کلام و عقاید

سدرة المنتهی جایگاهی در عالم غیب است که جز پیامبر اکرم (ص) کسی به آن نرسیده و اعمال مؤمنان تا آنجا بالا می‌رود. از آنجا که امام حسین (ع) فرزند پیامبر (ص) و امیرالمؤمنین (ع) هستند و ایشان نیز به این جایگاه منتسب بوده‌اند، لقب «فرزند سدرة المنتهی» به امام حسین (ع) داده شده است.

هیچ چیز ثوابش بزرگتر از شهادت به یگانگی خداوند (لا اله الا الله) نیست، زیرا خداوند عز و جل هیچ شریکی در امور ندارد. بهترین عبادت، گفتن «لا اله الا الله» و استغفار است و بهای بهشت نیز همین ذکر شمرده شده است.

نور ماه کامل برای بدن مضر نیست و تغییرات حالات ماه، از جمله در زمان بدر کامل، بر بدن انسان تاثیرات ویژه‌ای دارد که لازمهٔ بدن است. با این حال، انجام برخی کارها مانند جماع در زمان بدر کامل و محاق، به دلیل تاثیرات جاذبه و امواج الکترومغناطیسی، توصیه نمی‌شود.

مراد از «امی» بودن در آیه سوره جمعه، نداشتن کتاب آسمانی و وحی الهی است، نه بی‌سواد بودن به معنای رایج. انسان‌ها بدون رسالت و ولایت اهل بیت (ع)، در حقیقت امی و بیسواد واقعی هستند، حتی اگر در علوم دنیوی دانشمند باشند.

امی بودن پیامبر اعظم (ص) به معنای بی‌سواد بودن نیست، بلکه به این معناست که ایشان نزد هیچ معلمی درس نخوانده و علمشان مستقیما از جانب خداوند است. این ویژگی، یکی از معجزات الهی است که نشان از مقام علمی لدنی ایشان دارد و در قرآن نیز به آن اشاره شده است.

تنها گناهی که بخشیده نمی‌شود، شرک به خداوند است. خداوند در قرآن می‌فرماید که شرک را نمی‌آمرزد، اما گناهان پایین‌تر از آن را برای هر کس که بخواهد می‌بخشد. با این حال، خداوند در آیه دیگری از سوره زمر، همه گناهان را می‌بخشد، مگر اینکه فرد از رحمت الهی ناامید شود. همچنین، الهام روح‌القدس به انسان‌های شایسته و مؤمنان خالص اشاره شده است.

دل همان قلب است. روح پنج نوع دارد: بدنی، توانی، شهوانی، ایمانی و روح القدس. نفس در ابتدا انسان را به بدی امر می‌کند، اما پس از تادیب به وجدان و پس از تربیت به نفس مطمئنه تفسیر می‌شود.

متن «فرهنگ سنگ و سگ» به نقد نگرش جامعه به الگوها می‌پردازد و معتقد است انسان‌ها ترکیبی از خوبی‌ها و بدی‌ها هستند، نه «همه یا هیچ». این تفکر باعث می‌شود از انسان‌های زنده تقدیر نکنیم و به ظاهر افراد توجه کنیم، در حالی که دین بر صداقت، باطن پاک و دوری از گناهان بزرگ تأکید دارد.

بدن پاک شایسته ارواح طیبه و بدن خبیث و ناپاک مثل نطفه زنا شایسته ارواح خبیثه است. ارواح خبیث منتظر در عالم ذر شایسته همان نطفه های زنا هستند. هر ظاهری باطنی مانند او دارد؛ آنچه ظاهرش پاک است، باطنش نیز پاک است و آنچه ظاهرش آلوده است، باطنش نیز آلوده است. این موضوع ارتباطی با اختیار فرد زنازاده ندارد.

توفیق الهی زیبایی و حسن تقدیر الهی است که با خواست و طلب انسان هماهنگ است. هرچه نیات انسان پاک‌تر و تلاش او بیشتر باشد، به توفیقات الهی نزدیک‌تر می‌شود. توفیق لازمه هر موفقیت و پیروزی و تحقق آمال است. همه موجودات از توفیق اولیه الهی بهره‌مندند و با شکر آن به توفیقات بعدی نایل می‌شوند.

