کلام و عقاید

حدیث «و لم یقرب منها بالالتزاق و لم یبعد عنها بالافتراق» به وحدت وجود اشاره ندارد. این حدیث به راز ارتباط خالق و مخلوق می‌پردازد که فراتر از درک و بیان است. ارتباط خالق با مخلوق، فوق چگونگی و غیر چگونگی است و اشیاء در عین حال که هستند، در برابر ذات حق صفرند.

کمک خواستن از فرشتگان به شکلی که در متن آمده، شبیه فرشته‌پرستی است و شرک محسوب می‌شود. در مواقع اضطراب باید به خدا پناه برد، نه مخلوقات او. فرشتگان ذکر و یاد خدا را به دل انسان تلقین می‌کنند و ماموریت‌های ویژه‌ای دارند. صدای آنها با وجدان شنیده می‌شود، نه با اعداد. هر چیزی که انسان را از یاد خدا باز دارد، بت اوست و بت‌پرست مشرک است.

وحدت وجود با اشتراک مفهومی یا عینیت خالق و مخلوق، کفر است. وجود مطلق، حدود ندارد و جایی برای غیر نمی‌گذارد. فلسفهٔ وجودی، از قرآن و عترت نیست و بازی با الفاظ در مباحث توحیدی ممنوع است. عبارات گنگ و مبهم، راهی برای مصادرهٔ اذهان است و باید از ورود به حریم ذات الهی پرهیز کرد.

عبارت «ایشانلله» و «انشاالله» با معانی منفی که در فضای مجازی آمده، صحیح نیستند و هیچ سندیتی ندارند. «ان شاءالله» به معنای «اگر خدا بخواهد» صحیح است و در قرآن کریم نیز به کار رفته است. «إنشاء» به معنای ایجاد کردن است و در عربی معنای منفی که به آن نسبت داده شده، وارد نشده است.

رجعت به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شود؛ پیش از ظهور، مؤمنان پاک برای حضور در رکاب امام زمان و برخی مشرکان شاخص برای رفع فتنه و رسیدن به مجازات رجعت می‌کنند. همچنین رجعت امامان معصوم برای تکمیل مأموریت‌هایشان و در انتهای زمان نیز رجعت‌هایی رخ خواهد داد.

در روز قیامت، انسان با تمام علوم، معرفت‌ها، نیات، افکار و اعمالی که در دنیا آموخته و انجام داده است، حاضر می‌شود. اعضا و جوارح او به اعمالش اقرار می‌کنند و این نشان از آگاهی کامل او از اندوخته‌های دنیوی‌اش دارد، همانطور که در قرآن آمده است انسان بر اعمال خود بصیر است.

ضریب خطای معصومین (ع) صفر است زیرا آنها از رجس یا پلیدی که علت تمام خطاهاست، دور هستند. نور خالص، پاکی مطلق و نام‌های نیکوی خداوند که بر آنها تطبیق می‌یابد، گواهی بر عصمت آنان است. آیه تطهیر نیز بر پاکی کامل اهل بیت (ع) دلالت دارد.

بر اساس روایتی از عیون اخبار الرضا، اهل بهشت به زبان عربی و اهل جهنم به زبان مجوسی سخن می‌گویند. این زبان مجوسی کنایه از زبان کفار و مشرکان است. توهین به هر زبانی، توهین به آیات الهی محسوب می‌شود و نباید ظاهرالصلاح افراد ملاک قضاوت باشد.

بهشت و جهنم به مفهوم واقعی خود، فراتر از گنجایش دنیا هستند، چرا که وسعت بهشت به اندازهٔ آسمان‌ها و زمین است و جهنم نیز کافران را احاطه کرده است. با این حال، آثار و تجلیات آنها به تناسب در دنیا و برزخ قابل درک است و دنیا می‌تواند قیامت صغرا تلقی شود.

عالم ذر تقدم رتبی بر عالم دنیا دارد. پیمان بسته شده در عالم ذر گذشته است، اما وفای به آن همچنان باقی است و باید هر لحظه تجدید، تحکیم و اجرا شود. اعمال عبادی مانند قرائت قرآن، حج، نماز، زیارت و مناجات، تفسیری از همان پیمان یوم الست (عالم ذر) هستند. انتخاب در عالم ذر آغاز است، نه پایان، و این دنیا برای آشکار شدن علم و عمل پس از آن انتخاب است.

