کلام و عقاید

اصل تبری و تولی جایگاهش محفوظ است، اما نحوهٔ اظهار آن با توجه به شرایط و تبعات احتمالی، متفاوت خواهد بود. در شرایطی که لعن علنی تبعاتی دارد، باید نحوهٔ ابراز آن را با توجه به شرایط تغییر داد.

همه فروع دین از نظر لزوم عمل در یک ردیف قرار دارند، اما برخی از آنها بر دیگران اولویت و تقدم دارند. به عنوان مثال، نماز، زکات، روزه و حج، که چهار ستون اصلی اسلام محسوب می‌شوند، بر سایر فروع تقدم دارند.

ابراهیم، اسحاق و یعقوب (ع) به مقام امامت رسیدند و تورات نیز امام و رحمت بود. حضرت موسی (ع) با همان کتاب امامت می‌کردند. رسول کسی است که جبرئیل را در بیداری می‌بیند و می‌شنود، نبی کسی است که وحی را در خواب می‌بیند یا صدا را می‌شنود ولی فرشته را نمی‌بیند، و امام کسی است که صدا را می‌شنود ولی شخص را نمی‌بیند.

اصطلاح ثقل اکبر و ثقل اصغر به کار برده می‌شود زیرا قرآن حقیقت علم و حکمت الهی است و حضرات معصومین (ع) خزانه داران همان علم و ابواب آن هستند. وقتی حقیقت قرآن بر لوح وجود حضرات منقوش شود، وجود آنها ثقل اعظم می‌شود. مقایسه بین قرآن و عترت صحیح است زیرا عترت مفسر قرآن است.

استاد علی ساعی به دلیل اینکه موضوع صفات الهی مورد بحث، با آموزه‌های قرآن و عترت انطباق ندارد، از ارائه پاسخ و بحث در این زمینه خودداری کرده است.

رسول اکرم (ص) مدینهٔ القرآن و عترت (ع) ابواب آن شهر مبارک هستند؛ یعنی رسول خدا (ص) سرزمین قرآن و عترت است. قرآن در مقایسه با پیامبر و عترت، ثقل اکبر نیست بلکه پیامبر و عترت، خود سرزمین قرآن هستند.

قرآن به یقین آفریدهٔ خداست و آیات الهی است. اگر مخلوق نباشد، قدیم است و این با ذات منزه الهی سازگار نیست. آیات ناسخ و منسوخ نشان از حادث بودن قرآن دارد. تمام مخلوقات، کلمات خدا هستند.

عبارت «الطرق ال الله بعدد انفاس الخلائق» صحیح نیست؛ تنها یک راه مورد پسند خدا وجود دارد و آن صراط مستقیم است. راه‌های دیگر به جهنم ختم می‌شوند. قرآن و امام زمان (عج) هر دو زنده و هدایت‌گرند و جدایی‌ناپذیرند؛ هدایت باطنی امام زمان (عج) بر روح و جان و فکر ما حکومت دارد.

در حدیث ثقلین، پیامبر اکرم (ص) فرمودند که دو امانت گرانبها در میان شما به یادگار می‌گذارم: ثقل اکبر که کتاب خداست و ثقل اصغر که عترت و اهل بیت من هستند. این دو تا روز قیامت از هم جدا نمی‌شوند و تمسک به هر دو، راه نجات از گمراهی است. قرآن و عترت جدایی‌ناپذیرند و عترت، حامل و مفسر کلام الهی است.

بهشتی که حضرت آدم علیه السلام از آن هبوط نمودند، یکی از بهشت‌های دنیایی بوده است که خورشید و ماه در آن طلوع می‌کرده‌اند. این برخلاف بهشت اخروی است که اگر انسان وارد آن شود، دیگر از آن رانده نخواهد شد. در قرآن به هشت بهشت اشاره شده، اما روایات نشان می‌دهد بهشت آدم از جنس بهشت‌های دنیایی بوده است.

