع بدون وعده قبلی و مانند ابرهای پاییزی است و مصداق آیه «أین ما تکونوا یأت بکم الله جمیعا» می‌باشد.

حروف ابجد، شیوه‌ای برای مرتب‌سازی حروف عربی بر اساس الفبای اولیه خط فنیقی است که در شماره‌گذاری، تاریخ‌نگاری و موسیقی کاربرد دارد. در هیچ روایتی توصیه یا سفارشی از پیامبر اکرم (ص) برای یادگیری این علم مشاهده نشده است و اسرار آن نزد امام زمان (عج) محفوظ است.

حرم بودن بارگاه حضرت امیرالمومنین (ع) ارتباطی با کشف آن یا ساخت گنبد و بارو ندارد؛ حتی اگر زائری نداشته باشد، حرم الهی است و خداوند زائر آن است. پیش از زمان هارون نیز امامان، ملائک و کروبیان زائر مرقد ایشان بوده‌اند.

کتاب‌های تفسیری روایی خوب شامل البرهان فی تفسیر القرآن اثر سید هاشم بحرانی، تأویل الآیات الظاهره اثر سید شرف الدین علی حسینی استرآبادی، تفسیر الصافی اثر ملا محسن فیض کاشانی، تفسیر القرآن الکریم اثر ابوحمزه ثمالی، تفسیر شریف لاهیجی اثر محمد بن علی شریف لاهیجی، تفسیر قمی اثر علی بن ابراهیم قمی، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب اثر محمد بن محمدرضا قمی مشهدی، و تفسیر نور الثقلین اثر عبد علی بن جمعه عروسی حویزی می‌باشند.

بر اساس روایات، ۱۲ مهدی یا از امامان اهل بیت هستند که اولین آنها امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب و آخرین آنها نهمین فرزند امام حسین (ع) است. همچنین در روایتی دیگر، منظور از ۱۲ مهدی، گروهی از شیعیان است که مردم را به دوستی و معرفت آل محمد (ص) دعوت می‌کنند.

در حدیث مورد اشاره، منظور از «عزائم» واجبات و منظور از «رخصت‌ها» مستحبات است. خداوند متعال دوست دارد که به رخصت‌هایش نیز عمل شود، همان‌گونه که به واجبات عمل می‌شود. رخصت‌ها گاهی اختیاری هستند و گاهی ظاهرشان با باطنشان متفاوت است.

حدیث «کنت کنزا مخفیا فاحببت ان اعرف، فخلقت الخلق لکی اعرف» از نظر سندی صحیح نیست. با این حال، اگر فرض کنیم از ناحیه قدسی صادر شده باشد، جزو احادیث متشابه محسوب می‌شود. این حدیث بیانگر احسان بزرگ خداوند به خلایق است که همان معرفت بخشیدن به وجود بی‌نهایت اوست، چرا که خدا از هر جهت بی‌نیاز است.