کلام و عقاید

حدیثی از امیرالمؤمنین (ع) سه نوع گناه را برمی‌شمرد: گناه بخشودنی که در دنیا کیفر داده شده و خداوند دو بار مجازات نمی‌کند؛ گناه نابخشودنی که ظلم به بندگان است و در قیامت جبران می‌شود؛ و گناهی که خداوند آن را پوشانده و با توبه و امید به خدا، بخشش آن می‌رود. شرک به خدا گناه نابخشودنی است.

خداوند همه موجودات را از یک منبع واحد و با حسن الهی آفریده است. آفرینش انسان از گل آغاز شد و سپس با جهاز اختیار، تنوع هستی شکل گرفت. آیه ۴۵ سوره نور و آیه ۷ سوره سجده به خلقت موجودات از آب و آغاز آفرینش انسان از گل اشاره دارند.

نقد سخن مبنی بر اینکه هیچ مخلوقی نمی‌تواند حقیقت اسماء الحسنی باشد، با این استدلال که اگر همه مخلوقات تجلی یا نتیجهٔ اسماء الهی باشند، پس اولین جوشش و نتیجهٔ آن‌ها که متصل به اسماء الهی هستند، با خود اسماء یکی است و تفاوت‌ها در مراتب نزول پدیدار می‌شود.

نظریه فرگشت مبتنی بر نظریه داروین از دیدگاه اسلام باطل است. تکامل موجودات بر اساس انتخاب، اختیار و بندگی تعیین شده و می‌تواند به انحطاط یا تعالی منجر شود. مسخ موجودات و جهش ساختار باطنی نیز از همین سنخ است.

زیبایی در ظاهر و باطن نهفته است و هر انسانی به فطرت خود توان درک رموز آن را دارد. اما نکته مهم، درک کامل این رموز است که حقایق بیشتری را آشکار می‌سازد. اجماع افراد بر امور خاص، ملاک حقانیت زیبایی نیست؛ بلکه اتفاق عقلا که پیرو فطریات هستند، قوانین زیبایی را شکل می‌دهد.

اکمال دین هیچ ارتباطی با پذیریش افراد ندارد. کمال نورانیت دین با طلوع آفتاب ولایت کامل شد و ارتداد و رویگردانی امت از خورشید ولایت، به آن صدمه و زیان نمی‌زند؛ همان‌گونه که نابینایی کوران، از نورانیت آفتاب نمی‌کاهد. غصب خلافت مانع کمال دین نیست.

تنها شاخصهٔ زیبایی، خود زیبایی است که یک حقیقت عینی و خارجی و آفریدهٔ خداست. زیبایی به اعتبار مختصات خاص سنجیده نمی‌شود، بلکه مولفه‌ها و مختصات، علائم و معرف آن هستند. زیبایی با جان و باطن اشیاء عجین است و ظهور باطن، نمایش زیبایی است. قوهٔ تعقل در تشخیص آن نقش دارد.

شکل طبیعت معیار اصلی زیبایی نیست، بلکه ارتباط آن با اصل و ریشه زیبایی، زیبایی آن را نشان می‌دهد. طبیعت به هر شکلی که باشد با ارتباط نیکویش با زیبایی، زیبایی‌اش را نشان می‌دهد. اشکال، رنگ‌ها، نقش‌ها، نسبت‌ها، کمیت‌ها و کیفیت‌ها خود زیبایی نیستند، بلکه رهنمای به سوی زیبایی هستند و ابزار و سفرای آن محسوب می‌شوند.

عادت و عرف نمی‌توانند زیبایی را تعریف کنند، بلکه زیبایی باید کشف شود و سبک‌های هنری به میزان بهره‌مندی‌شان از زیبایی، زیبا هستند. نگرش فردی و جمعی هیچ نقشی در زیبایی و نازیبایی ندارد و تشخیص حقیقی زیبایی می‌تواند معیار باشد.

زیبایی معنای واحدی دارد و به مثابه نور است که خلقی از آفریده‌های خداست. آنچه متغیر است، نسبت اشیاء با این زیبایی است و تفکرات جمعی نقشی در آفرینش زیبایی ندارد، بلکه می‌تواند تشخیص را دچار خطا کرده و زشت را زیبا بنمایاند. شیء زیبا از زیبایی بهره می‌برد و با تداوم این ارتباط، زیبایی ادامه دارد.

