نقد یک متن در مورد وحدت وجود

سوال 464

با سلام خدمت استاد بزرگوار.
نظر حضرت عالی در مورد متن پایین چیست؟ آیا نظر علامه طلاطبایی که موافق و هم راستا با نظر صدر المتالهین است بهترین جواب است یا نظر علامه علی مدرس؟

صدرالمتألهين و علامه طباطبائي معتقد به وحدت شخصي وجود بوده و هر گونه ثاني- در عرض يا طول- براي خداي متعال را نفي مي کنند. به اعتقاد ايشان، آنچه که در صحنه هستي وجود حقيقي دارد، صرفا وجود خداي متعال است و ساير موجودات، اطوار و شئون آن حقيقت يگانه مي باشند. صدرالمتألهين با ارائه پنج استدلال يعني وجود رابط، بسيط الحقيقه، صرف الوجود، واجب الوجود بالذات واجب من جميع الجهات و عدم تناهي به اثبات وحدت شخصي وجود پرداخته است. و علامه طباطبايي اين مدعا را با تمسک به سه دليل: صرف الوجود، وجود رابط و عدم تناهي اثبات کرده است. اما آقاعلي مدرس با تبيين دقيق نظريه تشکيک خاصي، کثرت موجودات را مانند وحدت آنها حقيقي دانسته و حقيقت رابطه علت و معلول را با تشکيک- نه وحدت شخصي وجود- توجيه کرده است. لذا نظريه عرفا – يعني وحدت شخصي- را انکار و سپس درصدد توجيه کلام آنها برآمده و آن را با نظريه تشکيک وجود تطبيق نموده است.

پاسخ استاد علی ساعی به سوال 464

🌸🔆❄️بسم الله الرحمن الرحیم❄️🔆🌸
🍀🔅🌟سلام علیکم🌟🔅🍀
🔆🔅🌱آنچه را که از وجود درک میکنیم مفهوم وجود است نه خود وجود؛ اختلاف برداشت ها در باره وجود و جدال دانشمندان و فیلسوفان در این رابطه مؤید همین مطلب است که ما با مفهوم وجود سر و کار داشته و هنوز که هنوز است به وحدت نظر در این زمینه دست نیافته ایم.
🔆🔅🌱چون ما با مفهوم وجود سر و کار داریم ، وقتی برای خالق وجودی قائل میشویم حق دخالت فهم خود در درک وجود خالق را نداریم، چرا که در این صورت ذات الهی را به اندازه ذهن و فهم خود محدود کرده ایم، لذا چوه راه فهم و عقل ما از وجود ذات بی همتا کوتاه است لذا قائل به وحدت شخصی شدن برای وجود ،ادعای این امر میباشد که ما وجود حق را به فهم خویش درک کرده ایم، اگر چنین باشد، ما دچار شرک و جسارت شده و از حدود خود عدول کرده ایم،
🔆🔅🌱وقتی میگوییم او «لیس کمثله شیء» حقیقتا او مثلی ندارد، اگر به او قائل به وجود شویم وجود او «لیس کمثله وجود» خواهد بود، لذا وجود ی که مثلی ندارد، و علم انسان خارج از حیله تجسدات و تمثلات- چه مادی چه معنوی چه فکری چه عقلی- نیست پس چطور بشر جرات این را پیدا میکند که در باره ذات حق نظر میدهد، به وحدت وجود اشتراک وجود قائل قائل میشود.
🌸🔅🌱الصافات : 180 سُبْحانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