حدیث و روایات

فرمودهٔ پیامبر (ص) که «حسین از من و من از حسینم» بیانگر یگانگی نورانی و معنوی ایشان با امام حسین (ع) است. آن‌ها مانند درخت و میوه یا نور واحد الهی هستند. رسول خدا (ص) نور اعظم و اهل بیت (ع) پرتوهای آن نورند و همگی نور واحد الهی هستند.

حدیث «لاتکن حلوا فتبلع و لا مرا فترمی» به شیوه تعامل با اهل دنیا اشاره دارد. منظور این است که انسان نباید آنقدر شیرین و خوش‌برخورد باشد که دیگران از او سوءاستفاده کنند و او را «بخورند»، و همچنین نباید آنقدر تلخ و تندخو باشد که او را طرد کنند و از خود برانند. این حدیث بر لزوم داشتن تعادل در معاشرت تأکید دارد.

منظور از امام صامت، یا امام غایب است که علم از او گرفته نمی‌شود، یا امامی که در زمان امام دیگر، زمان امامت او نرسیده است. در مقابل، امام ناطق امامی است که مقام امامت امت را داراست. برای مثال، امام حسن و امام حسین علیهما السلام در زمان امام علی علیه السلام امامان صامت بودند.

حدیث «شیعتنا کالنحل» از امیرالمؤمنین (ع) دو معنا دارد: اول اینکه شیعیان از عظمت درونی خود، از نور، حکمت و معرفت بی‌خبرند و اگر از این کمالات آگاه می‌شدند، برای دستیابی به آن‌ها تلاش می‌کردند. دوم اینکه مردم از کمالات و فضائل شیعیان بی‌خبرند و اگر از این عظمت آگاه می‌شدند، اطرافشان مانند کندوی عسل برای بهره‌مندی از شیرینی وجود آنان جمع می‌شدند.

مثل» به شبیه و نظیر معنی می‌شود و «تمثال» نیز به همان نظایر اشاره دارد. در واقع همان صورت عرشی امتداد صورتی است که تا مبدا عالم هستی کشیده می‌شود. اشیاء در عرش مانند حلقه‌ای در بیابان هستند.

دوازده امام، همگی مهدی هستند و امام دوازدهم، قائم آل محمد و خاتم اوصیاست. اما دوازده مهدی دیگر، مردمی از شیعیان هستند که مردم را به دوستی و معرفت حق اهل بیت دعوت می‌کنند و همچون اقماری، خورشید علم حضرت مهدی را منعکس می‌سازند.

ارزش حج ثبت‌شده در نامهٔ اعمال به اندازهٔ حج پیامبر (ص) خواهد بود و اگر حج ما طلایی باشد، ارزش آن نیز یاقوتی می‌شود. با این حال، جایگاه حضرت رسول (ص) همچنان بالاتر است، زیرا عمل ایشان فوق تصور ماست و ایشان تجسم و تاویل حج هستند. روایات نشان می‌دهند که ائمه (ع) خود مصداق حج هستند.

حدیث حجب، خلقت نور پیامبر (ص) را قبل از خلقت آسمان‌ها و زمین و سایر مخلوقات بیان می‌کند. این نور در دوازده حجاب الهی (قدرت، عظمت، منت، رحمت، سعادت، کرامت، منزلت، هدایت، نبوت، رفعت، هیبت، شفاعت) قرار گرفت و سپس به صلب آدم و از آنجا به صلب پیامبران منتقل شد تا در نهایت در صلب عبد الله (ع) قرار گرفت و به پیامبری مبعوث شد. این نور در نهایت به صورت پیراهنی از نور و یاقوت و لؤلؤ بر تن پیامبر (ص) پوشانده شد.

تفسیر قرآن با روایات صحیح انجام می‌شود و روایات صحیح، خود قرین و مفسر قرآن هستند. سنجش صحت روایات با قرآن تنها برای سخنان مجعول و منسوب به معصومین لازم است، نه روایات صحیحه. روایات صحیح نیازی به سنجش با قرآن ندارند زیرا خودشان از جانب خدا و اولیاء او هستند و پذیرفته می‌شوند و هیچ دور یا تسلسلی در این میان وجود ندارد.

ملائکه به دلیل نداشتن شهوت و نظام حیوانیت، از خطاهای نفسانی انسانی مبرا هستند و معصیت نمی‌کنند. اگر خطایی از آن‌ها سر بزند، در نظام وجودی خاص خودشان است، مانند اعتراض به خلقت آدم. امکان گناه انسانی برای فرشتگان تنها در صورتی است که خداوند برای تنبیه یا آموزش، شهوت را در وجودشان قرار دهد.

