حدیث و روایات

حدیث معرفت بالنورانیه، کلاس ویژه سلمان فارسی‌هاست و نیازمند ظرفیت‌های لازم، تهذیب نفس و معرفت اولیه قرآن و عترت است. مطرح کردن آن بدون این پیش‌نیازها موجب سردرگمی و تزلزل عقیدتی می‌شود.

فروع دین منحصر به ده مورد ذکر شده در رساله‌های عملیه نیست، اما این موارد از ارزشمندترین فروعات بوده و وجوبشان واضح است. هر فرعی، فروعی دارد و این ده مورد، آغاز است نه انجام.

دانشمندان شیعه با غور در آیات و احادیث به پنج اصل مادر در اصول دین دست یافته‌اند که توحید شاه اصل آن‌هاست. انکار توحید، پذیرش چهار اصل دیگر را بی‌ارزش می‌کند. این پنج اصل، رگ‌های حیات بنیان حیات آدمی را تشکیل می‌دهند و آسیب به هر کدام، عبودیت را منهدم می‌سازد. آیات صریح قرآنی نیز به اصل بودن این پنج اصل اذعان دارد.

خداوند دو اراده دارد: اراده حتمی که تحققش مشروط به هیچ شرطی نیست و اراده عزمی که تحققش مشروط به اختیار مخلوق است. نهی خداوند و خواست او، یا امر او و عدم خواست او، نشان‌دهنده این دو نوع اراده است که در داستان آدم و ابراهیم به وضوح دیده می‌شود.

علم الهی به معنای آشکار کردن علم ذات لایزال اوست، نه اینکه خدا بعدا چیزی را بداند و آگاه شود. ظهور علم الهی دارای مراتبی است و تا اراده نکند، علمش برای دیگران آشکار نمی‌شود. خدا بالاتر از دانایی است و علم او از اسماء حسنای الهی است و چیزی از او پنهان نیست.

در حدیث جنود عقل و جهل، به جهل وعدهٔ عدم تخلف داده نشده، بلکه خداوند او را به خروج از رحمت در صورت نافرمانی تهدید کرده است. قوای جهل، اگرچه ضد قوای عقل هستند، اما اگر تحت کنترل الهی قرار گیرند، می‌توانند در مسیر اطاعت و بندگی خدا به کار روند و نقش مثبتی ایفا کنند.

در آخرالزمان، حفظ زبان به معنای پرهیز از سخنان بیهوده و دوری از اهل گناه است. خانه نشینی نیز به معنای دوری از اهل دنیا، استواری بر عبادت و انتظار فرج است، نه بی‌تفاوتی نسبت به مسائل دینی و اجتماعی. منتظر واقعی کسی است که اهل امر به معروف و نهی از منکر باشد.

فراز «وابدا به اولا ثم الثانی والثالث» در زیارت عاشورا به سه خلیفه تطبیق داده نمی‌شود و نباید آن را دست‌آویزی برای لعن عمومی قرار داد. شیعیان باید سیاستمدار باشند و از جری کردن مخالفان پرهیز کنند، زیرا دشمن‌تراشی خودزنی جاهلانه است و ممکن است مانع هدایت دیگران شود.

ندای آسمانی در شب بیست و سوم ماه رمضان شنیده خواهد شد و محل آن وقت مکه و کعبه خواهد بود. این ندا به قدری رساست که از شرق تا غرب عالم شنیده می‌شود و باعث بیداری همه می‌شود. حتی مردگان از قبر برمی‌خیزند و به دنیا بازمی‌گردند تا یکدیگر را بشناسند و زیارت کنند.

عالم لوح و قلم، اداره ثبت اسناد رسمی خداوند است که احکام و دستورات الهی در آن ثبت می‌گردد. قلم به عنوان یکی از مخلوقات اولیه، مأمور ثبت وحی بر لوح بوده است. این دو می‌توانند به مراتب وجودی پیامبر اکرم (ص) نسبت داده شوند، به طوری که لوح به قلب و قلم به مغز ایشان تشبیه شده است. همچنین، لوح را می‌توان رسول خدا (ص) و قلم را امیرالمؤمنین (ع) دانست.

