احکام فقهی

منظور از طلب علم در شب قدر، کسب علم قرآنی و عترتی است که اصل دانش عالم هستی محسوب می‌شود. این علم با تفکر، تعقل و درخواست از خداوند برای قرار گرفتن در دل به دست می‌آید. علم حقیقی، علمی است که انسان را به تقوا و یقین برساند و اعمال صالح از آن ناشی شود.

لغو تدریجی برده‌داری به نفع بردگان بود تا از آوارگی و فلاکت جلوگیری شود و با تثبیت مالی و اجتماعی، هویت انسانی آن‌ها بازگردد. اسلام با ظرافت به درمان این درد اجتماعی پرداخت و با قوانینی چون ازدواج، هویت انسانی بردگان را بازگرداند.

روش دعانویسان امروزی مورد تایید قرآن و عترت نیست و ممکن است آلوده به سحر و جادو باشد که مصائب غیرقابل پیش‌بینی به دنبال دارد. بهترین راه درمان دردهای جسمانی و روحانی و رفع حوائج، توسل به آیات الهی و مناجات اهل بیت علیهم السلام است و هر کس غیر از این مسیر را برود، غرق خواهد شد.

لعن خدا به معنای اعلام دوستت ندارم است که باعث طرد و دوری از رحمت الهی می‌شود. در مورد افراد بی‌حجاب، اگر از مؤمنان باشند باید برایشان طلب هدایت کرد و اگر از کافران باشند می‌توان آن‌ها را لعن نمود. بی‌حجابی اگر ناشی از انکار باطنی باشد کفر است، اما اگر با وجود پذیرش دستور الهی به آن عمل نشود، ایمان باطنی دارد ولی عامل نیست و کیفر خواهد شد.

موعظه از شرایط امر به معروف نیست، بلکه راهبرد آن با توجه به پذیرش مخاطب تغییر می‌کند. قرآن خود موعظه برای همه است، اما هدایت‌پذیری تنها برای پرهیزگاران است. زمانی که حجت تمام شود و اثر موعظه معکوس باشد، راهبرد امر به معروف تغییر می‌کند.

تنبیه فحاش باید متناسب با فحش او باشد. اگر مظلوم بتواند اجتهاد کرده و فحاش را تنبیه کند، در واقع تقاص نموده است. اما اگر احتمال گسترش آتش برخورد و بدتر شدن قضیه را پیش‌بینی کند، باید امر را به خدا واگذار نماید، به دستگاه قضایی شکایت کند، یا تنها برخورد تند ارشادی داشته باشد. برخورد فیزیکی بدون اجتهاد شرعی ظلم است.

احادیثی که می‌گویند جنگیدن همراه غیر امام معصوم حرام است، شامل جهاد ابتدایی می‌شود، نه جهاد دفاعی. جهاد دفاعی هیچ محدودیتی ندارد و در هر عصر و زمان و شرایطی، مانند نماز، واجب است؛ چه در محضر امام حاضر باشیم و چه در زمان غیبت او. عقل سلیم و آیات و روایات زیادی بر این امر تاکید دارند.

حجاب قانونی الهی است که باید از آن تبعیت کرد و حفظ آن معامله با خداست. حجاب باعث افزایش زیبایی و محبوبیت می‌شود و مراعات آن نوعی آزمون است. عدم رعایت حجاب به معنی باخت و مجازات است. کسی که خدا را حاکم می‌داند به قانونش احترام می‌گذارد و مراعات قوانین الهی برای عاشقان خدا لذت‌بخش است.

اخم جامعه به معروفات نشانهٔ بیماری آن است. نباید اجازه داد معروف، منکر و منکر، معروف شود؛ تنها راه نجات، تبعیت از قوانین الهی است. شیطان سد راه معروفات الهی است و باید از حکم و قوانین الهی پیروی کرد.

مخالفت با قانون خدا در تعدد زوجات نشانهٔ کفر است. زنان با تشویق مردان به تعدد زوجات، خود در این امر مقصرند و باید از قافلهٔ زنان گلایه مند باشند. تبعیت از سنت رسول خدا، حتی در مواردی که به مذاق خوش نمی‌آید، نشانهٔ ایمان است.