برتری انسان بر بسیاری از موجودات که در آیه «و لقد کرمنا بنی آدم...» ذکر شده، به معنای برتری ذاتی و اشرفیت نیست، بلکه به دلیل امتیازات و نعمات ویژه‌ای است که خداوند به انسان عنایت کرده است. در مقایسه با فرشتگان، انسانی که عقلش بر شهوتش غالب شود، از فرشتگان بهتر است، اما اگر شهوت بر عقلش غلبه کند، از چهارپایان بدتر خواهد بود.

غضب الهی به معنای تغییر حالت در خداوند نیست، بلکه به غضب اولیاء خالص خدا اشاره دارد. درنگ امام علی (ع) در کشتن عبد ود، برای حفظ اخلاص و جلوگیری از غضب شخصی بوده است. همانطور که امام دشمن بیرونی را شکست داد، دشمن درونی یعنی غضب را نیز بر خود مسلط نکرد و آن را مغلوب ساخت.

حکمت ذکر «آب» در کنار «اشیاء» در حدیث خلقت نور پیامبر (ص) این است که آب اولین آفریدهٔ عالم اشیاء محسوب می‌شود. این موارد، همگی به حقیقت واحدی برمی‌گردند که می‌توان آن را خزینهٔ اسماء حسنای الهی دانست که مراحل بعدی از آن نزول یافته‌اند.

ادعای مشاهدهٔ امام زمان (عج) پیش از ظهور سفیانی و صیحهٔ آسمانی، دروغ و افتراست. این حدیث بر عدم امکان ادعای نیابت خاصه پس از غیبت کبرای امام (ع) تأکید دارد و هرگونه ادعای مشاهده در این دوران را رد می‌کند. توقیع شریف به علی بن محمد سمری این مطلب را تأیید می‌کند.

امکان ملاقات با امام زمان (عج) وجود دارد، اما نیازمند درک و شناخت عمیق از ایشان است که غالبا دیدگان از آن ناتوانند. روایات نیز بر این نکته تأکید دارند که زمین هیچ‌گاه از حجت خدا خالی نیست، هرچند ممکن است مردم به دلیل ظلم و گناه از شناخت او کور شوند. همانطور که یوسف (ع) مردم را می‌شناخت ولی آنان او را نمی‌شناختند.

همه موجودات عالم ذاکر ذکر الهی هستند و لحظه‌ای ذکرشان قطع نمی‌شود، چه به زبان تکوین و چه تشریع. تسبیح الهی نوع خاصی از ذکر است. اگرچه برخی موجودات مانند پرندگان اگر زبان ذکر تشریعی‌شان خاموش شود آسیب‌پذیر می‌شوند، اما هر موجود ذاکری که طعام مؤمنی شود، مشمول لطف بزرگی می‌گردد.

روایتی از پیامبر (ص) نقل شده که غیبت چهار دسته را جایز می‌شمارد: فاسق آشکار، پیشوای دروغگو، کسانی که با فحش مادر شوخی می‌کنند و کسی که از جماعت مسلمانان کناره گرفته و بر امت عیب می‌گیرد. این جواز صرفا برای تنبیه شرعی و تنویر افکار عمومی و به قصد قربت الی الله است، نه برای بدگویی و سرگرمی.

حدیثی مبنی بر اینکه شیعیان برتر از پیامبران (به جز پیامبر اسلام) هستند، وجود ندارد. اما روایتی در منابع شیعه نقل شده که دانشمندان امت اسلام را هم‌سنگ پیامبران بنی‌اسرائیل قرار می‌دهد.

عبارت «علی ممسوس فی ذات الله» به این معناست که حضرت علی (ع) در راه خدا و در مسیر رضایت او، چنان غرق شده که گویی با ذات الهی آمیخته شده است. این تعبیر نشان‌دهندهٔ نهایت اخلاص، فداکاری و یگانگی ایشان با راه خداست. این حدیث در منابع شیعه مانند مناقب آل ابی طالب آمده است.

عبارت «ولا تحاولوا کشف ماغطی عنکم» که در روایتی از امام زمان (عج) آمده، به این معناست که انسان نباید در پی کشف اموری باشد که از او پوشیده شده است. این شامل مسائلی مانند زمان ظهور حضرت مهدی (عج) و محل زندگی ایشان می‌شود. در چنین مواردی باید تسلیم امر الهی بود و امور را به اهل آن واگذار کرد.