احکام فقهی

پرستاری از فرزند بیمار، ماموریتی الهی است که با شیرینی صبر و اجر ویژه همراه است. کمک به بیماران خاص، عبادتی پیوسته با اجری والا نزد خداست. رسول خدا (ص) فرمودند که کمک به معلولان، موجب یاری الهی و عبور از آتش جهنم می‌شود.

حمد و سپاس خدا در هر شرایطی، چه خوشی و چه ناخوشی، ادب بندگی است. مصیبت امام حسین (ع) از جمله مصائبی است که آثار مبارک عظیمی در عالم هستی داشته و شکر و حمد چندلایه را در حق آن لازم می‌سازد؛ هم به خاطر خود مصیبت و هم به خاطر آثار و برکات آن در دین، یقین و بندگی خدا.

نامگذاری فرزندان با قید «عبد» برای اسماء الهی مطلوب است، اما اگر منظور از «عبد» بندگی باشد، شرک به خدا محسوب می‌شود. اگر منظور خدمت و اطاعت باشد، مجاز است. با این حال، به دلیل ایجاد شائبه شرک و اتهام ناروا به مکتب تشیع، و همچنین عدم رواج این نوع نامگذاری در سیره معصومین، بهتر است از آن پرهیز شود. نامگذاری صرف با نام حضرات معصومین بهترین راه ابراز ارادت است.

پرداخت خمس مانند نماز و روزه و زکات و حج از فرائض دینی است و انجام آن نیاز به اجازه هیچ کسی ندارد. کسی که مانع ادای خمس شود، مانند کسی است که مانع ادای نماز و روزه می‌شود و این امر دخالتی در استقلال مالی زن ندارد.

در مورد افراد عادی، در شرایط اضطراری حرمت برخی احکام تا دفع اضطرار برداشته می‌شود. اما وجود مبارک امام علی (ع) به دلیل آیه تطهیر، پاک است و خون ایشان نیز پاک می‌باشد. ایشان روح و حقیقت نماز و علت قبولی نماز خلائق هستند.

تهاتر به معنای تبادل کالا، پا یا پای، هم‌دیگر را تکذیب کردن، مساوات و برابر شدن است. در اصطلاح فقه و حقوق، تهاتر عبارت است از سقوط تعهد به سبب بدهکار بودن طرفین معامله به هم‌دیگر که در قانون مدنی نیز یکی از اسباب سقوط تعهدات به شمار می‌آید.

نحوست به معنای انباشت گناه و تشدید جسارت به ساحت قدسی است که می‌تواند منجر به نزول بلا شود. ماه صفر نحس نیست، بلکه فرصتی برای دوری از گناه و یاد الهی است. دعای ماه صفر در مفاتیح برای دفع بلا و طلب خیر و برکت از خداوند آمده است و خواندن آن صحیح است.

کسی که به درجه اجتهاد در اصول رسیده باشد، توانایی استنباط احکام عملی خود را دارد و نیازی به تقلید از مجتهد دیگر ندارد. چنین فردی می‌تواند مسائل توحید را درک و تحلیل کند و به راحتی احکام شرعی خود را استنباط نماید.

صدقه منحصر به مال و مادیات نیست؛ آموزش علم به دیگران، کمک به خلق خدا با توانایی‌ها و موقعیت اجتماعی، و حتی سلام کردن با روی گشاده نیز مصداق صدقه هستند. آیات قرآن و روایات نیز بر این گستردگی دلالت دارند.

بر اساس روایات، زیارت مرقد امام حسین علیه السلام بر مردان و زنان واجب است. بنابراین، اگر حکم زیارت برای زن وجوب داشته باشد، در صورت ممانعت شوهر، زن می‌تواند بدون اذن او به زیارت رود. این حکم بر اساس فتوای مرجع تقلید هر شخص استوار است.

علاقه به خرید طلا و جواهر برای خانم‌ها تا زمانی که به حد ضرورت باشد و باعث اسراف یا آلودگی به گناه نشود، اشکالی ندارد و مباح تلقی می‌شود. اما برای رسیدن به کمالات انسانی، عدم وابستگی به دنیا لازم است و نباید به متاع دنیوی دلبستگی شدید داشت.

