قرآن و تفسیر

در آیات ۱۰۷ و ۱۰۸ سوره هود، دوام بهشت و جهنم به دوام اراده پروردگار بر بقاء اشاره دارد. منظور از بهشت و دوزخ در این آیات، بهشت و دوزخ دنیوی است که روح مؤمنان به آن منتقل می‌شود و از نعمت‌های اخروی نیز بهره‌مند خواهند شد.

آیه ۶۷ سوره نحل به نوع بهره‌برداری مردم از خرما و انگور اشاره دارد که می‌توان از آن‌ها هم برای نوشیدنی‌های مستی‌آور و هم خوراکی نیکو استفاده کرد. این آیه، مانند زبان که هم در نیک و هم در بد به کار می‌رود، نشانه‌ای برای تعقل است، اما با نزول آیه تحریم شراب، منسوخ شده است.

سایه» در آیه ۴۵ سوره فرقان، به نور سپیده صبح تا طلوع خورشید اشاره دارد که گسترش می‌یابد و سپس با طلوع خورشید از بین می‌رود. این تفسیر بر اساس روایتی از امام باقر (ع) است که «ظل» را فاصله زمانی بین فجر و طلوع خورشید می‌داند.

آیه «ولن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلا» به این معناست که خداوند هیچ‌گاه برای کافران بر مؤمنان راه تسلط باز نمی‌گذارد. این نفی سبیل به معنای سروری و اقتدار مؤمنان بر کافران است. اگرچه ممکن است مؤمنان در ظاهر مظلوم واقع شوند یا حتی شهید شوند، اما غلبه نهایی و حقیقی با مؤمنان است و کافران هیچ حجتی بر آن‌ها نخواهند داشت.

هبوط اولیه حضرت آدم (ع) در هند بوده و سپس به مکه منتقل شده‌اند. این دو روایت با در نظر گرفتن ترتیب زمانی و مکانی قابل جمع هستند؛ ابتدا در هند فرود آمده و سپس به سمت بیت‌الله الحرام حرکت کرده و مناسک را به جا آورده‌اند.

تفسیر آیه «کهیعص» دارای بواطن مختلفی است. یکی از تفاسیر، اشاره به کربلا، شهادت عترت پیامبر، یزید، عطش و صبر امام حسین (ع) دارد. تفسیری دیگر، این حروف را به اسماء الهی مانند «کافی»، «هادی»، «ولی»، «عالم» و «صادق» مرتبط می‌داند که به عنایت پروردگار به شیعیان اشاره دارد.

شرک در آیه ۱۰۰ سوره اعراف، شرک در اطاعت است نه شرک در عبادت. آدم و حوا از ترس تهدیدات شیطان، توکلشان به خدا ضعیف شد و در اطاعت از خدا شریک قائل شدند. نباید از غیر خدا ترسید.

آیات قرآنی و اذکار، دارو و درمان الهی هستند که با اذن الهی و در ظرف خاص خود اثر می‌کنند. دل مؤمنان حقیقی محل تجلی این آثار است و عسل شفای قرآنی از کندوی دل پاک آنان استحصال می‌شود. این آیات شفای جسم و جان هستند و آثارشان به اذن الهی بروز می‌کند.

شفابخشی آیات قرآن هم شامل حالات روحی و هم جسمی می‌شود. شفای الهی عام و خاص است؛ شفای خاص مشمول مؤمنان است. استشفای قرآنی باید توأم با تلاش و حرکت در مسیر کسب سلامتی باشد، هرچند در مواقع خاص معجزه می‌کند و می‌تواند همزمان اثرگذار و ظرفیت‌ساز باشد.

بر اساس روایات تفسیری ذیل آیه ۹ سوره جن، شیاطین پیش از بعثت پیامبر (ص) در آسمان‌ها استراق سمع می‌کردند و جایگاهی داشتند، اما پس از بعثت با شهاب رانده شدند و کهانت از بین رفت. این روایات به نقل از امیرالمؤمنین و امام صادق (ع) است.

مالکیت شفاعت، رحمت و مغفرت از آن خداوند است. شفاعت تنها با اذن و رضایت الهی و برای کسانی که تقوا پیشه کرده و به آیات او ایمان دارند، پذیرفته می‌شود. حضرات معصومین (ع) خود شعبه‌ای از رحمت الهی هستند.

آیهٔ «إن الذین یشترون بعهد الله و أیمانهم ثمنا قلیلا» دربارهٔ تاوان سخت سوگند دروغ است. این آیه دربارهٔ اشعث بن قیس نازل شد که با سوگند دروغ مال برادرش را تصاحب کرد و مشمول خشم الهی، عدم تزکیه و عذاب دردناک شد.