بر اساس برخی منابع، ابلیس لعین تا آسمان هفتم بالا رفته بود و در هر آسمان هزار سال عبادت کرد. او در ابتدا به دلیل کثرت عبادت تا آسمان دنیا بالا برده شد و سپس به ترتیب تا آسمان هفتم ارتقا یافت.

هبوط ابلیس به معنای تنزل مقام و سقوط او از جایگاه بلندش به دلیل کبر و سرپیچی از فرمان سجده بر آدم است. هبوط آدم و حوا نیز پس از فریب خوردن از شیطان و خوردن از شجره منهیه رخ داد که منجر به سقوط از بهشت و تنزل به زمین شد.

با توجه به حدیث «یا علی ما عرف الله إلا أنا و أنت...»، می‌توان نتیجه گرفت که ائمه معصومین (ع) و حضرت زهرا (س) که کفو امام علی (ع) هستند، در آخرین درجه شناخت رسول اکرم (ص) قرار دارند، زیرا علوم و معارف از امامی به امام دیگر منتقل می‌شود و این شناخت متقابل و کامل است.

رسول خدا (ص) بهتر از هر کسی خود را می‌شناختند، زیرا در آخرین درجه شناخت خدا قرار دارند و این شناخت مستلزم شناخت نفس خود است. طبق روایات، شناخت پیامبر از خدا و شناخت خدا از ایشان متقابل و کامل بوده است؛ «خدا را نشناخت مگر من و تو، و مرا نشناخت مگر خدا و تو، و تو را نشناخت مگر خدا و من.

خداوند شیطان را نیافرید تا شیطنت کند؛ نام او «عزازیل» بود و مانند انسان تکلیف داشت و راه هدایت و ضلالت به روی او باز بود. خلقت جن و انس برای عبادت است و شیطان نیز در آزمون بندگی نقش دارد و فریب خوردن از سوی او به خواست خود فرد است، زیرا انسان‌ها توانایی مقابله با او را دارند.

مصطلحات تعین اول و احدیت جمع در فرهنگ قرآن و عترت وجود ندارد. ورود به این بحث پای نقد و انتقادهای آتشین را پیش خواهد کشید، لذا باید تا زمان خاص آن منتظر ماند و موارد مورد اشاره نیاز به تطهیر و تذکیر دارند.

خداوند نامی را آفرید که چهار جزء داشت؛ سه جزء آن را به جهت نیاز خلائق ظاهر گردانید و یک جزء را محجوب و مستور ساخت که همان اسم مکنون و مخزون است و کسی جز خدا از آن خبر ندارد. این سه نام ظاهر شده، کمال ظهور در لفظ الله دارد و هر نامی چهار رکن و هر رکن سی نام دارد.

اسمی که از خدا خارج نمی‌شود مگر به سوی خدا، اسمی است که خود را در مسمایش می‌یابد و به لقاء او می‌رسد. هر اسمی از اسماء الهی در وادی معرفت قرار دارد و سیر در خود تا به معرفت خالقش، حرکت الهی است و این معنای لقاء و دیدار است.

مفاهیم نفس فلکی و روح فلکی که در فلسفه مطرح است، با مبانی قرآن و عترت تطابق ندارد. حدیثی از امیرالمؤمنین علیه السلام می‌فرماید: «هر کس بر غیر کشتی ما سوار شود، غرق خواهد شد.» این بدان معناست که تنها راه نجات و هدایت، پیروی از اهل بیت است.

عالم ذر یکی از مراحل حیات انسان است که بر زندگی دنیوی ما تأثیرگذار است، اما تنها عامل تعیین‌کننده نیست. عوالم دیگری نیز پیش از عالم ذر وجود داشته‌اند که بر سرنوشت و هویت انسانی تأثیر گذاشته‌اند. بنابراین، همه چیز زندگی ما به عالم ذر محدود نمی‌شود.