ذکرهای با عدد مشخص و حروف ابجد را تنها حضرات معصومین (ع) به علم جفر مسلطند و هر کس غیر از ایشان تجویز کند، ذاکر را به زحمت می‌اندازد. تنها باید به اذکار ماثور توصیه شده از سوی معصومین عمل کرد، زیرا ایشان حقیقت ذکر و اسماء حسنای الهی هستند و به اسرار و آثار اذکار عالمند.

عالم لوح و قلم، ادارهٔ ثبت اسناد رسمی حق تعالی است. لوح و قلم دو شاخه از عظیم محمدی بوده و می‌توانند به مراتب وجودی حضرت محمد (ص) یا رسول خدا (ص) و امیرالمؤمنین (ع) نسبت داده شوند. لوح می‌تواند به قلب مبارک حضرت و قلم به مغز ایشان تشبیه شود.

ذکرهای با عدد مشخص و حروف ابجد را تنها حضرات معصومین (ع) به علم جفر مسلطند و هر کس غیر از ایشان تجویز کند، ذاکر را به زحمت می‌اندازد. تنها باید به اذکار ماثور توصیه شده از سوی معصومین عمل کرد، زیرا ایشان حقیقت ذکر و اسماء حسنای الهی هستند و به اسرار و آثار اذکار عالمند.

منبع منقول از امام حسن (ع) درباره قرض گرفتن عسل از بیت المال، غیر شیعی و غیر مستند است و صحت ندارد. به یقین شخص توبیخ شده نمی‌تواند از دودمان ولایت باشد. چنین نقلی به توطئه حکام غاصب برای تصرف در بیت المال است. امام حسن (ع) مقام حجت الهی دارند و جان مبارکشان ودیعه الهی است.

هرگونه اضافات به متن احادیث یا تغییر عبارات آنها، حتی در ترجمه، تحریف و جعل محسوب می‌شود. در متن اصلی حدیث، اشاره‌ای به نام افراد نشده است و نباید از امام عدول کرد؛ بلکه باید لعن‌ها را به همان شکلی که بیان شده ادا نمود.

ایمان بایستی شکوفا شده و رشد کند، وگرنه مانند چوب خشک بی‌فایده است. اگر دو روز انسان برابر باشد مغبون است و اگر بدتر باشد ملعون. پس باید از خدا خواست که ایمان را در دل تازه کند تا تبدیل به لباس تقوا شود.

در زمان غلبهٔ جور بر عدل، سزاوار نیست که به کسی گمان خوب برد، مگر اینکه خوبی او آشکار شود؛ اما در زمان عدل، نباید به کسی گمان بد برد، مگر اینکه بدی او معلوم گردد. در زمان جور، نباید شتاب‌زده حسن ظن داشت، بلکه باید با تحقیق و اختبار قضاوت کرد.

پیکر مادی آدم با مخلوطی از خاک و آب شور و شیرین آفریده شد. این نشان می‌دهد که خلقت آب پیش از انسان بوده و در فرایند آفرینش او نقش داشته است. این موضوع با خلقت انسان از خاک منافاتی ندارد، بلکه جزئیات بیشتری از فرایند آفرینش را بیان می‌کند.

ابلیس پیش از آنکه ابلیس شود، در آسمان همراه ملائک بود و به دلیل شرافتش در فرمان سجده بر آدم شرکت داشت. حضور ملائک در زمین به معنای اقامت دائمی آنها در آنجا نیست، بلکه مانند مأموران ویژه الهی، مأموریت‌هایی را انجام می‌دادند. روایات نشان می‌دهد ابلیس تنها جن ساکن آسمان‌ها بوده است.

حدیثی منسوب به امیرالمؤمنین (ع) می‌فرماید: اگر کسی را بیش از قدرش (لیاقتش) بالا بردی، پس انتظار داشته باش تا به اندازه‌ای که بالایش بردی، پایین ات بکشد (خوار و ذلیلت کند). این روایت بر لزوم شناخت قدر افراد و بها دادن متناسب با ظرفیت آن‌ها تأکید دارد.