شهید در دین اسلام کسی است که در راه خدا کشته شود و نزد پروردگارش زنده است. هرچند جان‌فدای وطن نیز منزلت شهید را داراست و شیعیان راستین در هر حال ممتاز هستند، اما شهید واقعی کسی است که مؤمن راستین باشد و در اوج ایمان و باور به فیض کشته شدن در راه خدا دست یابد.

نهایت و انتهای زیبایی، خاستگاه و اصل و چشمه زیبایی، یعنی اسم مبارک جمیل خداوند است. با ملحق شدن زیبایی به اصل خود، حدود و قیود آن از هم گسیخته می‌شود و زیبایی از خزینه مرکزی‌اش به عوالم نازل می‌گردد.

زیبایی یک مفهوم مطلق است و استقلال خاص خود را دارد. تناسبات موجود در زیبایی، مانند ترکیب رنگ و خطوط، نقش راهنما هستند نه خود زیبایی؛ زیبایی فارغ از برخی نسبت‌ها و مولفه‌ها سنجیده می‌شود.

زیبایی جلوه‌ای از جلوات حق و حقیقت صنع و خلق خداوند است که از طریق حواس پنهانی دل ادراک می‌شود. زیبایی، مزه‌ای از طعم دیدار حق و آدرسی برای مقصد اعلاست و فهمیدنی نیست، بلکه از مناطق خاص ملکوتی سویدای دل آدمی است.

بالغه» وصفی برای حجت خداست که کمال و بلوغ آن را می‌رساند. حجت خدا در کمال و بلوغ خود است و شدت ظهور و بروز حجج الهی، تعاریف و اوصاف خاصی را آشکار می‌سازد. بنابراین، حجت غیر بالغه وجود ندارد و مفهوم «بالغه بودن حجت» به کمال و تمامیت آن اشاره دارد.

دیدار خداوند در دنیا از طریق تغییرات جهشی سطح معرفت، فوران عشق، نشاط عبادات، خلوت‌های عرفانی، مناجات، نماز، روزه، توبه، تمرینات توحیدی و ارتباط با اهل بیت عصمت و طهارت حاصل می‌شود. این دیدارها مقدمه‌ای برای لقاء پروردگار در آخرت هستند و کسانی که در دنیا به این مقامات نائل شوند، در آخرت نیز خداوند را دیدار خواهند کرد.

همانطور که سال با ۱۲ ماه کامل می‌شود و هر ماه جایگاه ویژه‌ای دارد، اوقات شب و روز نیز با تک تک حضرات ائمه (ع) به کمال می‌رسد. نور حق و حقیقت و حکمت با هر یک از ایشان کامل می‌شود، مانند حروفاتی که کلمه واحدی را به وجود می‌آورند. این بدان معناست که هر امام، جلوه‌ای خاص از نور واحد الهی را در زمان خود متجلی می‌سازد.

حجت بالغه، دلیلی کامل و قاطع است که شک و شبهه را از بین می‌برد و مانع عذرآوری می‌شود. امامان معصوم (ع) حجت بالغه الهی بر خلایق هستند که راه رسیدن به حقیقت را هموار می‌کنند و به واسطه آن‌ها، هیچ شکی مانع وصول حقیقت نمی‌شود. این حجت، هم به دانا و هم به نادان، توانایی رسیدن به حقیقت را می‌بخشد.

آیات قرآن کریم، از جمله اعراف ۱۸۰ که می‌فرماید خدا را به نام‌های نیکش بخوانید و کسانی را که در نام‌های او تحریف می‌کنند رها کنید، و مائده ۳۵ که مؤمنان را به طلب وسیله برای تقرب به خدا امر می‌کند، و نساء ۶۴ که اطاعت از رسول را به اذن خدا می‌داند، همگی بر مشروعیت توسل و لزوم طلب وسیله برای تقرب به خداوند دلالت دارند و هیچ آیه‌ای با این موضوع مخالفت ندارد.

شاکله انسان همان مغز مرکزی اوست که طراح اعمال و نیات وی می‌باشد. نیت، که خوی، اخلاق و عادات انسان را تشکیل می‌دهد، همان شاکله است و انسان در شکل‌گیری آن دخیل است. هر عملی، روحی دارد که قبل از ظهور عمل شکل می‌گیرد و ظاهر عمل، ترسیمی از باطن آن است.