کلام و عقاید

علم خدا به صفات ازلی است، نه خود صفات. صفات و اسماء مخلوقند و واسطه‌ای بین خدا و خلق برای عبادت و دعا هستند. خداوند قدیم است و صفات مخلوقند. بنابراین، نفی صفات به معنای نفی علم ازلی خدا نیست، بلکه به معنای مخلوق بودن صفات و اسماء است.

کسی که به اسلام و قرآن اعتقاد ندارد، نمی‌تواند از آن بهره معنوی و مادی ببرد، بلکه جز بر زیانش افزوده می‌شود، مگر آنکه در پی رسیدن به حقانیت آن باشد. چنین فردی بهتر است با نگاه فطری به حل مشکل خود بپردازد و از ندای فطرتش در تایید حقایق و آیات مسلم تبعیت نماید؛ چرا که دل به زشتی گناهان گواهی می‌دهد و به زیبایی نیکی‌ها اقرار می‌کند.

درک علم الهی از توان خلایق خارج است؛ علم خداوند به گذشته و آینده یکسان است و او خالق زمان و مکان است. احاطه او بر زمان، تمام امتداد آن را بر هم منطبق می‌سازد و توصیف آینده در ازل، همان حال امتداد یافته برای ماست. علم ازلی با جبر و اختیار در واقعه کربلا به این معناست که خداوند از همه چیز آگاه است، اما این آگاهی به معنای سلب اختیار از انسان نیست.

در زمان غیبت امام زمان (عج)، مبنای ولایت فقیه بر یافتن آن استوار است، نه تعیین کردن. افراد خبره و آگاه جامعه، راهنمای خوبی برای شناسایی و یافتن ولی فقیه واقعی هستند.

افراد عادی حق ندارند خود را با انبیا مقایسه کرده و ادعا کنند که گفتارشان را بر اساس فهم خلایق تغییر می‌دهند. این ویژگی مختص معصومین است که از عمق خرد خود با مردم سخن نمی‌گفتند و حقیقت را متناسب با ظرفیت عقول بیان می‌کردند.

ورود به جهنم لزوما به معنای عذاب همیشگی نیست؛ اگر خلود در جهنم برای فردی امضا شده باشد، عذاب او ابدی خواهد بود، اما اگر استقرار او در جهنم دارای اجلی مشخص باشد و خداوند آن را مؤجل نموده باشد، ممکن است پایان یابد.

خلود در آتش جهنم ملازم عذاب نیست، زیرا آتش برای فرشتگان مامور جهنم برد و سلام است و عذابی محسوب نمی‌شود، همانطور که ورود همه انسان‌ها به جهنم قطعی است اما تنها کافران را می‌سوزاند. برخی فرشتگان نیز نیمی از بدنشان آتش و نیمی دیگر یخ است اما آسیبی نمی‌بینند.

برخی عرفا، مانند محیی‌الدین عربی، معتقدند عذاب کافران در جهنم گوارا است، اما این نظر با آیات قرآن که بر عدم تخفیف عذاب و جاودانگی آن تأکید دارند، در تضاد است. این دیدگاه می‌تواند نوعی خدعه شیطانی برای تضعیف ایمان باشد.

اگر ما آدم خوبی باشیم و به حرف‌های امامان گوش دهیم و به آنها عمل کنیم، و خدا را به خاطر احترامی که آنها نزد او دارند قسم یاد کنیم، دعاهایمان مورد پذیرش درگاه خدا قرار می‌گیرد. این قسم به دلیل جایگاه والای امامان نزد خداوند است.

خداوند مهربان دل امام زمانمان را چنان بزرگ آفریده است که محبت شما را نسبت به خودشان احساس می‌کنند. همان‌طور که قلب مادر نسبت به فرزند می‌تپد، قلب امام زمان نسبت به فرزندان شیعه شدیدتر به طپش در می‌آید و هدیه‌های شما را درک می‌کنند.