وحی الهی ابتدا از جان پیامبر (ص) عبور کرده و سپس توسط جبرئیل به صورت الفاظ عربی به ایشان منتقل می‌شود. این دریافت ثانوی است و نشان می‌دهد که پیامبر اکرم (ص) در مرتبه‌ای از قرب الهی قرار دارند که حتی جبرئیل نیز برای درک کامل آن نیاز به اذن ایشان دارد. اصل کلام الهی در دل نبی غیر از این عبارت‌های عربی است که هیچ قوه‌ای را توان درک آن نیست.

نور در آیه «الله نور السموات و الارض» به اسم «نور» خداوند اشاره دارد که مفسر هر چیزی است و کسی را یارای تفسیر آن نیست. این نور، راهنمای مخلوقات در مسیر ارتباط با خالق است و در مناجات جوشن کبیر و دعای حضرت زهرا (س) به زیبایی بیان شده است.

ماه صفر، مانند دوازده ماه سال، از ماه‌های محترم نزد خداوند است و نسبت دادن نحوست به آن تهمت محسوب می‌شود. نحوست تنها مختص کافران است و مؤمن با داشتن ایمان و انجام اعمال نیک، همواره سعید است. رنج و عذاب اهل بیت (ع) در این ماه، موجب ارتقای مقام آن‌ها بود.

عالم دنیا، با وجود اینکه شرحی از عوالم قبلی است، جهانی برای جبران کاستی‌های غیرمؤمنین و تقویت مؤمنین است. ایمان آوردن مشرکان و پذیرش توبه آن‌ها، مانند داستان قوم موسی، گواه این مدعاست. خداوند در قرآن می‌فرماید که از رحمت او ناامید نشوید، زیرا او همه گناهان را می‌آمرزد و توبه‌پذیر و رحیم است.

دابة الارض که از نشانه های خروج است، همان امیرالمؤمنین علی (ع) هستند. ایشان در آخرالزمان رجعت فرموده و ماموریت‌های ویژه الهی را به سرانجام می‌رسانند و با مردم تکلم می‌کنند، چنانکه در آیه ۸۲ سوره نمل آمده است.

اگر ام الکتاب همان علم مکنون الهی باشد که محل بداء نیست، روایت «لعلی حکیم» در آیه «وإنه فی أم الکتاب لدینا لعلی حکیم» باطل نمی‌شود. حضرات معصومین (ع) از جمله مولا علی (ع) کتاب مکنون الهی و میدان بداء الهی هستند، هرچند ممکن است به اقتضای حکمت الهی، از تمام اسرار خود آگاه نباشند.

ام الکتاب را می‌توان کتاب علم مکنون خدا در نظر گرفت که ممکن است به تمام جوانب علم خود عالم نباشد. این بدان معناست که حتی در ام الکتاب نیز ممکن است بخشی از علم الهی پنهان باشد و بداء در آن رخ دهد، همانطور که انسان خود را می‌شناسد اما تمام وجود خود را درک نمی‌کند.

علم اهل بیت (ع) به مرحله امضا رسیده و آن‌ها خزانه دار علم الهی هستند، اما ممکن است از برخی اسرار الهی مانند بداء آگاه نباشند. آیه «یمحو الله ما یشاء ویثبت وعنده أم الکتاب» نشان می‌دهد که علم مطلق فقط در اختیار خداوند است و ام الکتاب نیز نزد اوست.

در تجلی علم الهی، هرچند تقدیر صورت پذیرفته باشد، باز هم تقدیرش به اختیار خودش می‌تواند تغییر یابد، اما اگر امضاء فرماید، حکمش محقق می‌شود. علم الهی بر مشیت، اراده، تقدیر، قضا و امضاء مقدم است و در آنچه امضاء نشده، بداء ممکن است.

غضب ایمانی با نیت و رهبری عقل برای تقویت معروف و تضعیف منکر به کار می‌رود و کنترل آن از دست مؤمن خارج نمی‌شود. یاد خدا و استمداد قلبی، خشم مقدس را شعله‌ور می‌کند و مؤمن باید این خشم را برای انهدام باطل به کار گیرد و حق را از گزند آن مصون بدارد.