در صورت آگاهی از وقوع خطری که هنوز زمان تا وقوع آن باقی است، برای به حداقل رساندن آسیب‌ها باید به درگاه خدا استعاذه، استغاثه و استجاره کرد، دو رکعت نماز خواند و ذکر و مناجات را تداوم داد. همچنین، نباید خطر را به هیچ کس بازگو کرد مگر به افراد مؤمن و عالم، و به سلطنت الهی بر همه امور اقرار نمود.

گناهان کبیره در قرآن شامل شرک به خدا، یأس از رحمت او، ایمنی از مکرش، عقوق والدین، قتل نفس، نسبت ناروا به پاکدامن دادن، خوردن مال یتیم، فرار از جهاد، خیانت در بیت‌المال، نپرداختن زکات، شهادت دروغ، میگساری، ترک نماز و پیمان‌شکنی است. گناه صغیره یا لمم، به معنای قصد گناه بدون انجام آن است.

پرداخت پول به قاری قرآن برای اموات حرام است زیرا آیات الهی قابل خرید و فروش به بهای ناچیز نیستند و عظمت آنها باید حفظ شود. تامین معاش قاریان بر عهده بیت المال است و هرگونه استخدام برای قرائت قرآن باید با تایید حاکم شرع صورت گیرد.

تعلیمات قرآنی با اخذ اجرت حرام است، اما بیت المال موظف به تامین معاش معلم قرآن است. هر کس تعلیمات دینی را ابزار تجارت و تامین روزی خود قرار دهد، عملش مذموم است. نیت، شاکلهٔ اعمال است و اگر دین ابزار تجارت شود، ظلم به دین است.

دلال کسی است که میان دو طرف برای تبادل منافع، ایجاد ارتباط یا حل مسائل واسطه می‌شود. دلالی در کارهای خیر و حلال شغلی مقدس است، اما اگر دلال در جهت خیانت حرکت کند، به او دلال‌نما گفته می‌شود و کارش مذموم است.

جزیه مالیاتی است که از غیرمسلمانان اهل کتاب در سرزمین‌های اسلامی دریافت می‌شود تا جان و دینشان حفظ گردد و از حمایت دولت اسلامی برخوردار شوند. این مالیات به عنوان جزای امنیتی در برابر حفظ مال و جان آنهاست و در واقع نوعی مالیات سرانه است که در ازای عدم تعهد به شرکت در جنگ و امور دفاعی دریافت می‌شود.

دستورات کلی الهی برای همه مردم است و شامل همه انسانهاست، نه اینکه محدود به گروه خاصی باشد. رفتار غیر دینی افراد زمانی معذور است که به حریم خصوصی همان شخص باشد و به حریم دینی دیگران آسیبی نرساند، هرچند که مجازات دنیوی و اخروی آن باقی است. اما اگر رفتار غیر دینی به سلامت جامعه و حریم اخلاقی و دینی دیگران آسیب وارد کند، معذور نخواهد بود.

محبت دنیوی راس خطایاست و مشغول شدن به ثروت، آخرت را به فراموشی می‌سپارد. مدیریت عالمانه اموال، تقویت طریق سیر الی الله است و زیاده‌روی در مصرف و تفاخر باعث دلشکستگی فقرا می‌شود. اسراف، یعنی زیاده‌روی از حد وسط در بهره‌مندی از اموال، مورد سرزنش خداوند است.

هرگونه ارتباط غیر ضروری با نامحرم، حتی شوخی‌های به ظاهر بی‌ضرر، باعث ایجاد صمیمیت و گرمی شده و می‌تواند به مرور به مراحل خطرناک‌تری کشیده شود. گفتگو اسباب ارتباط است و شوخی، هرچند موجه، بر شدت این ارتباط می‌افزاید و ارتباط قلوب سرمنشأ ارتباطات جسمانی است.