حسنه شامل ایمان به خدا، ولایت و محبت اهل بیت (ع)، نماز، روزه، نیات خوش، اخلاق نیکو و هر عملی که با این ویژگی‌های روحانی انجام شود، می‌گردد. عمل صالحه نیز هر کار خداپسندانه و نیکویی را در بر می‌گیرد، مانند دادن صدقه و دستگیری از نیازمندان.

دلایل بی‌حجابی می‌تواند فریب خوردن از شیطان، فراموشی بهشت و جهنم، ناآگاهی از منافع حجاب، و عدم درک علاقهٔ بیشتر خداوند به افراد باحجاب باشد. این عوامل باعث می‌شود فرد خود را از نامحرم نپوشاند.

تفقه در دین واجب است، اما این وجوب به معنای بیکاری نیست؛ بلکه می‌توان در کنار تلاش‌های معیشتی و در هر شرایطی به آن پرداخت. خداوند تکلیفی فراتر از توان بندگان نمی‌کند و همانطور که یاد خدا در هر احوالی ممکن است، تفقه در دین نیز در هر شرایطی امکان‌پذیر است.

نواختن و گوش دادن به پیانو از نظر شرعی همان حکم موسیقی را دارد. اگر این نواختن یا شنیدن، مطرب و مناسب مجالس لهو و معصیت باشد، حرام شمرده می‌شود.

روایتی از پیامبر (ص) نقل شده که غیبت چهار دسته را جایز می‌شمارد: فاسق آشکار، پیشوای دروغگو، کسانی که با فحش مادر شوخی می‌کنند و کسی که از جماعت مسلمانان کناره گرفته و بر امت عیب می‌گیرد. این جواز صرفا برای تنبیه شرعی و تنویر افکار عمومی و به قصد قربت الی الله است، نه برای بدگویی و سرگرمی.

کشتن سوسک کفاره ندارد، اما بدون دلیل شرعی جایز نیست. سوسک‌ها هشداری برای وجود آلودگی در محیط هستند و باید به دنبال علت آلودگی بود. در روایتی آمده که پیامبر (ص) فرمودند کسی که حیوانی را از ترس تبعاتش رها کند، از من نیست، اما در مورد حیوانی که به شما آسیب نمی‌رساند، ترک آن اشکالی ندارد.

اطاعت از همسر در امور مشروع واجب است، اما اگر زنی تشخیص دهد که اطاعت از شوهر باعث خروج او از شریعت، کندی در انجام واجبات یا لطمه به عبودیتش می‌شود، می‌تواند به موانع همسرش اعتراض کند.

برای باز شدن بخت دختران، راهکارهایی چون توبه و استغفار، جبران واجبات و مبادرت به مستحبات، پاکیزگی بدن و محیط، قطع روابط مشکوک، دائم الوضو بودن و ختم قرآن توصیه شده است. همچنین واگذاری امر ازدواج به خدا و توسل به حضرت زهرا (س) و مراجعه به کتاب «دانشگاه ازدواج» نیز مفید است. آیه «و أفوض أمری إلی الله إن الله بصیر بالعباد» نیز در این زمینه ذکر شده است.

تعدد زوجات در شرایط خاص می‌تواند احکام متفاوتی از جمله وجوب، استحباب، کراهت و حرمت داشته باشد. در متن به ادله لفظی خاصی که به طور انحصاری بر استحباب تعدد زوجات دلالت کند، اشاره نشده است. بنابراین، حکم آن بسته به شرایط و مصالح موجود متفاوت خواهد بود.

آیه «ولن تستطیعوا ان تعدلوا بین النساء» به این معنا نیست که مردان اجازه ازدواج مجدد ندارند، بلکه بیانگر عدم امکان رعایت عدالت صد در صدی در محبت قلبی است. با این حال، با رعایت عدالت حد وسطی و پرهیزگاری، و با توجه به روایات، جواز تعدد زوجات اثبات می‌شود. تمایل نکردن کلی به یک طرف، مانع را برطرف می‌کند.