عالم دنیا تفسیری از عالم ذر است اما صفحه جدید و مستقلی برای تکمیل بندگی انسان است. عالم ذر آغاز بوده و امکان تغییر و تکمیل شاکله و اعمال در دنیا وجود دارد. ابتلا در دنیا برای تکمیل تجصیلات بندگی لازم است و اگر امکان تغییر و تکمیل شاکله و اعمال انسان در عالم دنیا وجود نداشت، آفریده نمیشد.

فاسقان کسانی هستند که از پوسته بندگی خدا خارج شده‌اند، کافر به آیات الهی، پیمان‌شکنان، نادیده گیرندگان حکم الهی، ناسیان ذکر، و منافقان از مصادیق فاسقانند. فسق دارای چهار شعبه است: جفا، کوری، غفلت و سرکشی. جفا یعنی خوار شمردن حق و دشمنی با فقها، کوری یعنی فراموشی ذکر و پیروی از گمان، غفلت یعنی فریب خوردن با آرزوها و سرکشی یعنی شک در فرمان خدا.

تفاوت زمان در آسمان و زمین، از جمله اینکه یک روز در آسمان هفتم معادل هزار سال زمینی است، به دلیل تفاوت در سرعت گردش کائنات حول یک محور اصلی است. هرچه آسمان‌ها بالاتر و وسعتشان بیشتر باشد، سرعت گردش نیز بیشتر است. زمان در آسمان‌ها به حقیقت سحر نزدیک‌تر است و هر چیزی خزائن و تجلی خاص خود را دارد، چنانکه در روایتی از خروسی در آسمان هفتم سخن گفته شده که با تسبیح‌گویی‌اش، خروس‌های زمین نیز به تسبیح خدا می‌پردازند.

خواب و چرت، تغییر و تحولی است که ملازم وجود هر آفریده‌ای است و نشان از ابتدائیت و انتهایی بودن شناسنامهٔ هر مخلوق است. خواب اعظم همان مرگ است. اهل بهشت و ملائکه نیز خواب دارند، که ناشی از خستگی نیست بلکه برای تمایز با خداست.

علم خضر از ام الکتاب است که نفس و جان مولا علی (ع) می‌باشد. خضر اسم اعظم را از همان منبع اخذ و به مولا عرضه داشت، همانطور که کسی میوه‌ای از باغ همان باغبان را به او هدیه دهد. علم امام بعد از امامت تکمیل نمی‌گردد و حدیث «من شهر علم هستم و علی در آن است» برای بعد از شهادت پیامبر (ص) نیست.

رحمن یکی از اسماء حسنای پروردگار متعال است و این اسم متاخر از بعضی از اسماء دیگر حضرتش می‌باشد. این مفهوم با آنچه عرفا از نفس رحمانی می‌گویند متفاوت است.

حقیقت مسئله حدوث و قدم عالم این است که عالم هستی حادث است و خالق به آن هستی بخشیده است. برهان حرکت نشان می‌دهد هر حرکتی آغازی دارد و هر چیز دارای آغاز، حادث است. برهان نقلی از امام باقر (ع) نیز بیان می‌کند که اول مخلوق، آب بوده و خداوند آن را نه از چیزی که پیش از آن بود، خلق کرده است. این بدان معناست که عالم هستی سابقهٔ نیستی نداشته و خالق به آن هستی بخشیده است.

وضو ارتباطی به آلودگی‌های دنیا ندارد و صرفا برای افتتاح نماز و ملاقات با خدا لازم است. این عمل نوعی آرایش و پاکی برای مواجهه با پروردگار است. علاوه بر طهارت ظاهری، وضو دارای بواطنی چون ولایت اهل بیت (ع) و دوری از گناهان است.

زمان در خارج از سیاره زمین و حتی در عالم آخرت نیز وجود دارد، اما با شرایط خاص خود. درک زمان یکی از حواس منحصر به فرد هر موجودی است و حالت آن از سیاره‌ای به سیاره دیگر و از آسمانی به آسمانی دیگر متفاوت است. آیات قرآن نیز به مقادیر مختلف زمان در عوالم دیگر اشاره دارند.

تجدد امثال، اصطلاحی کلامی، عرفانی و فلسفی به معنای از بین رفتن چیزی و پدید آمدن همانند آن است و همه مخلوقات، اعم از مادی و مجرد را شامل می‌شود. حرکت جوهری ابداعی ملاصدرا مختص عالم مادی است. این دو نظریه مرتبطند اما یکی نیستند.