وقتی شما امامان عزیز را یاد می‌کنید و دلتان شاد می‌شود، نشانهٔ این است که آنها متوجه شما هستند و نامه‌هایتان را می‌خوانند. خدای مهربان و دانا نیز از نامه و نامهٔ ننوشتهٔ شما آگاه است و جواب را به دل قشنگتان می‌رساند.

خداوند عالمیان افراد بدکار را به خاطر اعمال زشتشان به شدت تنبیه خواهد نمود، اما نسبت به مؤمنان و انسان‌های خوب بسیار مهربان است. ترسیدن از خدا به معنای ترس از عواقب اعمال زشت است.

نقد سخنان شرک‌آلود افراد سرشناس ضروری است، زیرا دفاع از توحید بر هر چیز دیگری اولویت دارد. حمایت از بزرگان یا تفسیرهای خاص از سخنان آن‌ها، نمی‌تواند سخنان انحرافی یا متضاد با قرآن و عترت را توجیه کند. عالم حقیقی کسی است که عطر توحید منتشر سازد، نه اینکه با نشر افکار بیگانگان حریم دین را خدشه‌دار کند.

سکوت در برابر گفتار و افعال مشرکانه، به منزله حمایت از تشدید رفتار مشرکانه است. هیچ چیز و کسی عزیزتر از خدا نیست و هیچ توهینی سخیف‌تر از شرک نمی‌باشد. دفاع از توحید، ادای حق بندگی خداست و حمایت افراد از بزرگان، سخنان مشرکانه آن‌ها را توجیه نمی‌کند و نمی‌تواند موجب مشروعیت بخشیدن به آن‌ها شود.

آغاز و ادامه خلقت از ماوراء زمان نشأت می‌گیرد و با آفرینش‌های متوالی خارج از زمان صورت می‌پذیرد. زمان با تجلی اسمای الهی «المبدئ» (آغازگر) و «المعید» (بازگرداننده) بر قوه ادراک انسان سنجیده می‌شود. این فرآیند خلقت، تجلیات مداوم این اسماء الهی است.

منکر ولایت فقیه مطیع امام زمان نیست، زیرا فقهاء پل‌های بسوی امام زمان و ولی فقیه جان فقهاء و صراط امام زمان است. فقهاء واسطه‌هایی هستند که انسان را به امام زمان (عج) می‌رسانند و ولی فقیه در واقع جان این فقهاء و راه مستقیم به سوی امام زمان (عج) است.

تکفیر کنندگان بزرگان دین، مرتکب گستاخی عظیم و تهمت شرک و کفر شده‌اند که عواقب سختی در سرای آخرت خواهد داشت. شرک و کفر بزرگترین گستاخی هر آدمی است و تهمت شرک و کفر از اعظم اتهام‌هاست.

نقد سخن حسن زاده آملی مبنی بر شرم از گفتن «لا اله الا الله» با تأکید بر اینکه این کلمه، کلام الهی و ورد انبیاء و اولیاء است و استغنا از آن نشان گستاخی است. این کلمه توحید و زیباترین جمله اعتراف به یکتاپرستی است و حذف آن جایگزینی با شرک را به دنبال دارد.

نقد دیدگاه حسن زاده در فصوص الحکم مبنی بر اعلمیت موسی از هارون در توحید و اینکه عبادت عجل عبادت حق است، با تأکید بر اینکه شرک و بت‌پرستی سیاست شیاطین است و تکذیب آیات الهی است. این تحلیل‌ها تکذیب آیات الهی و به سخره گرفتن کلام الهی است و مجازات سخت گوساله پرستی قوم بنی اسرائیل نشان از خبیث ترین عمل مشرکانه میباشد.

نقد مطلب حسن زاده آملی دربارهٔ قعر جهنم با استناد به آیات قرآن مبنی بر اینکه جهنم برای کافران آماده شده و عذابشان تخفیف نمی‌یابد. تناقضات شدید در برخی دیدگاه‌ها مطرح شده و با استناد به آیاتی از سوره بقره، فاطر و نساء، بر عدم تخفیف عذاب کافران تأکید شده است.